8genyks sekizgenacademy.com

Osmanlı Devleti'nde Darbeler — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 15.09.2026 10 soru TYT Sosyal Bilimler

Çalışma Kağıdı

Osmanlı Devleti'nde Darbeler — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. II. Osman'ın tahttan indirilmesi XVII. yüzyılın ilk çeyreğinde, III. Selim'in tahttan indirilmesi ise XIX. yüzyılın başlarında gerçekleşmiştir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) İki olay aynı yüzyılda gerçekleşmiştir. B) III. Selim'in tahttan indirilmesi, II. Osman'ınkinden önce gerçekleşmiştir. C) İki olay arasında elli yıldan kısa bir süre vardır. D) İki olay arasında yaklaşık iki yüzyıla yakın bir süre vardır. E) İki olay aynı on yıl içinde gerçekleşmiştir.

2. Osmanlı Devleti'nde bazı padişahlar, yönetimde ya da orduda yaptıkları ya da yapmak istedikleri düzenlemelere karşı çıkan güç odaklarının harekete geçmesi sonucunda tahttan indirilmiştir.

Bu bilgiye göre söz konusu olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bu olaylar, yalnızca dış devletlerin doğrudan müdahalesiyle gerçekleşmiştir. B) Bu olaylar, bir düzenleme girişimiyle bu girişime direnen güçler arasındaki gerilimin sonucunda ortaya çıkmıştır. C) Bu olaylar, padişahların kendi istekleriyle tahttan çekilmesi anlamına gelir. D) Bu olaylar, devletin sınır güvenliğiyle ilgili sorunlardan kaynaklanmıştır. E) Bu olaylar, merkezi yönetimin taşra valileriyle yaşadığı bir anlaşmazlıktan doğmuştur.

3. III. Selim döneminde ordu alanında hayata geçirilen Nizam-ı Cedid adlı düzenleme girişimi, bu düzenlemeden çıkarları zedeleneceğini düşünen bazı güç odaklarının tepkisiyle karşılaşmıştır.

Bu bilgiye göre söz konusu tepkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Tepki, yalnızca dış devletlerin doğrudan baskısıyla ortaya çıkmıştır. B) Tepkinin nedeni, yeni birimin eğitim yönteminden değil, vergi yükünden kaynaklanmıştır. C) Bu tepki, taşradaki valilerin merkeze karşı yetki mücadelesiyle aynı niteliktedir. D) Tepki gösteren kesimler, düzenlemenin genişletilerek sürdürülmesini talep etmiştir. E) Düzenlemeden çıkarları zedelenen kesimler bu girişime karşı direnç göstermiştir.

4. 1622 yılında II. Osman, ordunun düzenlenmesine yönelik bir girişimde bulunmasının ardından, bu girişimden olumsuz etkileneceğini düşünen kapıkulu askerlerinin harekete geçmesi sonucunda tahttan indirilmiştir.

Bu bilgiye göre II. Osman'ın tahttan indirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Tahttan indirilme, yalnızca dış bir devletin baskısı sonucunda gerçekleşmiştir. B) Tahttan indirilme, padişahın kendi isteğiyle tahtı bırakmasıyla aynı anlama gelir. C) Bu olay, taşrada görev yapan bir valinin merkeze karşı harekete geçmesiyle gerçekleşmiştir. D) Yönetimdeki bir düzenleme girişimi, bu girişimden etkilenecek bir kesimin tepkisiyle sonuçlanmıştır. E) Bu olay, ağırlaşan vergi yükümlülüklerine duyulan tepkiden kaynaklanmıştır.

5. Osmanlı Devleti'nde padişahların tahttan indirilmesiyle sonuçlanan bazı olaylarla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

I. Girişim, yönetim ya da ordu alanında bir düzenleme yapılmasını amaçlamıştır.
II. Girişime, bu düzenlemeden olumsuz etkileneceğini düşünen bir güç odağı karşı çıkmıştır.
III. Güç odağının harekete geçmesi, padişahın tahttan indirilmesiyle sonuçlanmıştır.

Bu bilgilerden hangileri, hem II. Osman hem de III. Selim'in tahttan indirilmesi olayı için ortak biçimde geçerlidir?

A) Yalnız I B) I, II ve III C) II ve III D) I ve II E) Yalnız II

6. II. Osman'ın, giriştiği bir düzenlemeye karşı çıkan bir güç odağı tarafından tahttan indirilmesi, kendisinden sonraki dönemde padişahlık makamının konumuyla ilgili bir emsal oluşturmuştur.

Bu bilgiye göre söz konusu emsalin niteliği aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) Padişahın iradesinin, karşı çıkan güç odakları karşısında sınırlanabileceği görülmüştür. B) Padişahlık makamının yetkileri bu olaydan sonra tamamen ortadan kalkmıştır. C) Bu olay, taşradaki eyaletlerin merkezden bağımsız hale gelmesini sağlamıştır. D) Bu olay, devletin dış politikada izlediği yolun tamamen değişmesine yol açmıştır. E) Bu olay, vergi sisteminin yeniden düzenlenmesiyle sonuçlanmıştır.

7. II. Osman, ordunun düzenlenmesine yönelik bir girişimde bulunmasının ardından 1622'de; III. Selim ise Nizam-ı Cedid adıyla bilinen ordu düzenlemesine karşı çıkan güç odaklarının harekete geçmesi sonucunda 1807'de tahttan indirilmiştir.

Bu bilgilere göre iki olay arasındaki ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A) İkisi de bir düzenleme girişimiyle bağlantılı bir gelişme sonucunda gerçekleşmiştir. B) İkisi de aynı güç odağının harekete geçmesiyle gerçekleşmiştir. C) İkisi de dış devletlerin doğrudan yönlendirmesiyle gerçekleşmiştir. D) İkisi de padişahların gönüllü olarak tahtı bırakmasıyla sonuçlanmıştır. E) İkisi de taşrada görevli valilerin merkeze karşı harekete geçmesiyle gerçekleşmiştir.

8. III. Selim, giriştiği düzenlemelere karşı çıkan güç odaklarının harekete geçmesi sonucunda 1807'de tahttan indirilmiş, kendisinin başlattığı düzenleme süreci de bu olayla birlikte sekteye uğramıştır.

Bu bilgiye göre III. Selim'in tahttan indirilmesinin sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bu olaydan sonra düzenleme girişimleri hiçbir zaman gündeme gelmemiştir. B) Bu olay, düzenlemeye karşı çıkan güç odaklarının taleplerinin karşılanmadığını göstermektedir. C) Bir padişahın tahttan indirilmesi, onun başlattığı düzenleme sürecinin akıbetini de etkileyebilmiştir. D) Bu olay, taşradaki vergi düzeninin yeniden yapılandırılmasıyla sonuçlanmıştır. E) Bu olay, devletin dış devletlerle olan ticari ilişkilerini doğrudan etkilemiştir.

9. Osmanlı tarihinde birden fazla padişahın, giriştiği düzenleme çalışmalarına karşı çıkan güç odaklarının harekete geçmesi sonucunda tahttan indirildiği görülür. Bu olaylardan sonra tahta çıkan padişahlar, kendilerinden önceki girişimlerin akıbetini dikkate alarak hareket etmek durumunda kalmıştır.

Bu bilgilere göre söz konusu olayların tekrarlanmış olması, Osmanlı merkezi yönetimi açısından aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

A) Düzenleme girişimlerinin akıbeti, yalnızca padişahların kişisel tercihleriyle belirlenmiştir. B) Bu tekrarlar, merkezi yönetimin taşra üzerindeki denetimini güçlendirdiğini göstermektedir. C) Güç odaklarının merkezi yönetim üzerinde belirleyici bir etki oluşturabildiğinin süreklilik kazanan bir göstergesi olmuştur. D) Bu tekrarlar, devletin dış devletlerle ilişkilerinde bağımsız hareket edemediğini göstermektedir. E) Bu tekrarlar, düzenleme girişimlerinin devlet bütçesine getirdiği yükten kaynaklandığını göstermektedir.

10. Osmanlı tarihinde, yönetimde ya da orduda yenilik yapmak isteyen bazı padişahların bu girişimlerinin, çıkarları zedelenen güç odaklarının direnciyle karşılaşıp bazen padişahın tahttan indirilmesiyle sonuçlandığı görülür.

Bu durumun devlet otoritesi açısından ifade ettiği anlam aşağıdakilerden hangisinde en kapsamlı biçimde verilmiştir?

A) Merkezi otorite, kendi belirlediği düzenlemeleri her zaman güç odaklarına rağmen uygulayabilmiştir. B) Bu tür direnç girişimleri, yalnızca ekonomik nedenlerle açıklanabilir. C) Bu tür direnç girişimleri, devletin toprak bütünlüğünü doğrudan tehdit eden bir unsurdur. D) Bu tür direnç girişimleri, merkezi yönetimin taşradaki denetimini güçlendiren bir araç olmuştur. E) Reform girişimlerine gösterilen direnç, merkezi yönetimin gücünün sınırlarını görünür kılan bir gösterge olmuştur.

Cevap Anahtarı

1-D 2-B 3-E 4-D 5-B 6-A 7-A 8-C 9-C 10-E

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com