Congiuntivo Passato: Geçmişte Olmuş Bir Şeyden Şüphe ya da Duygu
Congiuntivo passato, yan cümledeki eylemin, ana cümledeki eylemden önce gerçekleştiği ve ana cümlenin şimdiki zaman ya da gelecek zamanda olduğu durumlarda kullanılır. Yapı olarak, congiuntivo presente'deki yardımcı fiil (avere ya da essere) + participio passato şeklinde kurulur. Türkçeye çoğunlukla "...miş olduğunu düşünüyorum / sanıyorum" gibi anlamlarla aktarılabilir.
Avere ile Kuruluş
che io abbia parlato, che tu abbia parlato, che lui/lei abbia parlato, che noi abbiamo parlato, che voi abbiate parlato, che loro abbiano parlato
Essere ile Kuruluş
che io sia partito/a, che tu sia partito/a, che lui/lei sia partito/a, che noi siamo partiti/e, che voi siate partiti/e, che loro siano partiti/e
İpucu: Essere ile kurulan tüm zamanlarda olduğu gibi, congiuntivo passato'da da participio passato, öznenin cinsiyet ve sayısına göre uyumlanır: Maria sia partita (dişi) ama Marco sia partito (eril), i ragazzi siano partiti (çoğul eril).
Ne Zaman Congiuntivo Presente Değil de Congiuntivo Passato?
Bu, öğrencilerin en çok karıştırdığı noktadır. Ana cümle şimdiki zamanda olsa bile, eğer yan cümledeki eylem ana cümleden önce (geçmişte) gerçekleşmişse, congiuntivo presente değil congiuntivo passato kullanılmalıdır. "Già" (zaten), "ieri" (dün), "la settimana scorsa" (geçen hafta) gibi geçmişe işaret eden zarflar bu seçimde önemli ipuçlarıdır.
Örnek 1: Penso che Marco abbia già finito il lavoro. (Bence Marco işi zaten bitirmiş.)
Örnek 2: Credo che Maria sia partita ieri. (Sanırım Maria dün gitti.)
Örnek 3: Non so se abbiano capito la lezione. (Dersi anlayıp anlamadıklarını bilmiyorum.)
Örnek 4: Sono contento che tu abbia superato l'esame. (Sınavı geçmiş olmana sevindim.)
Örnek 5: Mi dispiace che loro non siano venuti alla festa. (Partiye gelmemiş olmalarına üzüldüm.)
Tuzak: Öğrenciler genellikle geçmişte tamamlanmış bir eylem için congiuntivo presente kullanma hatasına düşer (yanlış: penso che Marco finisca già il lavoro). Doğrusu, tamamlanmışlık bildiren "già" gibi zarflarla birlikte congiuntivo passato kullanmaktır: penso che Marco abbia già finito il lavoro. Ayrıca essere ile kurulan formlarda participio passato uyumunu unutmak da (örneğin dişi bir özne için yanlışlıkla "sia partito" demek) sık görülen bir hatadır.
Congiuntivo Passato ile Congiuntivo Presente Arasındaki Fark
İki zaman arasındaki tek fark yardımcı fiil eklenmesi değil, anlamdır: congiuntivo presente eylemi ana cümleyle eşzamanlı ya da ondan sonra gerçekleşen bir eylem olarak sunarken, congiuntivo passato eylemi ana cümledeki eylemden önce tamamlanmış olarak sunar. Örneğin penso che Marco parta domani (bence Marco yarın gidiyor — henüz gerçekleşmemiş) ile penso che Marco sia partito ieri (bence Marco dün gitti — zaten tamamlanmış) cümlelerini karşılaştırdığınızda bu fark netleşir. Bu ayrım, YDS/YÖKDİL'de zaman zarflarının (già, ieri, la settimana scorsa, stamattina) doğru kip seçimine yön verdiği sorularda belirleyici rol oynar.
Sınavda nasıl çıkar? YDS/YÖKDİL'de congiuntivo presente ile congiuntivo passato arasındaki zaman uyumu (concordanza dei tempi) farkı, özellikle "già", "ieri" gibi zaman zarflarının bulunduğu cümlelerde test edilir.