Osmanlı Devleti'nde İsyanlar ve Düzeni Koruma Çalışmaları
Osmanlı Devleti'nde İsyanlar ve Düzeni Koruma Çalışmaları
Osmanlı Devleti'nde 16. yüzyılın sonlarından itibaren hem MERKEZDE (İstanbul'da Yeniçeri ve Sipahi isyanları) hem TAŞRADA (Anadolu'da Celali İsyanları) çok sayıda isyan yaşanmıştır. Celali İsyanları, Tımar sisteminin bozulmasıyla topraksız kalan ve eşkıyalığa yönelen "levent" ve "sekban" adı verilen silahlı gruplar tarafından çıkarılmış, Anadolu'da uzun süre asayişsizliğe ve üretim kaybına yol açmıştır. Merkezde ise Kapıkulu askerlerinin (Yeniçeriler) maaşlarının geç ödenmesi, ayarı düşük para ("sikke tağşişi") kullanılması gibi ekonomik nedenlerle isyanlar çıkmış; bu isyanlar bazen bir PADİŞAHIN TAHTTAN İNDİRİLMESİYLE (örneğin II. Osman'ın 1622'de öldürülmesi) sonuçlanmıştır. Bu isyanlar, Osmanlı merkezî otoritesinin ZAYIFLADIĞININ ve devletin düzeni koruma konusunda giderek zorlandığının açık bir göstergesidir.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıdakilerden hangisi Kanuni Dönemi’nde ekonomik ve dini nedenlerle Anadolu’da çıkan ayaklanmalardan biridir?
A) Kalender Çelebi İsyanı
B) Bozoklu Celal İsyanı
C) Canberdi Gazali İsyanı
D) Şeyh Bedrettin İsyanı
E) Şah Kulu İsyanı
- Kalender Çelebi İsyanı (1527), Kanuni Sultan Süleyman döneminde Anadolu'da hem EKONOMİK (dirlik dağıtımındaki adaletsizlik, vergi yükü) hem DİNÎ (Safevi propagandasının etkisi) nedenlerle çıkan bir Celali isyanıdır. Diğer seçeneklerdeki isyanlar (Şah Kulu, Bozoklu Celal, Canberdi Gazali, Şeyh Bedreddin) FARKLI padişahların dönemlerinde gerçekleşmiştir; bu nedenle cevap A'dır.