8genyks sekizgenacademy.com

Osmanlıda Sanayileşme Çabaları — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 15.09.2026 10 soru TYT Sosyal Bilimler

Çalışma Kağıdı

Osmanlıda Sanayileşme Çabaları — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde Feshane, Hereke ve İzmit Çuha Fabrikası gibi kuruluşlar, özel girişimciler tarafından değil doğrudan devlet bütçesinden kurulmuş ve işletilmiştir.

Bu duruma dayanarak, dönemin sanayileşme çabalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Sanayi yatırımlarının tamamının yabancı devletler tarafından finanse edildiği B) Osmanlı Devleti'nin sanayileşmeyi öncelikle ihracat gelirini artırmak için başlattığı C) Fabrika yatırımı yapabilecek büyük özel sermayenin ülkede yeterince birikmediği D) Özel girişimcilerin fabrika kurmayı devlete kıyasla daha kârlı bulduğu E) Fabrikaların kuruluş kararının doğrudan halkın talebiyle alındığı

2. XIX. yüzyılda kurulan Osmanlı fabrikalarının birçoğunda, makinelerin kurulumu ve işletilmesi için yabancı ülkelerden getirilen ustalar ve teknisyenler görev almıştır. Yerli işçilerin bu alanlardaki bilgi ve deneyimi ise sınırlı kalmıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Fabrikaların işletilmesinde teknik bilgi ve uzman eksikliği yaşanmıştır. B) Yerli işçiler fabrikalarda hiçbir görev üstlenmemiştir. C) Yabancı ustalar daha çok fabrikaların inşaat aşamasında görev almıştır. D) Teknik bilgi eksikliği daha çok gemi inşa tersanelerinde görülmüştür. E) Yabancı ustaların getirilmesi fabrikaların üretim kapasitesini düşürmüştür.

3. XIX. yüzyılda kurulan bazı Osmanlı fabrikaları, yeterli sermaye ve teknik desteği bulamadığı için zamanla üretim kapasitesini düşürmüş, bir kısmı ise faaliyetini durdurmuştur.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Kurulan fabrikaların tamamı faaliyetini kesintisiz sürdürmüştür. B) Fabrikaların kapasite kaybı daha çok hammadde yetersizliğinden kaynaklanmıştır. C) Üretim kapasitesindeki düşüş daha çok tersanelerde görülmüştür. D) Faaliyetini durduran fabrikaların yerine kısa sürede yenileri kurulmuştur. E) Kurulan fabrikaların bir bölümü, zamanla üretim faaliyetini sürdürmekte güçlük yaşamıştır.

4. Devlet eliyle kurulan fabrikaların yapım ve işletme giderlerinin büyük bölümü, iç kaynaklardan sağlanan sermaye yerine dış borçlanma yoluyla karşılanmıştır. Bu durum, fabrikaların modernizasyonu için ayrılabilecek kaynakların da sınırlı kalmasına yol açmıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Fabrikaların tüm giderleri iç kaynaklardan karşılanmıştır. B) Fabrikaların finansmanında iç sermaye birikiminden çok dış kaynaklara başvurulmuştur. C) Dış borçlanma, fabrikaların modernizasyon imkânlarını genişletmiştir. D) Fabrikaların finansman sorunu daha çok kuruluş aşamasında yaşanmıştır. E) Dış borçlanma daha çok tersanelerin inşasında kullanılmıştır.

5. XIX. yüzyılda kurulan Osmanlı fabrikalarının büyük bölümü İstanbul ve çevresinde, sınırlı sayıda sektörde (dokuma, çuha, gemi yapımı gibi) yoğunlaşmıştır. Ülkenin diğer bölgelerinde ise benzer ölçekte bir fabrikalaşma süreci yaşanmamıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Fabrikalaşma süreci ülkenin bütün bölgelerinde eşit yoğunlukta yaşanmıştır. B) Sanayileşme çabaları, belirli bir bölge ve sınırlı sayıda sektörle sınırlı kalmıştır. C) Kurulan fabrikaların büyük bölümü tarım ürünlerinin işlenmesine yöneliktir. D) İstanbul dışındaki bölgelerde İstanbul'dakinden daha yoğun bir sanayileşme yaşanmıştır. E) Sektörel çeşitlilik zamanla daha çok üretim alanını kapsayacak biçimde genişlemiştir.

6. İzmit Çuha Fabrikası'nda ordunun üniformalık kumaş ihtiyacı, Feshane'de ise başta fes olmak üzere resmî kurumların kumaş ihtiyacı karşılanmıştır. Bu fabrikaların ürettiği malların büyük bölümü, iç pazardaki genel tüketici talebinden çok belirli kurumların ihtiyacına yöneliktir.

Bu bilgilere göre söz konusu fabrikalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Üretilen malların tamamı yurt dışına ihraç edilmiştir. B) Fabrikalar, geniş halk kitlelerinin günlük tüketim ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulmuştur. C) Üretilen kumaşlar daha çok sivil halkın giyim ihtiyacında kullanılmıştır. D) Fabrikaların ürettiği mallar rakip yabancı ürünlerden daha ucuza satılmıştır. E) Üretim, öncelikle devletin kurumsal ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik planlanmıştır.

7. Kapitülasyonlar uyarınca Avrupa'dan gelen mallar Osmanlı pazarına düşük gümrük vergisiyle girerken, yerli üreticilerin kendi ülkesi içinde sattığı mallardan bu orana yakın ya da daha yüksek vergi alınabiliyordu. Bu durum Avrupa mallarının Osmanlı pazarında yerli mallara karşı fiyat avantajı elde etmesine yol açmıştır.

Bu bilgilere göre kapitülasyonların yerli üretim üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Kapitülasyonlar, Osmanlı ihracatını artırmak amacıyla düzenlenmiştir. B) Yerli mallar iç pazarda ithal mallardan daha yüksek gümrük avantajı elde etmiştir. C) Avrupa mallarının fiyat avantajı daha çok lüks tüketim mallarında görülmüştür. D) Yerli üreticiler ithal mallara karşı vergi bakımından dezavantajlı duruma düşmüştür. E) Gümrük vergisi oranları Osmanlı ile Avrupa devletleri arasında tamamen eşitlenmiştir.

8. Avrupa'daki fabrikalar makineleşmiş seri üretim sayesinde aynı malı daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle üretebiliyordu. Osmanlı fabrikalarının üretim ölçeği ve makineleşme düzeyi ise bu fabrikaların gerisinde kalmıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Osmanlı fabrikaları, üretim maliyeti bakımından Avrupalı rakipleri karşısında dezavantajlı konumdadır. B) Osmanlı fabrikaları makineleşme düzeyi bakımından Avrupa fabrikalarını geride bırakmıştır. C) Avrupa'daki seri üretim yalnızca dokuma sektöründe uygulanmıştır. D) Üretim maliyetindeki fark, iki taraf için de aynı düzeydedir. E) Osmanlı fabrikalarının üretim ölçeği zamanla Avrupa'yı geçmiştir.

9. Batı Avrupa'da sanayileşme, büyük ölçüde birikmiş özel sermayeye sahip girişimcilerin öncülüğünde ve geniş hammadde-pazar imkânlarına dayanarak gelişmiştir. Osmanlı Devleti'nde ise sanayileşme çabaları, sınırlı sermaye koşullarında devletin öncülüğünde ve dar bir ölçekte sürdürülmüştür.

Bu bilgilere göre Osmanlı ve Batı Avrupa'daki sanayileşme süreçleri arasındaki farkla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Her iki süreç de aynı ölçekte ve aynı kaynaklarla yürütülmüştür. B) Osmanlı'daki sanayileşme, Batı Avrupa'dakinden daha geniş hammadde ve pazar imkânına dayanmıştır. C) Batı Avrupa'da özel girişim öncülüğü, Osmanlı'da ise devlet öncülüğü belirleyici olmuştur. D) Batı Avrupa'daki sanayileşme de devletin doğrudan öncülüğünde yürütülmüştür. E) Osmanlı'daki sermaye koşulları Batı Avrupa'dakiyle aynı düzeydedir.

10. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin sanayileşme çabalarıyla ilgili olarak,

I. Fabrika yatırımı yapacak özel sermaye birikiminin yetersiz kalması
II. Fabrikalarda çalışacak teknik eleman ve uzman eksikliğinin yaşanması
III. Ülke nüfusunun sanayi ürünlerine hiç ihtiyaç duymaması

öncüllerinden hangileri, sanayileşme çabalarının sınırlı kalmasında etkili olan ekonomik nedenler arasında sayılabilir?

A) Yalnız I B) Yalnız III C) II ve III D) I ve II E) I, II ve III

Cevap Anahtarı

1-C 2-A 3-E 4-B 5-B 6-E 7-D 8-A 9-C 10-D

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com