Belgisiz Zamirler – man / jemand / niemand / etwas / nichts
Belgisiz zamirler (Indefinitpronomen), belirli olmayan, sayısı veya kimliği net olmayan kişi ya da nesneleri ifade eder. Bu derste en sık kullanılan dört yapıyı inceleyeceğiz: man (insan, genel özne olarak -ler/-lar veya edilgen anlam), jemand (biri, birisi), niemand (hiç kimse) ve etwas/nichts (bir şey / hiçbir şey).
man: Sadece Nominativ!
man belgisiz zamiri Almancada çok sık kullanılır ve genellikle Türkçeye edilgen çatı ya da genel özne olarak çevrilir: Man spricht hier Deutsch (Burada Almanca konuşulur). Ancak man zamirinin YALNIZCA Nominativ (özne) biçimi vardır; Akkusativ ve Dativ konumlarında man değil, belgisiz artikel ein'in çekimlenmiş biçimleri olan einen (Akkusativ) ve einem (Dativ) kullanılır. Bu, ileri düzey öğrencilerin bile sıkça unuttuğu kritik bir kuraldır: Diese Arbeit macht einen müde (Bu iş insanı yoruyor) cümlesinde man değil einen kullanılmıştır, çünkü müde machen Akkusativ nesne ister.
jemand / niemand Çekimi
jemand (biri) ve niemand (hiç kimse) resmî/yazılı Almancada hâllere göre çekimlenir: Nominativ jemand/niemand, Akkusativ jemanden/niemanden, Dativ jemandem/niemandem. Günlük konuşma dilinde çekimsiz biçimler de duyulsa da, YDS/YÖKDİL gibi yazılı ve normatif sınavlarda doğru çekimli biçim beklenir. Örneğin Ich habe niemanden gesehen (Kimseyi görmedim) cümlesinde Akkusativ niemanden kullanılmalı, çekimsiz niemand değil.
etwas / nichts: Çekimsiz Zamirler
etwas (bir şey) ve nichts (hiçbir şey) her hâlde aynı kalır, hiç çekimlenmez. Ancak bu iki zamirden sonra bir sıfat geldiğinde, sıfat isimleşir, büyük harfle yazılır ve nötr Nominativ/Akkusativ eki olan -es alır: etwas Neues (yeni bir şey), nichts Besonderes (özel bir şey yok/olağan). Bu yapı, Türkçede doğrudan karşılığı olmayan ve sınavda sıkça test edilen bir noktadır.
jeder ve alle
Ekstra olarak, jeder (her biri, tekil) ile alle (hepsi, çoğul) arasındaki fark da belgisiz zamirler başlığı altında karşımıza çıkar: jeder her zaman tekil bir fiille kullanılır (Jeder weiß das), alle ise çoğul fiille kullanılır (Alle wissen das). Bu ikisinin fiil uyumunu karıştırmak yaygın bir hatadır.
In der Schweiz spricht man mehrere Sprachen.
↳ İsviçre'de birkaç dil konuşulur.
Diese lange Reise macht einen wirklich müde.
↳ Bu uzun yolculuk insanı gerçekten yoruyor.
Hat dich gestern Abend jemand angerufen?
↳ Dün akşam seni biri aradı mı?
Ich möchte heute etwas Besonderes kochen.
↳ Bugün özel bir şey pişirmek istiyorum.
YDS/YÖKDİL'de bu konu genellikle man zamirinin Akkusativ/Dativ hâlinin (einen/einem) sorulmasıyla, jemand/niemand çekimlerinin test edilmesiyle veya etwas/nichts + sıfat isimleşmesi (etwas Neues gibi) yapılarıyla karşımıza çıkar.