İstatistik Sözlüğü → Geometrik ve harmonik ortalama
Geometrik ve harmonik ortalamakavram
Çarpımsal büyüyen ya da oran biçimindeki pozitif veriler için aritmetik ortalamanın yerine kullanılan iki ortalama türü.
Geometrik ortalama, n pozitif değerin çarpımının n. köküdür; eşdeğer olarak logaritmaların aritmetik ortalamasının üssüdür: GO = exp(Σ ln xᵢ / n). Büyüme oranları, faiz, bakteri sayımı ya da sağa çarpık, log-normal benzeri veriler için uygundur. Harmonik ortalama, değerlerin terslerinin ortalamasının tersidir: HO = n / Σ(1/xᵢ); hız ya da birim başına oran gibi niceliklerin ortalamasında doğru sonucu verir.
Pozitif değerler için her zaman HO ≤ GO ≤ aritmetik ortalama sıralaması geçerlidir; değerler birbirine eşitse üçü de aynıdır. İki ortalama da yalnızca sıfırdan büyük değerlerle tanımlıdır; bir değer 0 ise geometrik ortalama 0 olur ya da hesaplanamaz, negatif değerlerde anlamını yitirir. Log ölçeğinde yapılan bir analizde geri dönüştürülmüş ortalama, aritmetik değil geometrik ortalamadır.
Gündelik bir örnek
Bir yatırım ilk yıl %50 kazanıyor, ikinci yıl %50 kaybediyor. Büyüme çarpanları 1,5 ve 0,5'tir; aritmetik ortalama 1,0 olduğu için 'ortalama değişim sıfır' gibi görünür. Oysa 100 TL önce 150, sonra 75 TL olmuştur. Geometrik ortalama √(1,5 × 0,5) ≈ 0,866'dır, yani yatırım yılda ortalama yaklaşık %13,4 küçülmüştür.
MerQur'da
Tanımlayıcı istatistiklerde 'CV, geometrik/harmonik ortalama, toplam' seçeneği geometrik ortalamayı değişim katsayısı, harmonik ortalama ve toplamla birlikte ek satır olarak verir; değişkende sıfır ya da negatif değer varsa geometrik ortalama boş bırakılır.