The Impact of Landscape Design on Public Health: Green Spaces, Therapeutic Gardens, and Psychological Well-Being

nazlı su taşkaya

doi:10.53463/ecopers.20250408

Yazarlar

nazlı su taşkaya Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen bilimleri Enstitüsü ,Peyzaj Mimarlığı bölümü, Isparta/Türkiye https://orcid.org/0009-0000-8743-0537

DOI:

https://doi.org/10.53463/ecopers.20250408

Anahtar Kelimeler:

Terapötik bahçeler- Halk sağlığı- Yeşil alanlar- Ruhsal iyilik hali

Özet

Terapötik bahçeler, fiziksel ve psikolojik iyilik halini destekleyen doğal ortamlardır ve tarih boyunca kullanılmıştır. Tasarımları erişilebilirlik, güvenlik, duyusal uyarı ve kültürel uygunluk gibi faktörleri dikkate almalıdır. Bu bahçeler stresi azaltır, rahatlamayı teşvik eder ve yaşam kalitesini artırır; Alzheimer, HIV/AIDS ve kanser hastaları gibi çeşitli gruplara hitap eder. Başarılı terapötik bahçeler, çok duyulu deneyimler sunar, mahremiyeti korurken sosyal etkileşimi kolaylaştırır ve çevreleriyle uyum sağlar. Türkiye'de standartlaşma eksikliği, iklim koşullarına karşı yetersiz koruma, yerli bitki kullanımında eksiklik ve bilimsel çalışmaların azlığı gibi geliştirilmesi gereken alanlar bulunmaktadır. Bu nedenle ulusal standartlar, teşvik programları ve multidisipliner ekipler gereklidir. Çatı ve teras bahçeleri de kentsel alanlarda değerlendirilmesi gereken önemli alternatiflerdir.

Referanslar

Akpınar Külekçi, E., & Sezen, I. (2020). Peyzaj tasarım sürecinde iyileştirme bahçeleri. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34(Özel Sayı), 337-350.

Arslan, M., & Ekren, E. (2017). Yaşlı kişilerin sağlığı ve etkinlikleri için terapi bahçeleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 361-373.

Bloomer, M. (2020, Nisan 2). Feature project: Harefield Hospital. Bowles & Wyer. https://www.bowleswyer.co.uk/feature-project-harefield-hospital/

Bowers, D. A. (2003). Incorporating restorative experiential qualities and key landscape attributes to enhance the restorative experience in healing gardens within health care settings [Yüksek Lisans Tezi, Washington State University]. https://rex.libraries.wsu.edu/esploro/outputs/graduate/Incorporating-restorative-experiential-qualities-and-key/99900525390801842

Chang, C.-Y., & Chen, P.-K. (2005). Human response to window views and indoor plants in the workplace. Department of Horticulture, National Chung Hsing University, 40(5), 1354-1359. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.40.5.1354

Çalışkan, H., & Çelik, A. (2018). Şifa bahçeleri ve turizmdeki yeri. Uluslararası Turizm Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 2(2), 541-548.

Çelik, A., & Çalışkan, H. (2021). Peyzaj mimarlığı odağında şifa bahçesi konulu bir araştırma. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 9(2), 295-308.

Çetinkale Demirkan, G. (2019). İyileştirici bahçeler ve tasarım kriterlerinin değerlendirilmesi. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 7(1), 148-151.

Gerlach-Spriggs, N., Kaufman, R. E., & Warner, S. B. (1998). Restorative gardens: The healing landscape. Yale University Press. https://archive.org/details/restorativegarde0000gerl/page/n5/mode/1up

Gülpınar Sekban, D. Ü. (2020). Şifa bahçelerinin Karadeniz Teknik Üniversitesi Kanuni Kampüsü çerçevesinde değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi (The Journal of International Social Research), 13(74), 568-575.

Hartig, T., & Marcus, C. C. (2006). Essay: Healing gardens—Places for nature in health care. The Lancet, 368, S36-S37.

Holiday Inn Express. (2019). Holiday inn express bangkok siam amenities. IHG Hotels & Resorts. https://www.ihg.com/holidayinnexpress/hotels/us/en/bangkok/bnkss/hoteldetail/amenities

Hopper, L. J. (2007). Landscape architectural graphic standards. John Wiley & Sons. https://books.google.com.tr/books?id=4Toh06XEqMoC

Horowitz, S. (2012). Therapeutic gardens and horticultural therapy: Growing roles in health care. Alternative and complementary therapies, 18(2), 78-83.

Kaplan, R., Kaplan, S., & Ryan, R. (1998). With people in mind: Design and management of everyday nature (1. bs). Island Press. https://www.researchgate.net/publication/37717081_With_People_in_Mind_Design_And_Management_Of_Everyday_Nature

Keçecioğlu, P. (2014). Ruh sağlığı kurumlarında iyileştirme bahçelerinin irdelenmesi ve peyzaj tasarım ilkelerinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. https://polen.itu.edu.tr/bitstreams/75e2d825-dd92-45c6-80f5-34ab72ea7436/download

Legacy şifa bahçesi. (2014). [Graphic].

Marcus, C. C., & Barnes, M. (1999). Healing gardens: Therapeutic benefits and design recommendations (C. 4). John Wiley & Sons.

Mitrione, S., & Larson, J. (2007). Healing by design: Healing gardens and therapeutic landscapes. Implications: A Newsletter by InformeDesign, 2(10), 1-4.

New Lady Cilento Children’s Hospital Bahçesi. (2016). [Graphic]. https://architectureau.com/articles/lady-cilento-landscapes/#img-1

Nieberler-Walker, K., Reeve, A., & Desha, C. (2016, Ekim 17). Healing gardens: Hospital design using nature to heal and soothe | Landscape Australia. Landscape Australia. https://landscapeaustralia.com/articles/healing-gardens-hospital-design-using-nature-to-heal-and-soothe/#

Özgüner, H. (2004). Doğal Peyzajın İnsanların Psikolojik Ve Fiziksel Sağlığı Üzerine Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 2, 97-107.

Pouya, S., Bayramoğlu, E., & Demirel, Ö. (2015). Şifa bahçesi tasarım yöntemlerinin araştırılması. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 15(1), 15-25. https://doi.org/10.17475/kuofd.40856

Rusk Rehabilitasyon Tıp Enstitüsü. (2010). [New York, ABDrusk]. johanssondesign.com

Savaş, Ç. (2022). İyi̇leşti̇rme Bahçeleri̇ni̇n Peyzaj Tasarimindaki̇ Yeri̇ [Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. https://acikerisim.comu.edu.tr/items/772a31a1-93d0-434f-b45d-80099b1fcf53

Serez, A. (2011). Tarihsel Süreç İçinde Sağlık Bahçeleri [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. https://polen.itu.edu.tr/server/api/core/bitstreams/de8ca003-8fc8-4593-8642-285dce1fca54/content

Site Workshop. (2009). Harrison acute care expansion. Site Workshop Landscape Architecture. https://www.siteworkshop.net/harrison

Stigsdotter, U. A. (2005). Landscape architecture and health: Evidence-based health-promoting design and planning [Doktora Tezi, Swedish University of Agricultural Sciences]. https://www.academia.edu/111117537/Landscape_Architecture_and_Health_Evidence_based_health_promoting_design_and_planning

SultanII. Beyazıt Külliyesi. (2011). [Edirne]. saglikmuzesi.trakya.edu.tr

Şakar, E. (2011). Şifalı bitkiler ve şifa bahçeleri tasarımı üzerine araştırmalar [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=UTLyPH7s83UVsYYXYoTWaw&no=vzgVJz_lp-KPFAh-KG2EVw

Şengür, Ş., & Kepez, B. (2023). Swot/Tows analizi kapsamında terapatik peyzaj tasarım ve planlama stratejilerinin belirlenmesi: Ordu Ahmet Cemal Mağden huzurevi örneği. Akademik Ziraat Dergisi, 12(1), 53-62. https://doi.org/10.29278/azd.1205799

Turgay, Y. (2021). Sağlık yapılarında şifa bahçeleri ve günümüz hastanelerinde kullanımı [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi]. https://openaccess.iku.edu.tr/server/api/core/bitstreams/1a94749a-e837-42c6-8564-ec104b7083b6/content

University of Minnesota Extension. (2017, Ocak 19). http://www.extension.umn.edu/garden/landscaping/design/healinggardens.html

Uslu, A. (2008). Zihinsel ve Fiziksel Engelliler İçin Hortikültürel Terapi. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 8(1-2), 5-24.

Vapaa, A. G. (2002). Healing gardens: Creating places for restoration, meditation, and sanctuary [Yüksek Lisans Tezi, Virginia Polytechnic Institute and State University]. https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/02401b3e-b459-48a3-955e-000eb80a9bf2/content

Yukarı Chesapeake Tıp Merkezi. (2021). [ABD]. https://www.homeanddesign.com/2015/06/22/rooftop-retreat/

Zeytinburnu tıbbi bitkiler bahçesi. (2010). [İstanbul]. https://ztbb.org/