Fetihlerden Savunmaya
Fetihlerden Savunmaya: Osmanlı'da Askerî Gerilemenin Başlangıcı
17. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti, önceki yüzyıllardaki SALDIRGAN ve FETİHÇİ askerî politikasından giderek SAVUNMACI bir konuma geçmiştir. Bu değişimin nedenleri arasında Avrupa'daki askerî teknolojinin (tüfek, top) Osmanlı'yı geride bırakması, Tımar sisteminin bozulmasıyla düzenli sipahi ordusunun zayıflaması, uzun ve masraflı seferlerin devlet hazinesini zorlaması sayılabilir. 1683 II. Viyana Kuşatması'nın BAŞARISIZLIKLA sonuçlanması ve ardından imzalanan 1699 KARLOFÇA ANTLAŞMASI ile Osmanlı, Macaristan başta olmak üzere geniş topraklarını kaybetmiş; bu, Osmanlı tarihinde Batı'ya karşı imzalanan İLK BÜYÜK TOPRAK KAYBI antlaşmasıdır. Bu tarihten itibaren Osmanlı dış siyaseti artık toprak KAZANMAK değil, elindeki toprakları KORUMAK ve dengeleri kullanarak (Avrupalı devletler arasındaki rekabetten yararlanarak) ayakta kalmak üzerine kurulmuştur.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- Soru, XVIII. yüzyılda Divan-ı Hümayun kalemlerinin başında olan REİSÜLKÜTTAB'ın öneminin ARTMASINDA hangi durumların ETKİLİ olduğunu sormaktadır.
- İç ve dış yazışma kurallarını iyi bilmesi (I) ve devletler arası ilişkilerde DİPLOMASİNİN önem kazanması (II) doğrudan reisülküttabın (dış işlerinden sorumlu bürokratın) önemini ARTIRAN etkenlerdir; Osmanlı bu dönemde savaş yerine DİPLOMASİYE yönelmiştir.
- "Âyanların güçlenmesi" (III) ise TAŞRADAKİ yerel güç odaklarıyla ilgilidir, MERKEZDEKİ bir bürokratın (reisülküttabın) öneminin artmasıyla DOĞRUDAN bir ilgisi yoktur.
- Doğru cevap D'dir (I ve II).