İstatistik Sözlüğü → Tukey toplanabilirlik (eklenebilirlik) testi
Tukey toplanabilirlik (eklenebilirlik) testikavram
Her hücrede tek gözlem bulunan iki yönlü bir düzende (ör. kişiler × maddeler), satır ve sütun etkilerinin toplanabilir olup olmadığını, yani aralarında çarpımsal bir etkileşim bulunup bulunmadığını sınayan tek serbestlik dereceli test.
Her kişinin her maddeye bir kez yanıt verdiği bir ölçekte, kişi ve madde etkilerinin toplamsal olduğu varsayılır: bir kişinin puanı, kişinin genel düzeyi ile maddenin genel kolaylığının toplamı ve rastgele hatadan oluşur. Hücre başına tek gözlem olduğundan tam etkileşim terimi tahmin edilemez. Tukey (1949), etkileşimi satır ve sütun etkilerinin çarpımıyla orantılı özel bir biçimde modelleyerek artık kareler toplamından tek serbestlik dereceli bir 'toplanabilir olmama' bileşeni ayırır ve bunu F testiyle sınar.
Test anlamlıysa, toplanabilirlik varsayımı ihlal edilmiş demektir; bu durumda Cronbach alfa ve kişiler × maddeler ANOVA'sı üzerine kurulu sonuçlar yanıltıcı olabilir. Tukey yöntemi aynı zamanda verinin bir kuvvet dönüşümüyle (ör. log, karekök) toplanabilir hale getirilebileceğini gösteren bir üs tahmini verir. Test yalnız belirli bir etkileşim biçimini yakalar; başka biçimdeki etkileşimleri kaçırabilir.
Gündelik bir örnek
Bir dikkat testinde 20 kişi 10 maddeyi yanıtlıyor. Toplanabilirlik varsayımı, iyi bir katılımcının her maddede zayıf bir katılımcıdan aşağı yukarı aynı farkla önde olmasını bekler. Oysa iyi katılımcılar kolay maddelerde zayıflardan pek ayrılmıyor, zor maddelerde ise çok öne geçiyorsa, kişi ile madde etkileri çarpımsal biçimde etkileşir; Tukey testi bu örüntüyü yakalar.
MerQur'da
Cronbach Alfa ve Güvenirlik Analizinde 'Ölçek ANOVA + Tukey toplanabilirlik + Friedman/Cochran + Hotelling T²' ek çıktısıyla, güç dönüşümü tahminiyle birlikte verilir.
Bu kavramın geçtiği analizler
Cronbach Alfa ve Güvenirlik Analizi