İyelik Zamirleri (Possessivpronomen / Possessivartikel)
İyelik zamirleri, bir varlığın kime ait olduğunu belirtir ve Türkçedeki -im, -in, -i, -imiz, -iniz, -leri iyelik eklerine karşılık gelir. Temel biçimler şöyledir: ich → mein (benim), du → dein (senin), er → sein (onun – erkek), sie → ihr (onun – kadın), es → sein (onun – nötr), wir → unser (bizim), ihr → euer (sizin), sie (çoğul) → ihr (onların), Sie → Ihr (sizin – resmî).
İki Ayrı Uyum Kuralı: Kim Sahip, Ne Sahip Olunan?
Almanca iyelik zamirlerinde iki farklı bilgi aynı anda kodlanır ve bu, Türk öğrencilerin en çok karıştırdığı noktadır. Zamirin kökü (mein-, dein-, sein-, ihr- vb.) sahibin kişisine ve cinsiyetine göre belirlenirken, zamirin sonu/eki (-, -e, -en, -em, -er, -es) sahip olunan nesnenin cinsiyetine, sayısına ve hâline göre değişir. Örneğin sein kökü onun (erkek) demektir ama seine Tasche (onun çantası) örneğinde -e eki Tasche kelimesinin dişil olmasından gelir, sahibin cinsiyetinden değil.
sein / ihr Seçimi: Sahibin Cinsiyeti
sein ve ihr arasındaki seçim, sahip olunan nesnenin değil, sahibin cinsiyetine bağlıdır: Er nimmt seinen Mantel (O -erkek- paltosunu alıyor) ile Sie nimmt ihren Mantel (O -kadın- paltosunu alıyor) cümlelerinde Mantel (der Mantel) her iki cümlede de eril olduğu için ek aynıdır (-en), ama kök sahibin cinsiyetine göre değişmiştir. Bu, İngilizcedeki his/her ayrımına benzer ama Türkçede doğrudan bir karşılığı olmadığı için sıkça hata yapılır.
das Mädchen Tuzağı
Nominativ zamirlerde olduğu gibi iyelik zamirlerinde de gramer cinsiyeti doğal cinsiyetin önüne geçer: das Mädchen nötr bir isim olduğundan, standart/yazılı Almancada kendi eşyasına gönderme yaparken sein kullanılır (Das Mädchen nimmt sein Buch), günlük konuşmada doğal cinsiyete göre ihr de duyulabilse de, YDS/YÖKDİL gibi yazılı ve normatif sınavlarda gramer açısından doğru olan sein beklenir.
euer'in Daralması
euer (sizin) sözcüğüne bir ek geldiğinde ortadaki e düşer: euer + fem eki -e → eure (euere değil). Aynı şekilde eure, euren, eurem, eurer biçimleri de her zaman tek e ile yazılır. Bu, hem yazılı sınavlarda hem de günlük yazışmalarda ana dili Almanca olanların bile bazen hata yaptığı bir noktadır.
Mein Bruder wohnt seit fünf Jahren in Frankfurt.
↳ Kardeşim beş yıldır Frankfurt'ta yaşıyor.
Sie hat ihren Schlüssel im Büro vergessen.
↳ Anahtarını ofiste unuttu.
Habt ihr eure Hausaufgaben schon gemacht?
↳ Ödevlerinizi zaten yaptınız mı?
Unsere Nachbarn feiern heute ihren Hochzeitstag.
↳ Komşularımız bugün evlilik yıl dönümlerini kutluyor.
YDS/YÖKDİL'de bu konu genellikle bir isme ait doğru iyelik zamirinin (kök+ek uyumu) seçilmesini isteyen boşluk doldurma sorularıyla veya sein/ihr karışıklığını test eden bağlamsal cümlelerle karşımıza çıkar.