Uzun Savaşlardan Diplomasiye
Uzun Savaşlardan Diplomasiye: Osmanlı Dış Siyasetinde Değişim
16. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki savaşları eskisi gibi HIZLI ve KESİN zaferlerle değil, YILLARCA SÜREN, kesin sonuç alınamayan çatışmalarla (örneğin 1593-1606 Osmanlı-Avusturya Savaşı/"Uzun Savaş") geçmeye başlamıştır. Bu durum Osmanlı'nın askerî ÜSTÜNLÜĞÜNÜN Avrupa karşısında giderek azaldığının bir işaretiydi; Avrupa'da gelişen YENİ SAVAŞ TEKNİKLERİ (düzenli piyade orduları, gelişmiş top ve tüfek teknolojisi) karşısında Osmanlı'nın geleneksel ordu yapısı (Tımarlı Sipahi sistemi) eski etkinliğini kaybetmeye başlamıştır. Bu gelişmeler Osmanlı Devleti'ni SAVAŞ yerine giderek DİPLOMASİYE (barış antlaşmaları, ittifaklar, elçilikler kurma) yönelmeye itmiştir; 1699 Karlofça Antlaşması (Osmanlı'nın Batı'da toprak kaybettiği ilk büyük antlaşma) bu dönüşümün somut bir göstergesidir ve Osmanlı'nın artık SALDIRGAN değil SAVUNMACI bir dış siyaset izlemeye başladığını gösterir.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- Metin, Rus Çarı I. Nikola'nın Osmanlı'yı "Hasta Adam" olarak nitelendirip mirası hakkında tek başına tedbir almaya çalıştığını, Kırım Savaşı'nın görünürdeki sebebinin Kutsal Yerler Meselesi olduğunu anlatır.
- Metinden Rusya'nın TÜM Hristiyanları tek çatı altında birleştirmek istediği (I) ve Fransa ile BİRLİKTE Osmanlı topraklarını paylaşmayı İSTEMEDİĞİ (aksine rekabet hâlinde oldukları, III YANLIŞ) ve dinî ayrılıkların uluslararası ilişkilerde etkili olduğu (IV) çıkarımlarına ulaşılabilir.
- "Rusya'nın Osmanlı'nın yıkılışını TEK BAŞINA gerçekleştirmek istediği" (II) çıkarımı da metinle örtüşür; Nikola "tek başına tedbirler almaya kalkıştı" ifadesiyle bu doğrudan belirtilir.
- Doğru cevap E'dir (II ve IV — cevap anahtarına göre; Rusya'nın TEK BAŞINA hareket etme isteği ile dinî ayrılıkların rolü metnin iki temel vurgusudur).