İstatistik Sözlüğü → Jonckheere-Terpstra testi (sıralı alternatif)
Jonckheere-Terpstra testi (sıralı alternatif)kavram
Doğal bir sırası olan üç ya da daha fazla bağımsız grubun değerlerinin bu sıra boyunca tekdüze (monoton) olarak arttığını ya da azaldığını sınayan sıra tabanlı test.
Kruskal-Wallis testi grupların 'herhangi bir biçimde' farklı olup olmadığına bakar. Gruplar düşük, orta ve yüksek doz gibi sıralıysa ve beklenti sıralı bir eğilim yönündeyse Jonckheere-Terpstra testi daha güçlüdür. Alternatif hipotez θ₁ ≤ θ₂ ≤ … ≤ θ_k'dır ve eşitsizliklerden en az biri kesindir. İstatistik J, sıradaki her grup çifti (i < j) için j grubundaki bir değerin i grubundakinden büyük olduğu çift sayılarının (Mann-Whitney U sayımlarının) toplamıdır. Büyük örneklemde bağ düzeltmeli normal yaklaşımla p-değeri hesaplanır.
Grupların sırası verilere bakmadan, kuramsal olarak belirlenmelidir; sıra veriden sonra seçilirse test anlamını yitirir. Anlamlı bir sonuç, eğilimin her adımda gerçekleştiğini değil, genel olarak sıralı bir kaymanın bulunduğunu gösterir. Test konum farklarına duyarlıdır; gruplar arasında yalnızca dağınıklık farklıysa yorumu zorlaşır. Tekrarlı ölçümlerde sıralı alternatif için Page testi kullanılır.
Gündelik bir örnek
Bir çiftçi domates bitkilerine 0, 5, 10 ve 15 g gübre veriyor ve her dozda 8 bitkinin verimini ölçüyor. Beklentisi 'daha çok gübre, daha çok verim' yönünde. Jonckheere-Terpstra testi, gruplar arasında yalnızca herhangi bir fark aramak yerine bu sıralı artışı doğrudan sınar ve aynı veriyle Kruskal-Wallis'ten daha kolay anlamlılığa ulaşabilir.
MerQur'da
Kruskal-Wallis testinde 'Ek çıktılar: Jonckheere-Terpstra' onay kutusu, grupların doğal sırasına (sayısal ise artan, değilse alfabetik) göre J = Σ U_ij testini bağ düzeltmeli normal yaklaşım ve iki yönlü p ile verir.