Sağlıklı Şehirler İçin Peyzaj Tasarımı: Fiziksel ve Ruhsal Sağlık Üzerindeki Etkiler
DOI:
https://doi.org/10.53463/splandes.202500409Anahtar Kelimeler:
Peyzaj tasarımı- sağlıklı şehirler- fiziksel sağlık- ruhsal sağlık- kentsel planlama- sürdürülebilirlik- yeşil alanlarÖzet
Peyzaj tasarımının sağlıklı şehirler üzerindeki etkilerini, fiziksel ve ruhsal sağlıkla ilişkisini çeşitli açılardan incelemektedir. Sağlıklı şehirlerin, vatandaşların temel ihtiyaçlarının kesintisiz karşılandığı ve hava kalitesi, temiz su, güvenli gıda temini gibi unsurların sağlandığı alanlar olduğu belirtilmektedir. Peyzaj tasarımının, doğal ve kültürel unsurların birleşimiyle oluşan geniş bir çevresel bütün olduğu vurgulanırken, yeşil alanların stres, depresyon ve kaygı gibi ruh sağlığı sorunlarını azaltarak genel yaşam kalitesini artırdığı ifade edilmektedir. Kentsel planlamada su, gıda ve arazi kapasitelerinin dikkate alınmasının, sürdürülebilir kentsel yenileme ile karbon salınımının azaltılmasının, su ve enerji kaynaklarının yeniden kullanılmasının ve biyolojik çeşitliliğin desteklenmesinin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, doğayla temasın insan sağlığı üzerindeki olumlu etkilerine dair araştırmalar incelenerek, doğanın stresi azalttığı, mutluluğu artırdığı ve zihinsel yorgunluğu hafiflettiği belirtilmektedir. Peyzaj tasarımının sağlıklı şehirler için vazgeçilmez bir unsur olduğu ve insanların fiziksel ve ruhsal sağlığı üzerinde önemli etkileri olduğu vurgulanmaktadır.
İndirmeler
Referanslar
Akpınar, A., Brooks, K., & Barbosa-Leiker, C. (2016). Does green space matter? Exploring relationships between green space type and health indicators. Urban Forestry & Urban Greening, 20, 407–418.
Aktaş, M. (2022). Yöneticilerin karizmatik liderlik davranışı ile çalışanların yenilikçi iş davranışına etkisinin araştırılması: Sağlık sektörü–Mersin ili örneği (Yüksek lisans tezi). Toros Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Girişimcilik Bilim Dalı. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Allah Yar, M., & Kazemi, F. (2020). The role of dish gardens on the physical and neuropsychological improvement of hospitalized children. Urban Forestry & Urban Greening, 53, 126713. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1618866719303681
Altman, I., & Wohlwill, J. (1983). Behavior and the natural environment.
Angın, S. N. (2022). Yeni bir görsel peyzaj analizi yöntemi ile peyzaj unsurlarının insan psikolojisine etkilerinin belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı.
Ayık, C. (2011). Sürdürülebilir kentsel tasarım kriterleri çerçevesinde geleneksel ve çağdaş şehirlerde (eko-şehirler) kamusal mekânların karşılaştırılması. https://polen.itu.edu.tr/bitstreams/e131a975-aea9-47c4-9067-427926c7646c/download
Coppel, G., & Wüstemann, H. (2017). The impact of urban green space on health in Berlin, Germany: Empirical findings and implications for urban planning. Landscape and Urban Planning, 410–418.
Çelik, Z. (1998). 19. yüzyılda Osmanlı başkenti: Değişen İstanbul. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Doğruyol Gültürk, P., & Şişman, E. E. (2021). Kentsel yeşil alan sistem kurgulanmasına yönelik bir model önerisi. Kent Akademisi, 14(3), 593–615. https://doi.org/10.35674/kent.938321
Evyapan, G. A. (1972). Çevre düzenlemesi. Peyzaj Mimarlığı Dergisi, 5.
Heerwagen, J., & Orians, G. (1986). Adaptations to windowlessness: A study of the use of visual decor in windowed and windowless offices.
Joedicke, J. (1985). Space and form in architecture.
Kalyoncuoğlu, B. B. (2021). Sağlıklı kentler, 56–59. https://www.medipol.edu.tr/sites/default/files/document/SD_Dergi_Sayi60-58-61.sayfalar_Bahar_Baser_Kalyoncuoglu.pdf
Kaplan, S., & Frey Talbot, J. (1983). Psychological benefits of a wilderness experience. Human behavior and environment.
Lale, Z. (2016). Sürdürülebilir kalkınma temeline dayalı yaşanabilir çevre oluşturulması: Eskişehir Tepebaşı ilçesi örneği. https://core.ac.uk/download/pdf/643456051.pdf
Lewis, C. (1992). Plants and the community: Effects of plants and gardening in creating interpersonal and community well-being.
Moore, E. O. (1981). A prison environment’s effect on health care service demands. College of Architecture and Urban Planning, The University of Michigan.
Olmsted, F. L. (1865). The value and care of parks. Report to the Congress of the State of California. Reprinted in Landscape Architecture.
Öncü, B. (2025). Peyzaj mimarları’ndan doğanın iyileştirici gücü.
Özgüner, H. (2004). Doğal peyzajın insanların psikolojik ve fiziksel sağlığı üzerine etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 2, 97–107.
Parry-Jones, W. Ll. (1990). Natural landscape, psychological well-being and mental health. Landscape Research.
Rohde, C. L. E., & Kendle, A. D. (1994). Human well-being, natural landscapes and wildlife in urban areas.
Sanoff, H. (1991). Visual research methods in design.
Spirn, A. W. (1990). Architecture in the landscape: Toward a unified vision. Landscape Architecture, 80.
Stoneham, J. (1997). Health benefits: Is contact with nature beneficial for people with special needs? Landscape Design.
Şendil, E. Ü. (2002). 20. yy. peyzaj tasarımının temel ilkeleri ve Ulus Parkı örneği. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
Tennesnen, C. M., & Cimprich, B. (1995). Views to nature: Effects on attention. Journal of Environmental Psychology.
Ulrich, R. S. (1984). View through a window may influence recovery from surgery. Science, 224(4647), 420–421.
Ulrich, R. S., & Parsons, R. (1992). Influences of passive experiences with plants on individual well-being and health.
Ulrich, R. S., & Simons, R. (1991). Stress recovery during exposure to natural and urban environments. Environmental Psychology.
Velarde, M.-D., Tveit, M. S., & Fry, G. (2007). Health effects of viewing landscapes – landscape types in environmental psychology. Urban Forestry & Urban Greening, 6(4), 199–212.
Verderber, S. (1986). Dimensions of person–window transactions in the hospital environment.
Wycherley, R. E. (1993). Antik çağda kentler nasıl kuruldu? Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Yıldız, D. (1996). Peyzaj ile mimarlık–kentsel tasarım ilişkileri ve mimari tasarıma etkileri. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2024 Sekizgen Academy
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
