Dış Kuvvetler (Çözülme, Kütle Hareketleri, Rüzgârlar, Buzullar)
Dış Kuvvetler (Çözülme, Kütle Hareketleri, Rüzgârlar, Buzullar)
Dış kuvvetler, iç kuvvetlerin oluşturduğu yer şekillerini AŞINDIRAN, TAŞIYAN ve BİRİKTİREN (yani yeryüzünü DÜZLEŞTİRME eğiliminde olan) kuvvetlerdir. Çözülme, kayaçların sıcaklık farkı, don-çözülme ya da kimyasal etkilerle PARÇALANMASIDIR (fiziksel ve kimyasal çözülme). Kütle hareketleri, çözülmüş malzemenin yer çekimi etkisiyle yamaç boyunca AŞAĞI kaymasıdır (heyelan, çığ, taş düşmesi). Rüzgârlar, kurak/yarı kurak bölgelerde kum ve toz taneciklerini taşıyarak aşındırma (yardang, mantar kaya) ve biriktirme (kumul, lös) şekilleri oluşturur. Buzullar, soğuk/yüksek bölgelerde büyük kütleler hâlinde hareket ederek U şeklinde vadiler, morenler ve sirkler oluşturur; buzul aşındırması özellikle yüksek dağlık ve kutup bölgelerinde etkilidir.
Gerçek Sınav Sorusu
I. Okyanus ve deniz seviyelerinin alçalması II. Buzul erimelerinin artması III. Biyoçeşitliliğin artması IV. Göllerin kuruması Yukarıdakilerden hangileri, insanın doğayı yanlış ve bilinçsiz kullanımına bağlı olarak gelecekte yaşanma olasılığı yüksek olaylardır?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV ÖSYM AYT
- Buzul erimelerinin artması (II) küresel ısınmayla DOĞRUDAN, insan kaynaklı bir sonuçtur ve devam eden bir süreçtir; göllerin kuruması (IV) da aşırı su kullanımı ve iklim değişikliğiyle GİDEREK YAYGINLAŞAN, insan kaynaklı bir sorundur. Okyanus seviyelerinin ALÇALMASI (I, gerçekte tam tersi YÜKSELİYOR) ve biyoçeşitliliğin ARTMASI (III, gerçekte AZALIYOR) ise GERÇEKLEŞMESİ BEKLENMEYEN, gerçek eğilimin TERSİ yönde ifadelerdir. Bu nedenle cevap D'dir.