1. 1831'de yapılan nüfus sayımında ülkedeki erkek nüfus sayılmış, elde edilen bilgiler nüfus defterlerine kaydedilmiştir. Bu sayımla askere alınabilecek kişilerin ve vergi yükümlülerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Bu bilgilere dayanarak 1831 sayımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

2. Liman kentlerine yönelen yoğun göç ve nüfus artışı, bu kentlerde su, kanalizasyon ve temizlik hizmetlerinin ihtiyacı karşılamakta zorlanmasına yol açmış; kalabalık ve altyapısı yetersiz kalan mahalleler salgın hastalıkların daha hızlı yayıldığı yerler hâline gelmiştir.

Bu bilgilere göre kentlerdeki nüfus yoğunluğu ile salgın hastalıklar arasındaki ilişki için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

3. XIX. yüzyılda limanlardan giriş yapan gemilerde salgın hastalık şüphesi görülmesi üzerine Osmanlı Devleti, gemilerin ve yolcuların belirli bir süre gözlem altında tutulduğu karantina uygulamasını benimsemiş; bu işi yürütmek üzere bir karantina teşkilatı kurmuştur. Uygulama, dönemin diğer Avrupa devletleriyle de eşgüdüm hâlinde yürütülmüştür.

Bu bilgilere göre karantina uygulamasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

4. XIX. yüzyılda İstanbul, İzmir ve Selanik gibi liman kentlerinin nüfusu hızla arttı. Bu kentler dış ticaretin toplandığı merkezler hâline geldi; demiryolu ve buharlı gemi hatlarıyla iç bölgelere ve Avrupa limanlarına bağlandı. Kaybedilen topraklardan gelen nüfusun bir bölümü de bu kentlere yerleşti.

Bu bilgilere dayanarak liman kentlerinin büyümesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

5. XIX. yüzyılda zaman zaman görülen kolera salgınları sırasında bazı şehirlerde ölüm oranları yükselmiş, imkânı olan kesimler salgının yoğun görüldüğü mahallelerden ve kentlerden uzaklaşmayı tercih etmiştir.

Bu bilgilere göre salgın dönemlerinde görülen nüfus hareketleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

6. XIX. yüzyıl boyunca Osmanlı Devleti Kırım, Kafkasya ve Balkanlar'daki topraklarının bir bölümünü kaybetti. Bu topraklarda yaşayan nüfusun bir kısmı devletin elinde kalan bölgelere göç etti; gelen muhacirlerin barınma, toprak ve geçim işlerini düzenlemek üzere iskân komisyonları kuruldu.

Bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

7. Osmanlı Devleti'nde ilk sayımlarda yalnızca erkek nüfus kaydedilirken 1881'de başlatılan sayımda kadınlar da defterlere geçirilmiş, sonraki düzenlemelerle doğum, ölüm ve yer değiştirmelerin düzenli olarak kayda alınması istenmiştir.

Bu gelişmelere bakarak nüfus sayımlarıyla ilgili;

I. Amacın genel nüfus bilgisi toplamaya doğru genişlediği
II. Nüfus kayıtlarının süreklilik kazandığı
III. Sayımların askerlik ve vergi ihtiyacıyla bağının tümüyle koptuğu
IV. Nüfus verilerinin liman kentleriyle sınırlı tutulduğu

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

8. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gazetelerde salgın hastalıklarla ilgili haberler, alınması gereken temizlik ve sağlık tedbirlerine dair yazılar yayımlanmaya başlamış; bu yazılar okuyucular arasında tartışılır olmuştur.

Bu bilgilere göre söz konusu gelişmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

9. Hızla büyüyen Osmanlı kentlerinde su, aydınlatma, temizlik, itfaiye ve ulaşım işleri mahalle ölçeğindeki geleneksel düzenlemelerle yürütülemez hâle geldi. Bunun üzerine önce belirli semtlerde belediye daireleri kuruldu; sokak aydınlatması, su şebekesi ve atlı tramvay hatları gibi hizmetler için sürekli görev yapan birimler oluşturuldu.

Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

10. XIX ve XX. yüzyıllarda Osmanlı Devleti'nde görülen bazı gelişmeler şöyle sıralanabilir:

I. Nüfus sayımlarının kapsamı genişletilerek doğum, ölüm ve yer değiştirmelerin düzenli kaydı hedeflenmiştir.
II. Limanlarda karantina uygulaması başlatılarak salgın hastalıkların takibi ve denetimi amaçlanmıştır.
III. Gazeteler aracılığıyla sağlık ve nüfusla ilgili konular geniş bir okuyucu kitlesince tartışılır hâle gelmiştir.

Bu gelişmelerden hangileri, devletin toplumu tanıma ve izleme kapasitesinin arttığını gösterir?