Birleşik İsimler (Komposita)
Almanca, isimleri art arda ekleyerek yeni ve çoğu zaman çok uzun kelimeler oluşturma konusunda oldukça üretken bir dildir (örn. "Donaudampfschifffahrtsgesellschaftskapitän"). Bu yapıya Kompositum denir ve iki ya da daha fazla kelimenin (genellikle isim+isim, ama sıfat+isim veya fiil+isim de olabilir) birleşmesiyle oluşur. Türkçedeki isim tamlamalarına (örn. "otobüs durağı") işlevsel olarak benzese de, Almancada bu birleşim TEK KELİME hâlinde, boşluksuz yazılır.
Temel kural: cinsiyeti son kelime belirler
Bir kompozitum, bir "Bestimmungswort" (belirleyici/açıklayıcı ön ek, anlamı daraltır) ile bir "Grundwort"tan (temel kelime, EN SONDA yer alır) oluşur. Kelimenin cinsiyetini, çoğul biçimini ve artikelini HER ZAMAN sondaki Grundwort belirler; öndeki kelimenin kendi cinsiyeti tamamen önemsizdir: die Arbeit + der Platz = der Arbeitsplatz (Platz eril olduğu için, Arbeit dişil olmasına rağmen).
Fugenelement (bağlayıcı ses)
İki kelime birleşirken aralarına genellikle bir "bağlayıcı ek" (Fugenelement) girer: en yaygınları -s-, -es-, -n-, -en-, -er-'dir. Bu ekler rastgele değildir ama net bir tek kurala da bağlı değildir; kelimeyle birlikte öğrenilmelidir: die Arbeit-s-platz, die Straße-n-bahn, das Kind-er-garten, der Tag-es-ablauf.
Der Kühlschrank in der Küche ist kaputt gegangen.
↳ Mutfaktaki buzdolabı bozuldu. (kühl + Schrank → der Schrank eril olduğu için der Kühlschrank)
Wir fahren morgen mit der Straßenbahn zur Arbeit.
↳ Yarın işe tramvayla gidiyoruz. (Straße + Bahn → die Bahn dişil, -n- bağlayıcı ek)
Die Kinder spielen jeden Tag im Kindergarten.
↳ Çocuklar her gün anaokulunda oynuyor. (Kind + Garten → der Garten eril, -er- bağlayıcı ek)
Die Haustür war die ganze Nacht nicht abgeschlossen.
↳ Ev kapısı bütün gece kilitli değildi. (Haus nötr + Tür dişil → die Tür belirler, die Haustür)
Uzun kelimeleri parçalara ayırma stratejisi
Örneğin "Krankenversicherungskarte" kelimesi ilk bakışta korkutucu görünse de sondan başlanarak kolayca çözülür: Karte (kart) ← Versicherung (sigorta) ← Kranken (hasta/hastalık). Sondan okunduğunda "hastalık sigortası kartı" yani "sağlık sigortası kartı" anlamı ortaya çıkar ve cinsiyeti de son parça olan "die Karte"den gelir: die Krankenversicherungskarte. Bu sağdan-sola çözümleme tekniği, özellikle YDS/YÖKDİL'de bilinmeyen uzun bileşik kelimelerle karşılaşıldığında zaman kaybetmeden anlam çıkarmanın en pratik yoludur.
YDS/YÖKDİL metinlerinde -özellikle ekonomi, teknik ve hukuk konulu parçalarda- uzun kompozitumlarla sık karşılaşılır; kelimeyi sona doğru okuyup Grundwort'u bulmak, bilinmeyen bir kelimenin anlamını ve cinsiyetini tahmin etmenin en hızlı yoludur.