8genyks sekizgenacademy.com

Osmanlı Devleti'nde Demokratikleşme Hareketleri — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 15.09.2026 10 soru TYT Sosyal Bilimler

Çalışma Kağıdı

Osmanlı Devleti'nde Demokratikleşme Hareketleri — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. Kanun-i Esasi'nin 1876'da yürürlüğe girmesiyle birlikte, üyelerinin bir bölümü seçimle belirlenen Meclis-i Mebusan ilk kez toplanmış ve yasama sürecine katılmaya başlamıştır.

Bu bilgilere göre söz konusu gelişmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Yönetime seçimle gelen temsilciler aracılığıyla katılım imkânı doğmuştur. B) Yasama yetkisi tümüyle padişahın elinden alınmıştır. C) Meclis üyelerinin tamamı doğrudan halk oyuyla belirlenmiştir. D) Bu gelişme, Osmanlı Devleti'nde ilk seçim uygulaması olarak kalmış ve tekrarlanmamıştır. E) Meclisin açılması, yönetimde herhangi bir değişiklik yaratmamıştır.

2. Kanun-i Esasi'yle kurulan yasama organı iki kanattan oluşmuştur: üyeleri halk tarafından seçimle belirlenen Meclis-i Mebusan ve üyeleri padişah tarafından atanan Meclis-i Âyan.

Bu bilgilere göre iki meclis arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yasama sürecine katılıp katılmadıkları B) Osmanlı vatandaşı olup olmadıkları C) Padişahın onayına ihtiyaç duyup duymadıkları D) Üyelerinin göreve geliş biçimi E) Anayasa tarafından tanınıp tanınmadıkları

3. 1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı'nda; hiç kimsenin yargılanmadan cezalandırılamayacağı, herkesin can, mal ve namus güvenliğinin devletçe korunacağı, vergilerin kişilerin gelirine göre alınacağı belirtilmiş ve padişah bu kurallara kendisinin de uyacağını açıklamıştır.

Bu bilgilere göre Tanzimat Fermanı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Padişahın yasama yetkisini seçilmiş bir meclise bıraktığı B) Yönetimde halkın temsiline dayalı bir düzen kurulduğu C) Gayrimüslimlerin devlet memurluğuna girmesini düzenlediği D) Yönetimin kanunla sınırlandırılması yönünde bir adım atıldığı E) Devletin temel düzenini belirleyen bir anayasanın yürürlüğe girdiği

4. Islahat Fermanı, Kırım Savaşı'nın ardından toplanacak barış görüşmeleri öncesinde 1856'da ilan edilmiştir. Fermanda gayrimüslimlerin devlet memurluklarına girebilmesi, okul açabilmesi, mahkemelerde tanıklık edebilmesi ve il meclislerine üye seçilebilmesi düzenlenmiştir.

Bu bilgilerden hareketle Islahat Fermanı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) İç düzenlemeler yanında dış siyasetin de etkisini taşıdığı B) Padişahın yetkilerini bir meclisle paylaşmasını öngördüğü C) Müslüman halkın vergi yükünü tamamen kaldırdığı D) Ülkedeki toplulukların ülke yönetimine seçimle katılmasını sağladığı E) Yabancı devletlerin Osmanlı iç işlerine karışmasını sona erdirdiği

5. 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Kanun-i Esasi'de 1909'da yapılan değişikliklerle hükümetin meclise karşı sorumlu olması kabul edilmiş, padişahın meclisi kapatması güç koşullara bağlanmış ve basın üzerindeki ön denetim kaldırılmıştır.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

A) Padişahın devlet başkanlığı sıfatının sona erdiği B) Anayasal düzenin ülkede ilk kez kurulduğu C) Yürütmenin denetlenmesinde meclisin etkisinin arttığı D) Yasaların yürürlüğe girmesinin padişah onayından çıkarıldığı E) Yargı görevinin meclise devredildiği

6. Kanun-i Esasi'de padişaha tanınan yetkiler arasında meclisi kapatma hakkı da bulunuyordu. II. Abdülhamit, 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı'nın yarattığı olağanüstü şartları gerekçe göstererek bu yetkisini kullanmış ve Meclis-i Mebusan'ı süresiz olarak kapatmıştır.

Bu bilgilere göre söz konusu gelişmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Meclisin kapatılmasıyla birlikte Kanun-i Esasi de tamamen yürürlükten kaldırılmıştır. B) Anayasada padişaha tanınan bir yetki, meclisli düzenin uzun süre işlemez hâle gelmesine yol açmıştır. C) Meclisin kapatılması, savaşın Osmanlı Devleti lehine sonuçlanmasını sağlamıştır. D) Padişah bu kararı alırken anayasada kendisine tanınmayan bir yetkiyi kullanmıştır. E) Meclisin kapatılmasından sonra yasama görevi doğrudan halka bırakılmıştır.

7. 1808'de padişah ile âyanlar arasında imzalanan Sened-i İttifak ile âyanlar, devletin aldığı kararlara uyacaklarını ve asker ile vergi toplanmasında yardımcı olacaklarını bildirmiş; buna karşılık padişah da âyanların varlığını ve bulundukları bölgedeki konumlarını tanımıştır.

Buna göre Sened-i İttifak ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Halkın seçtiği temsilcilerin yönetime katılmasını sağladığı B) Padişahın otoritesini taşradaki güç sahipleri karşısında sınırladığı C) Merkezî otoriteyi güçlendirerek âyanlığı ortadan kaldırdığı D) Yönetimde din ve mezhep farkını gözeten uygulamaları kaldırdığı E) Devletin temel işleyişini düzenleyen bir anayasa niteliği taşıdığı

8. 1908'de bazı subay ve sivil aydınların öncülük ettiği bir hareket, padişah üzerinde baskı oluşturarak 1878'den bu yana fiilen uygulanmayan Kanun-i Esasi'nin yeniden yürürlüğe konulmasını ve Meclis-i Mebusan'ın yeniden toplanmasını sağlamıştır.

Bu bilgilere göre 1908'deki bu gelişmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bu gelişmeyle birlikte Osmanlı Devleti'nde ilk kez bir anayasa hazırlanmıştır. B) Meclis-i Mebusan bu tarihte ilk kez toplanmıştır. C) Anayasal düzen, otuz yılı aşkın bir aradan sonra bu gelişmeyle yeniden işler hâle gelmiştir. D) Bu gelişme, padişahın meclis üzerindeki bütün yetkilerinin kaldırılmasıyla sonuçlanmıştır. E) Bu gelişme, yalnızca ordu içindeki disiplin sorunlarını çözmeyi amaçlamıştır.

9. 1876'da yürürlüğe giren Kanun-i Esasi ile ilgili olarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. Padişahın meclisi kapatma yetkisi kaldırılmıştır.
II. Anayasa, halkın oylamasıyla kabul edilmiştir.
III. Yasama görevi Meclis-i Mebusan ile Meclis-i Âyan tarafından yürütülmüştür.
IV. Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası olma özelliğini taşımaktadır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

10. Osmanlı Devleti'nde demokratikleşme sürecine ilişkin bazı gelişmeler şöyle sıralanabilir:

I. Sened-i İttifak'ta padişah, âyanların bölgelerindeki konumunu tanıyarak kendi yetkisini bir ölçüde sınırlamıştır.
II. Tanzimat Fermanı'nda padişah, koyduğu kurallara kendisinin de uyacağını açıklamıştır.
III. Kanun-i Esasi'yle üyelerinin bir bölümü seçimle gelen bir meclis yasama sürecine katılmaya başlamıştır.

Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Padişahın yetkilerinin sınırlandırılması, tek bir adımda ve aniden gerçekleşmiştir. B) Bu üç gelişme de aynı toplumsal kesimin talepleriyle ortaya çıkmıştır. C) Meclisli düzen, bu gelişmelerin ilki olarak Sened-i İttifak ile kurulmuştur. D) Padişahın yetkilerinin sınırlandırılması yalnızca Kanun-i Esasi ile mümkün olmuştur. E) Yönetimin sınırlandırılması süreci, farklı belgelerle kademeli biçimde ilerlemiştir.

Cevap Anahtarı

1-A 2-D 3-D 4-A 5-C 6-B 7-B 8-C 9-E 10-E

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com