İstatistik Sözlüğü → Sapma (etki) kodlaması
Sapma (etki) kodlamasıkavram
Kategorik bir değişkenin her düzeyini genel ortalamadan sapması olarak temsil eden ve düzey etkilerinin toplamını sıfıra eşitleyen kodlama biçimi.
k düzeyli bir değişken için k − 1 kodlama sütunu oluşturulur. Her sütunda ilgili düzey 1, dışarıda bırakılan düzey −1, diğerleri 0 alır. Bu durumda her katsayı, o düzeyin ortalamasının genel ortalamadan (düzey ortalamalarının ağırlıksız ortalamasından) farkıdır; sabit terim ise genel ortalamadır. Dışarıda bırakılan düzeyin etkisi, diğer katsayıların toplamının eksi işaretlisidir.
Kukla (gösterge) kodlamada katsayılar bir referans kategoriyle karşılaştırma anlamına gelir; sapma kodlamada ise hiçbir düzey ayrıcalıklı değildir. Model uyumu ve tahmin edilen değerler iki kodlamada da aynıdır; değişen yalnızca katsayıların anlamıdır. Etkileşim içeren modellerde Tip III kareler toplamının anlamlı olması için toplamı sıfır olan (sapma gibi) kodlama gerekir. Log-doğrusal modellerdeki λ parametreleri de genellikle bu biçimde yazılır.
Gündelik bir örnek
Dört şubeli bir zincirde şube başına günlük ortalama satışlar 120, 100, 90 ve 90 bin TL'dir; genel ortalama 100'dür. Sapma kodlamasında birinci şubenin etkisi +20, ikincisinin 0, üçüncüsünün −10 olarak yorumlanır; dördüncü şubenin etkisi −(20 + 0 − 10) = −10'dur. Hiçbir şube 'referans' olarak seçilmez.
MerQur'da
Log-doğrusal modelde 'Ek çıktılar: Sapma kodlu λ' seçeneği, her terimde düzey λ'larının toplamı sıfır olacak biçimde parametreleri verir. Cox regresyonunda 'Kategorik kodlama' seçeneği metin kovaryatlar için Gösterge ilk, Gösterge son ya da Sapma (son düzey -1) kodlamasını seçer. İki yönlü ANOVA'da Tip III kareler toplamı ve MANOVA'nın faktöriyel bloğu toplam-sıfır kontrastla hesaplanır.
Bu kavramın geçtiği analizler
İki Yönlü ANOVAMANOVALog-Doğrusal ModelCox Regresyonu (Orantılı Tehlikeler Modeli)
İlgili kavramlar
Kukla (gösterge) değişken kodlamasıReferans kategori (karşılaştırma düzeyi)