XVII. yüzyılda görülen ayaklanmalardan biri Anadolu'da toprağını terk eden köylüler ve dağılmış silahlı gruplar tarafından çıkarılmış; diğeri ise başkentte, maaşını zamanında ve değerini koruyan parayla alamayan ocak mensupları tarafından başlatılmıştır.

Bu iki ayaklanma türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Başkentteki kapıkulu askerlerinin maaşları savaş giderleri yüzünden çoğu kez geciktirilmiş, ödendiğinde ise gümüş oranı düşürülmüş parayla verilmiştir. Ayrıca tahta yeni çıkan padişahtan alınması âdet hâline gelen bahşişin ödenmesi de zaman zaman aksamıştır.

Bu bilgiler kapıkulu ayaklanmalarının hangi yönünü açıklamaktadır?

Ağırlaşan vergiler ve taşradaki güvensizlik yüzünden köylülerin bir bölümü toprağını bırakıp şehirlere gitmiş ya da silahlı gruplara katılmıştır. Devlet, bu yüzden azalan gelirini karşılamak için köyde kalanlardan alınan vergiyi artırma yoluna gitmiştir.

Bu tedbirin devlet açısından doğuracağı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

XVII. yüzyılda merkezden eyaletlere gönderilen bazı valiler, yanlarında bulundurdukları kalabalık maiyet askerine dayanarak merkezin kararlarına direnmiş, görevden alınmalarına silahla karşılık vermiştir.

Bu tür ayaklanmaları Celali isyanlarından ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Kuruluş döneminde yalnızca devşirme yoluyla toplanan çocuklardan oluşturulan Yeniçeri Ocağı'na, zamanla bu usulün dışında, doğrudan İstanbul'da doğup büyüyen kişilerin de kayıt yaptırdığı görülmüştür. Ocağın mevcudu hızla artarken, savaşa katılmayıp yalnızca ulufe almak için kayıtlı kalanların sayısı da çoğalmıştır.

Bu bilgilere göre Yeniçeri Ocağı'ndaki bu değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

IV. Murad, tahta çıktığı dönemde başkentte artan asayişsizliği ve toplumsal huzursuzluğu gidermek amacıyla sert tedbirler almıştır. Bu tedbirler arasında yangın çıkma ve kavga riskini artırdığı düşünülen kahvehanelerin ve meyhanelerin kapatılması, tütün içiminin yasaklanması da yer almıştır.

Bu bilgilere göre IV. Murad'ın aldığı tedbirlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

XVII. yüzyılda bazı devlet adamları ve aydınlar, gözlemledikleri aksaklıkları -vergi düzenindeki bozulma, ocakların disiplininin gevşemesi, görevlerin ehil olmayan kişilere verilmesi gibi- yazdıkları risalelerde sıralamış, bu sorunlara çözüm olarak kuruluş dönemindeki uygulamalara dönülmesini önermiştir.

Bu bilgilere göre söz konusu risalelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Uzayan savaşların getirdiği ağır masraflar karşısında hazine nakit ihtiyacını hızla karşılamak istemiş; bu amaçla bazı bölgelerin vergi toplama hakkı, belirli bir bedel peşin ödeyen kişilere belirli bir süreliğine devredilmiştir. Bu kişiler, ödedikleri bedeli ve kâr paylarını çıkarabilmek için köylüden kanunda belirtilenden fazla vergi talep etmiştir.

Bu bilgilere göre anlatılan vergi toplama yönteminin taşradaki ayaklanmalarla ilişkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

XVII. yüzyıl Osmanlı Devleti'nde görülen bazı gelişmeler şöyle sıralanabilir:

I. Devlet, başkentte artan asayişsizliğe karşı kahvehane ve meyhaneleri kapatmış, bazı maddelerin kullanımını yasaklamıştır.
II. Bazı aydınlar, gördükleri aksaklıkları risalelerde toplayıp kuruluş dönemi uygulamalarına dönülmesini önermiştir.
III. Taşrada vergi baskısı ve güvenlik boşluğu yüzünden köylü ayaklanmaları görülmüştür.

Bu gelişmelerden hangileri, devletin bozulduğu düşünülen düzeni yeniden kurmaya yönelik bir çabayı yansıtır?