1. Moğol boyları uzun süre birbirleriyle mücadele eden dağınık topluluklar hâlinde yaşamıştır. Cengiz Han döneminde bu boylar tek bir yönetim altında toplanmış, ordu onluk sisteme göre yeniden düzenlenmiş ve bütün boyların uyacağı ortak kurallar konulmuştur. Bu düzenlemelerin ardından Moğollar geniş bir alana yayılan seferlere girişmiştir.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

2. Osmanlı Beyliği, XIII. yüzyılın sonlarında Bizans sınırındaki uç bölgede kurulmuştur. Bu dönemde Anadolu'da güçlü bir merkezî otorite bulunmuyor, Türkmen nüfusu uç bölgelerde yoğunlaşıyordu.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

3. Moğol istilası Türk-İslam dünyasında yıkıcı sonuçlar doğurmuş; buna karşılık Anadolu'da nüfus, siyaset ve kültür alanında yeni bir düzenin doğmasına da zemin hazırlamıştır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi Moğol istilasının Anadolu'ya etkilerinden biri olarak GÖSTERİLEMEZ?

4. Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu'da İlhanlı egemenliği kurulmuş, bölgeye merkezden gönderilen görevliler vergi toplamakla yükümlü tutulmuştur. Ağırlaşan vergiler karşısında köylülerin bir bölümü topraklarını bırakmış, kimi bölgelerde ayaklanmalar çıkmıştır.

Bu bilgilere dayanarak İlhanlı yönetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

5. Moğol ilerleyişi karşısında Harezm (Harzemşah) Devleti yıkılmış, 1258'de Bağdat işgal edilmiş ve Abbasi halifeliği sona ermiştir. Böylece İslam dünyasında uzun süredir manevi bir merkez sayılan kurum ortadan kalkmış, bölgedeki güç dengesi değişmiştir.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

I. Moğol istilası, İslam dünyasında hem siyasi hem dinî yönü olan bir kurumun sonunu getirmiştir.
II. Bağdat'ın işgali, Abbasi Devleti'nin kuruluş sürecini başlatmıştır.
III. Doğudaki bir Türk-İslam devleti, Moğol ilerleyişi karşısında varlığını koruyamamıştır.
IV. Halifeliğin sona ermesiyle İslam dünyasında yeni ve güçlü bir siyasi birlik kurulmuştur.

6. 1243 yılında yapılan Kösedağ Savaşı'nda Türkiye Selçuklu ordusu Moğollara yenilmiştir. Savaştan sonra Selçuklu sultanları tahtta kalmayı sürdürmüş, ancak Moğollara düzenli vergi ödeyerek ve onların onayını alarak hüküm sürmüştür.

Buna göre Kösedağ Savaşı'nın Türkiye Selçuklu Devleti açısından sonucu için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

7. Moğol istilasından kaçan çok sayıda Türkmen topluluğu Orta Asya ve İran'dan Anadolu'ya göç etmiş, bu topluluklar özellikle uç bölgelere yerleşmiştir. Aynı dönemde Anadolu'da Türkçe konuşan nüfusun oranı belirgin biçimde artmıştır.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

8. Bir öğrenci, XIII. yüzyıl Anadolu tarihine ilişkin gelişmeleri şu sırayla not etmiştir:

- Moğol ordularının Anadolu'ya yönelmesi
- Kösedağ Savaşı'nın yapılması (1243)
- Türkiye Selçuklu Devleti'nin Moğollara vergi ödemeye başlaması
- Bağdat'ın işgal edilmesi ve Abbasi halifeliğinin sona ermesi (1258)
- Anadolu'da yeni Türkmen beyliklerinin kurulması

Bu nota bakarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

9. Moğol istilası sırasında Orta Asya, İran ve Horasan'daki birçok bilgin, şair ve mutasavvıf yaşadıkları yerleri bırakarak Anadolu'ya sığınmıştır. Bu kişilerin bir bölümü Anadolu kentlerinde ders vermiş, tekke ve zaviyelerde geniş halk kitleleriyle bağ kurmuştur.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

I. Anadolu'ya gelen bilginlerin tamamı Moğol yönetiminin çağrısı üzerine yola çıkmıştır.
II. Siyasi bir yıkım, kültürel alanda hareketliliğe yol açmıştır.
III. Anadolu'daki eğitim ve düşünce kurumları ilk kez bu dönemde ortaya çıkmıştır.
IV. Tasavvufi düşüncenin geniş kitlelere ulaşmasında göç eden kişilerin payı vardır.

10. Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu'da merkezî otorite zayıflamış, uç bölgelerdeki Türkmen beyleri giderek kendi başlarına hareket etmeye başlamıştır. XIII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Anadolu'da birbirinden bağımsız çok sayıda yeni beylik ortaya çıkmıştır.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

I. Beyliklerin ortaya çıkmasında merkezî otoritenin zayıflaması etkili olmuştur.
II. Anadolu'da siyasi birliğin bozulduğu bir süreç yaşanmıştır.
III. Yeni kurulan beylikler Moğol yönetimiyle ittifak kurmuştur.
IV. Türkiye Selçuklu Devleti savaşın hemen ardından ortadan kalkmıştır.