MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Nedene özgü tehlike

Nedene özgü tehlikekavram

Rekabet eden riskler bulunan sağkalım verisinde, henüz hiçbir olay yaşamamış kişiler arasında belirli bir olay türünün anlık gerçekleşme hızı.

Bir kişi birbirini dışlayan birden çok olaydan birini yaşayabiliyorsa (ör. kanser nüksü ya da nüksten önce başka bir nedenle ölüm), her olay türü k için ayrı bir tehlike tanımlanır: λₖ(t), t anına kadar hiçbir olay yaşamamış kişilerde k olayının o andaki hızıdır. Nedene özgü tehlike, diğer olay türleri o anda sansürlenmiş gibi ele alınarak kestirilebilir; örneğin her olay türü için ayrı bir Cox modeli kurulur ve elde edilen tehlike oranı, kovaryatın o olayın hızı üzerindeki etkisini gösterir.

Nedene özgü tehlike etiyolojik sorulara (bu etken nüks hızını değiştiriyor mu?) uygundur. Ancak bir kovaryatın nedene özgü tehlike üzerindeki etkisi, o olayın kümülatif olasılığı üzerindeki etkisiyle aynı değildir: bir tedavi rakip olayı (ör. ölümü) azaltırsa, nüks hızı değişmese bile daha çok kişi nükse kadar yaşayacağı için nüks olasılığı artabilir. Olasılıkla ilgili sorularda kümülatif insidans fonksiyonu ve Fine-Gray alt dağılım tehlike modeli kullanılır. Sansürleme yaklaşımı, rakip olayların gerçekten 'bilgi vermeyen sansür' olduğu anlamına gelmez; yalnız hız tanımının bir parçasıdır.

Gündelik bir örnek

Bir şirkette çalışanların ayrılışı iki yolla oluyor: istifa ya da emeklilik. Yaşlı çalışanlarda emeklilik hızı yüksek olduğu için onlar istifa etme fırsatı bulmadan şirketten çıkıyor. İstifaya özgü tehlike, 'henüz ayrılmamış çalışanlar arasında istifa ne hızda oluyor?' sorusunu yanıtlar; yaş arttıkça bu hız aynı kalsa bile, yaşlı çalışanların sonunda istifa ederek ayrılma olasılığı emeklilik nedeniyle düşük çıkar.

MerQur'da

Rekabet eden riskler analizinde neden-özgü Cox modelleri olarak sunulur; aynı analizdeki kümülatif insidans fonksiyonu (Aalen-Johansen), Gray testi ve Fine-Gray alt dağılım tehlike modeliyle birlikte yorumlanır.

Bu kavramın geçtiği analizler

Rekabet Eden Riskler

İlgili kavramlar

Fine-Gray alt dağılım tehlikesi modeliKümülatif insidans fonksiyonu (CIF) ve Gray testi