sekizgenacademy.com

İç Kuvvetler ve Kayaçlar — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________     Tarih: 15.09.2026     10 soru TYT Sosyal Bilimler

Çalışma Kağıdı

İç Kuvvetler ve Kayaçlar — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. Magmanın soğuyup katılaşmasıyla püskürük kayaçlar oluşur. Magma yer kabuğunun içinde yavaş soğursa iri kristalli, yüzeye çıkıp hızla soğursa ince kristalli ya da camsı kayaçlar meydana gelir.
Buna göre verilen örnek ile kayaç türünün eşleştirildiği aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?

A) Granit — iç püskürük kayaç B) Bazalt — başkalaşım kayacı C) Kalker — dış püskürük kayaç D) Mermer — tortul kayaç E) Obsidiyen — organik tortul kayaç

2. Yer şekillerinin oluşumunda etkili olan kuvvetler, enerjilerini nereden aldıklarına göre iç kuvvetler ve dış kuvvetler biçiminde ikiye ayrılır. İç kuvvetler enerjisini yerin iç ısısından, dış kuvvetler ise güneş enerjisi ve yer çekiminden alır.
Buna göre iç kuvvetler ve dış kuvvetlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) İç kuvvetlerin enerji kaynağı güneş, dış kuvvetlerin enerji kaynağı yerin iç ısısıdır. B) İç kuvvetler yeryüzündeki yükselti farkını azaltarak arazileri düzleştirir. C) İç kuvvetler yer şekillerinin ana hatlarını oluşturur, dış kuvvetler bu şekilleri işleyerek ayrıntılandırır. D) Depremler ve volkanik püskürmeler dış kuvvetlerin yeryüzündeki ürünleridir. E) Bir bölgede iç kuvvetler etkili olduğu sürece dış kuvvetlerin işleyişi durur.

3. Tortul kayaçlar; malzemenin taşınıp yığılması, suda çözünen maddelerin çökelmesi ya da canlı kalıntılarının birikmesi yollarından biriyle oluşur ve buna göre fiziksel, kimyasal ve organik olmak üzere üç grupta incelenir.
Buna göre tortul kayaçlarla ilgili aşağıdaki öncüllerden;
I. Traverten, kalsiyum karbonatça zengin suların çökelmesiyle oluşan kimyasal tortuldur.
II. Linyit ve taş kömürü, bitki kalıntılarının değişime uğramasıyla oluşan organik tortullardır.
III. Konglomera, akarsuların taşıdığı çakılların çimentolanmasıyla oluşan kimyasal tortuldur.
IV. Kaya tuzu, göl ve deniz sularının buharlaşmasıyla oluşan fiziksel tortuldur.
hangileri doğrudur?

A) I ve III B) I ve IV C) I ve II D) II ve IV E) III ve IV

4. Kayaçlar durağan değildir; sıcaklık, basınç ve kimyasal ortam değiştikçe bir türden başka bir türe dönüşebilir. Bu dönüşümlerin tümüne kayaç döngüsü denir.
Buna göre aşağıdaki dönüşümlerden hangisi başkalaşım (metamorfizma) ile açıklanır?

A) Kalkerin çözünüp mağara tavanında yeniden çökelerek sarkıt oluşturması B) Bazaltın ufalanıp taşınması ve tanelerin çimentolanarak kum taşına dönüşmesi C) Magmanın yüzeye çıkıp hızla soğuyarak obsidiyene dönüşmesi D) Bitki artıklarının bataklıkta birikip zamanla kömürleşmesi E) Kil taşının derinlerde yüksek basınç ve sıcaklık altında şiste dönüşmesi

5. İskandinav Yarımadası'nda Dördüncü Zaman'da kara üzerini örten kalın buzul tabakası erimiş, yüzeydeki yük azaldıkça yarımada yavaş yavaş yükselmeye başlamıştır. Bu yükselme günümüzde de sürmektedir.
Bu duruma yol açan olayla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) Kıyı çizgisi karaya doğru ilerlemiş, yani transgresyon yaşanmıştır. B) Yan basınçlarla tabakalar kıvrılmış, orojenik bir hareket gerçekleşmiştir. C) Kütle kırılarak horst ve graben sistemi oluşmuş, çukurlara deniz dolmuştur. D) Yükselmenin nedeni dış kuvvetlerin yaptığı biriktirme sonucu yükün artmasıdır. E) İzostatik denge bozulmuş, epirojenik yükselme olmuş ve kıyıda regresyon görülmüştür.

6. Depremler, yer kabuğundaki kırık hatları boyunca biriken enerjinin aniden boşalmasıyla ortaya çıkar ve dünya üzerinde belirli kuşaklarda yoğunlaşır.
Buna göre depremlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) Deprem odağının derinliği arttıkça yüzeyde hissedilen sarsıntı da artar. B) Şiddet ölçeği, depremde açığa çıkan enerji miktarını doğrudan ölçer. C) Volkanik depremler, dünyada en geniş alanı etkileyen deprem türüdür. D) Genç kıvrım dağlarının uzandığı kuşaklarda deprem riski yüksektir. E) Deprem kuşakları, levha sınırlarından uzak eski masiflerde yoğunlaşır.

7. Volkanizma, magmanın yer kabuğunun derinliklerinde ya da yüzeyinde katılaşmasıyla farklı yer şekilleri ortaya çıkarır.
Buna göre volkanizmayla ilgili aşağıdaki öncüllerden;
I. Krater, volkan bacasının yüzeye açılan ağzıdır.
II. Kaldera, kraterin çökmesi ya da patlamayla genişlemesi sonucu oluştuğundan kraterden daha geniştir.
III. Maar, akıcı lavların geniş alana yayılıp katılaşmasıyla oluşan düzlüktür.
IV. Volkan konisinin yamaç eğimi, lavların akıcılığı arttıkça artar.
hangileri doğrudur?

A) I ve III B) I ve II C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

8. Yer kabuğuna etki eden yan basınçlar, tabakaların esnekliğine göre farklı sonuçlar doğurur. Esnekliğini koruyan tabakalar bükülürken, sertleşerek esnekliğini yitirmiş kütleler kırılır.
Bu bilgiye göre orojenez ile ilgili aşağıdaki öncüllerden;
I. Antiklinal, kıvrımlı yapıda yukarı doğru bükülmüş bölümdür.
II. Horst, iki kırık arasında çökerek alçalmış bölümdür.
III. Graben, esnek tabakaların bükülmesiyle açıklanır.
IV. Kırık dağların oluşması için kütlenin esnekliğini yitirmiş olması gerekir.
hangileri doğrudur?

A) I ve IV B) I ve II C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

9. Bir yörede yapılan arazi incelemesinde; yüzeyde geniş alan kaplayan bazalt örtüsüne, bu örtünün altında ise deniz canlılarına ait fosiller içeren kalın kalker tabakalarına rastlanmıştır. Yörenin etkin bir fay hattı üzerinde yer aldığı da belirlenmiştir.
Bu bilgilere dayanarak yöreyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ULAŞILAMAZ?

A) Geçmişte volkanik faaliyetlerin yaşandığına B) Kalkerlerin oluştuğu dönemde alanın sular altında bulunduğuna C) Yörede deprem olma olasılığının bulunduğuna D) Günümüzde ılıman ve yağışlı bir iklimin görüldüğüne E) İç kuvvetlerin yörenin şekillenmesinde etkili olduğuna

10. Bir bölgede yüzeye yakın kayacın türü; suyun yüzeyde mi akacağını yoksa yer altına mı sızacağını, kaynakların nerede çıkacağını ve hangi yer şekillerinin gelişeceğini belirler. Kalker, hem eriyebilen hem de çatlaklı bir kayaç olduğundan sular bu kayaç üzerinde uzun süre tutunamaz.
Buna göre kalkerin geniş alan kapladığı bir yörede aşağıdakilerden hangisinin görülmesi BEKLENMEZ?

A) Yüzeysel akışın azalıp yer altı suyu hareketinin artması B) Akarsu ağının sık ve yıl boyunca sürekli akışlı olması C) Yer altında mağara ve galeri sistemlerinin gelişmesi D) Erime çukurluklarında suların yüzeyden kaybolması E) Suların çatlaklardan çıkarak bol debili kaynaklar vermesi

Cevap Anahtarı

1-A 2-C 3-C 4-E 5-E 6-D 7-B 8-A 9-D 10-B

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com