🎯 Sınavda nasıl karşımıza çıkar
ÖSYM sınavlarının dilbilgisi sorularında bir isim öbeğinin (noun phrase) önünde boşluk bırakılır ve doğru belirteci (a/an/the/sıfır artikel, some/any, much/many, each/every, both/either/neither) seçmemiz istenir. Cloze (boşluk doldurma) parçalarında da aynı yapı, isimlerin sayılabilir mi sayılamaz mı olduğunu ve bağlamda ilk kez mi yoksa tekrar mı geçtiğini fark etmemizi test eder. Genellikle şıkların tamamı farklı belirteç kategorilerinden gelir, bu yüzden tek bir gramer noktasına (sayılabilirlik veya belirlilik) odaklanmak yeterlidir.
🔑 Çözüm stratejisi
- Önce boşluktan sonraki ismi bul ve sayılabilir mi (car, idea, study) sayılamaz mı (information, research, evidence) olduğuna karar ver.
- İsim sayılamazsa: much, little/a little, (a) large amount of kullan; many, few/a few, several sayılamaz isimlerle KULLANILMAZ.
- İsim sayılabilir çoğulsa: many, few/a few, a lot of, some/any uygundur; sayılabilir tekilse a/an, each, every, one uygundur.
- a/an mi the mi kararı için bağlama bak: isim ilk kez mi geçiyor ya da bir tür geneli mi anlatılıyor → a/an ya da sıfır artikel; isim daha önce geçti mi, tek bir örneği mi var, ya da 'the same', 'the most', üstünlük/enseriklik ifadesi mi var → the.
- Soyut/genel isimlerde (bilim adları, dil adları, çoğul genel kavramlar) sıfır artikel kullanılır: 'Chemistry is...', 'Teachers should...'
- each/every yalnızca tekil isimle ve tekil fiille kullanılır (every student studies); every ayrıca 'every two years' gibi periyot ifadelerinde de görülür.
- both/either/neither ikili (iki öğe) için kullanılır: both + çoğul fiil, either/neither + tekil fiil (resmi kullanımda); either...or / neither...nor bağlaçlarını da kontrol et.
⚠️ Sık tuzaklar
- few/a few ile little/a little karıştırılır: 'few' ve 'little' olumsuz anlamda ('neredeyse hiç yok'), 'a few' ve 'a little' olumlu anlamda ('birkaç tane var') kullanılır.
- much/many ayrımı: sayılamaz isimle 'much', sayılabilir çoğul isimle 'many' kullanılır; olumlu cümlelerde 'a lot of' her ikisi için de geçerlidir ama sınav 'much/many' ayrımını sorar.
- every + tekil isim + tekil fiil beklenirken çoğul fiil seçilmesi hata sebebidir: 'Every student has' (has, değil have).
- the araştırmalarda 'the'ın gereksiz kullanılması: genel bir kavramdan bahsederken ('Water boils at 100°C') artikel kullanılmaz, ama sınav sıkça 'the water' tuzağı kurar.
- neither/either tekil fiil alır ama çoğu öğrenci çoğul fiille kullanır: 'Neither of the studies was conclusive' (were değil).
✍️ Kuralı gösteren örnek
Scientists have long argued that ------ climate change is one of the most pressing issues of our time (genel/soyut kavram, artikel yok). ------ evidence gathered from ice core samples supports this claim, though ------ studies still dispute the exact rate of warming (sayılamaz isim + much; sayılabilir çoğul + a few). Each research team involved in the project has adopted a slightly different methodology (each + tekil isim + tekil fiil 'has'). Neither approach is without limitations, but both contribute valuable data to the broader debate (neither + tekil fiil 'is'; both + çoğul fiil 'contribute').