Congiuntivo Presente Nedir ve Neden Önemlidir?
İtalyancada congiuntivo (dilek-şart kipi), konuşan kişinin bir olayı kesin bir gerçek olarak değil; şüphe, belirsizlik, duygu, dilek, istek ya da kişisel görüş olarak sunduğu durumlarda kullanılan bir kiptir. Türkçede birebir karşılığı bulunmadığından Türk öğrenciler için İtalyanca dilbilgisinin en zor konularından biri olmakla birlikte, YDS ve YÖKDİL İtalyanca sınavlarında en sık sorulan gramer başlıklarının başında gelir. Congiuntivo ile indicativo (bildirme kipi) arasındaki temel fark "kesinlik" derecesidir: indicativo nesnel bir gerçeği anlatırken, congiuntivo konuşanın zihnindeki bir olasılığı, izlenimi ya da arzuyu yansıtır.
Düzenli Fiillerin Çekimi
Congiuntivo presente, üç fiil grubunda aşağıdaki gibi çekimlenir:
- -are (parlare): che io parli, che tu parli, che lui/lei parli, che noi parliamo, che voi parliate, che loro parlino
- -ere (credere): che io creda, che tu creda, che lui/lei creda, che noi crediamo, che voi crediate, che loro credano
- -ire (dormire): che io dorma, che tu dorma, che lui/lei dorma, che noi dormiamo, che voi dormiate, che loro dormano
- -ire -isc (finire): che io finisca, che tu finisca, che lui/lei finisca, che noi finiamo, che voi finiate, che loro finiscano
İpucu: Tekil şahıslarda (io, tu, lui/lei) çekim tamamen aynıdır. Bu yüzden congiuntivo cümlelerinde anlam karışıklığını önlemek için özne genellikle açıkça belirtilir (Marco, lei, i miei amici gibi) ya da özne zamiri (io, tu, lui) cümleye eklenir.
Sık Kullanılan Düzensiz Fiiller
- essere: sia, sia, sia, siamo, siate, siano
- avere: abbia, abbia, abbia, abbiamo, abbiate, abbiano
- andare: vada, vada, vada, andiamo, andiate, vadano
- fare: faccia, faccia, faccia, facciamo, facciate, facciano
- potere / volere: possa...possiamo...possano / voglia...vogliamo...vogliano
Ne Zaman Kullanılır?
Congiuntivo presente, ana cümledeki fiil şimdiki zaman ya da gelecek zamanda olduğunda ve yan cümlede belirsizlik, görüş, duygu veya istek bildirildiğinde kullanılır. En yaygın tetikleyiciler penso che, credo che, voglio che, è possibile che, è importante che gibi yapılardır. Bu tetikleyicilerin tam listesi bir sonraki derste ayrıntılı olarak işlenmektedir.
Örnek 1: Penso che Marco parli italiano molto bene. (Bence Marco İtalyancayı çok iyi konuşuyor.)
Örnek 2: Voglio che tu venga con me stasera. (Bu akşam benimle gelmeni istiyorum.)
Örnek 3: È importante che i ragazzi facciano i compiti ogni giorno. (Çocukların her gün ödevlerini yapması önemli.)
Örnek 4: Credo che loro abbiano ragione. (Bence onlar haklı.) Burada "abbiano" congiuntivo presente'dir; geçmiş zaman anlamı taşımaz ve ilerideki derste göreceğiniz congiuntivo passato ile karıştırılmamalıdır.
Örnek 5: Non so se Luca sappia già la notizia. (Luca'nın haberi zaten bilip bilmediğini bilmiyorum.)
Tuzak: Türkçe düşünce yapısı doğrudan aktarıldığında öğrenciler genellikle "penso che" gibi ifadelerden sonra indicativo kullanma eğilimindedir (yanlış: penso che Marco parla). Ancak İtalyancada bu tür görüş/kanaat fiillerinden sonra congiuntivo zorunludur: doğrusu penso che Marco parli şeklindedir.
Sınavda nasıl çıkar? YDS ve YÖKDİL'de congiuntivo presente, özellikle boşluk doldurma (cümle tamamlama) sorularında, aynı fiilin indicativo ve congiuntivo biçimlerinin çeldirici olarak sunulduğu sorularda test edilir.