The Impact of Zoning Peace on the Gecekondu Issue: An Evaluation of Regulations, Scholarly Approaches, and Policy Debates in Turkey
DOI:
https://doi.org/10.53463/splandes.202500403Keywords:
The gecekondu, Zoning amnesty, Zoning peace, TurkeyAbstract
This study evaluates the impacts of Turkey’s long standing zoning amnesties and most recently, the Zoning Peace enacted in 2018 on the gecekondu phenomenon through a literature-based analysis. The gecekondu which began to increase rapidly from the 1940s onwards, has been shaped by various legal arrangements and amnesty policies introduced at different periods in particular, the Gecekondu Law No. 775, the comprehensive zoning amnesties implemented after 1980 and the 2018 Zoning Peace constitute critical turning points in this process. Findings from the literature indicate that while zoning amnesties have contributed to resolving property rights issues and increasing spatial security for some households, they have simultaneously encouraged unauthorized construction, weakened the planning system, deepened problems of urban justice, and eroded the state’s capacity to enforce legal regulations. The Zoning Peace, by legalizing the extensive stock of unregistered buildings concentrated especially in major metropolitan areas, has been criticized for reproducing the gecekondu as a legitimate option rather than preventing its production in the long term. The study demonstrates that zoning amnesty policies in Turkey have been insufficient in addressing the the gecekondu problem and that a lasting solution requires a comprehensive housing policy, the production of social housing, and a robust urban planning system.
Downloads
References
Akalın, D. M. (2018). Kente karşı işlenen suçların faili imar afları. İstanbul: İksad Yayınevi.
Ayata, A. (1991). Gecekondularda kimlik sorunu: Dayanışma örüntüleri ve hemşehrilik. Ankara: Sosyoloji Derneği Yayınları.
Bal, E. (2006). İdari yargının üç temel bileşeni olarak: Kamu yararı, planlama esasları ve şehircilik ilkeleri. Planlama, 3, 27–33.
Ceritli, İ. (1998). Kentsel planlamanın ilkeleri ve Türkiye'de gecekondu sorunu. Öneri, 2(10), 49–57.
Çakır, S. (2011). Türkiye'de göç, kentleşme/gecekondu sorunu ve üretilen politikalar. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23, 209–222.
Demirtaş, N. (2007). Critical moments of social spatialization in the neighborhood: An alternative reading of the mainstream gecekondu history (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Bilkent Üniversitesi, Ankara.
Erder, S. (1996). İstanbul’a bir kent kondu: Ümraniye. İstanbul: İletişim Yayınları.
Erder, S. (1997). Kentsel gerilim: Enformel ilişki ağları alan araştırması (Vol. 31). Ankara: Umag.
Erman, T. (2004). Gecekondu çalışmalarında “öteki” olarak gecekondulu kurguları. European Journal of Turkish Studies: Social Sciences on Contemporary Turkey, 1.
Ersoy, M. (2008). Kentsel planlama kuramları. Ankara: İmge Kitabevi.
Es, M., & Ateş, H. (2010). Kent yönetimi, kentlileşme ve göç: Sorunlar ve çözüm önerileri. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 206–248.
Fındıkoğlu, Z. (1969). Erzurum şehirleşmesi ve gecekondu problemi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 26(1–4), 1–34.
Genç, F. N. (2014). Gecekonduyla mücadeleden kentsel dönüşüme Türkiye’de kentleşme politikaları. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15–30.
Geray, C. (1968). Gecekondu sorununa toplu bir bakış. Amme İdaresi Dergisi, 1(2), 12–14.
Giritlioğlu, P., & Özden, K. (2020). Kentsel adalet ekseninde imar afları: "İmar barışı" üzerine bir değerlendirme. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 191–218.
Gönüllü, G. (2015). Siyaset ve kültür ekseninde göç ve gecekondu ilişkisi: 1950–1980 İstanbul örneği. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 133–162.
Günay, B. (2009). Gecekondu’ya ne oldu? Zilyetliğe dayalı kentten sahipli kente. In S. Kayasü, O. Işık, N. Uzun, & E. Kamacı (Eds.), Gecekondu, dönüşüm, kent: Tansı Şenyapılı’ya armağan (pp. 85–112). Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Basım İşliği.
Heper, M., Butler, M. H., & Butler, N. T. (1978). Gecekondu policy in Turkey: An evaluation with a case study of Rumelihisarüstü squatter area in Istanbul. Boğaziçi University.
Işık, O., & Pınarcıoğlu, M. M. (2020). Nöbetleşe yoksulluk: Gecekondulaşma ve kent yoksulları Sultanbeyli örneği (13. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
Kara, M. (2012). Gecekondu dönüşüm projelerinin konut sorununun çözümündeki rolü: Ankara İli Gültepe ve Yatıkmusluk Mahalleleri örneği (Yayınlanmamış doktora tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta.
Kartal, K. (1978). Kentleşme ve insan (No. 175). Ankara: TODAİE Yayını.
Kasparoğlu, M., & Suri, L. (2019). İmar barışı. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 2(1), 47–60.
Keleş, R. (1972). 100 soruda Türkiye’de şehirleşme, konut ve gecekondu. Ankara: Gerçek Yayınevi.
Kıray, M. (1972). Gecekondu: Az gelişmiş ülkelerde hızla topraktan kopma ve kentle bütünleşememe. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 27(3).
Kıray, M. (1982). Toplumbilim yazıları. Ankara: Gazi Üniversitesi Toplum Bilimleri Araştırma Merkezi Yayınları.
Kongar, E. (1982). Kentleşen gecekondular ya da gecekondulaşan kentler sorunu. In Kentsel bütünleşme (pp. 23–54). Ankara: Türk Sosyal Bilimler Derneği Türkiye Gelişme Araştırmaları Vakfı Yayınları.
Öğretmen, İ., & Yavuz, F. (1957). Ankara’da 158 gecekondu hakkında monografi. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
Özbek Sönmez, İ. (2012). Kent planlama ve adalet ilişkisinin değişen içeriği. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 98, 283–300.
Özden, P. P., & Kubat, A. S. (2003). Türkiye’de şehir yenilemenin uygulanabilirliği üzerine düşünceler. İTÜ Dergisi/A – Mimarlık, 77–88.
Şengül, T. (2008). Planlama paradigmalarının dönüşümü üzerine eleştirel bir değerlendirme. In M. Ersoy (Ed.), Kentsel planlama kuramları (pp. 59–114). Ankara: İmge Kitabevi.
Şenyapılı, T. (1981). Gecekondu: “Çevre” işçilerin mekânı. Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Basım İşliği.
Şenyapılı, T. (1985). Ankara kentinde gecekondu gelişimi (1923–1960). Batıkent Konut Üretim Yapı Kooperatifleri Birliği.
Şenyapılı, T. (2016). “Baraka”dan gecekonduya: Ankara’da kentsel mekânın dönüşümü (1923–1960). İstanbul: İletişim Yayınları.
Tatlıdil, E. (1989). Kentle bütünleşmenin bir yolu: Gecekondulaşma 1987. Aile Yazıları, 2.
Tekeli, İ. (2010). Türkiye’nin konut tarihine konut sunum biçimleri kavramını kullanarak yaklaşmak. In Konut sunum biçimleriyle düşünmek (pp. 240–253). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Tekeli, İ., Gülöksüz, Y., & Okyay, T. (1976). Gecekondulu, dolmuşlu, işportalı şehir. İstanbul: Cem Yayınevi.
Tercan, B. (2018). 1948’den bugüne imar afları. Mimarlık, 403, 20–26.
Toki. (1996). Ulusal rapor ve eylem planı. İçinde Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Konferansı. Ankara.
Torlak, S. E. (2003). Gecekondulaşmanın gelişimi, imar afları ve ıslah imar planları. Çağdaş Yerel Yönetimler, 12(1), 64–73.
Türkdoğan, O. (1974). Yoksulluk kültürü: Gecekonduların toplumsal yapısı (No. 34). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Basımevi.
Türkün, A. (2011). Urban regeneration and hegemonic power relationships. International Planning Studies, 16(1), 61–72. https://doi.org/10.1080/13563475.2011.552473
United Nations. (2025). Urban indicators database. UN-Habitat. https://data.unhabitat.org
Yasa, İ. (1966). Ankara’da gecekondu aileleri. Ankara: Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü Yayınları.
Yörükan, T. (1968). Gecekondu ve gecekondu bölgelerinin sosyo-kültürel özellikleri. Ankara: İmar ve İskân Bakanlığı MGM Sad.
Zã, E. (1949). İstanbul’da mesken meseleleri ve gecekondular. Journal of Social Policy Conferences, 2. İstanbul Üniversitesi.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2024 Sekizgen Academy
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
