8genyks sekizgenacademy.com

Dış Kuvvetler (Akarsular) — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 15.09.2026 10 soru TYT Sosyal Bilimler

Çalışma Kağıdı

Dış Kuvvetler (Akarsular) — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. Bir akarsuyun herhangi bir kesitinden saniyede geçen su miktarına akım (debi), akımın yıl içindeki değişimine ise rejim denir.
Buna göre akarsu akımı ve rejimiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) Akımı yüksek olan bir akarsuyun rejimi de düzenlidir. B) Yağış rejimi düzenli olan bir bölgede akarsuyun akım değişimi az olur. C) Rejim, akarsuyun bir kesitinden saniyede geçen su hacmini gösterir. D) Kar erimeleriyle beslenen akarsuların akımı yıl boyunca sabit kalır. E) Havzası geniş olan akarsuların rejimi mutlaka düzenlidir.

2. Yer şekilleri, kendilerini oluşturan dış kuvvete göre sınıflandırılır; aynı bölgede akarsu, rüzgâr, buzul ve karstlaşma kökenli şekiller bir arada bulunabilir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi akarsuların oluşturduğu bir yer şekli DEĞİLDİR?

A) Menderes B) Birikinti yelpazesi C) Dolin D) Irmak adası E) Peneplen

3. Bir akarsuyun döküldüğü kıyıda delta ovası oluşabilmesi için hem akarsuyun bol malzeme getirmesi hem de bu malzemenin kıyıda tutunabilmesi gerekir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi delta oluşumunu ZORLAŞTIRAN bir etkendir?

A) Akarsuyun havzasından bol miktarda alüvyon taşıması B) Kıyının hemen açığında deniz derinliğinin birdenbire artması C) Kıta sahanlığının geniş ve sığ olması D) Kıyıdaki gelgit genliğinin ve kıyı akıntılarının zayıf olması E) Akarsu havzasında aşınmanın hızlı gerçekleşmesi

4. Akarsular, eğimin ve akış hızının fazla olduğu kesimlerde aşındırma, eğimin azalıp taşıma gücünün düştüğü kesimlerde ise biriktirme yapar. Bu nedenle akarsu şekilleri aşındırma ve biriktirme şekilleri olarak ikiye ayrılır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi akarsu biriktirmesiyle oluşan bir yer şeklidir?

A) Delta ovası B) Dev kazanı C) Kırgıbayır D) Peribacası E) Boğaz vadi

5. Akarsu biriktirme şekilleri, biriktirmenin akarsuyun hangi çığırında gerçekleştiğine göre farklılık gösterir.
Buna göre yer şekli ile oluşumunun eşleştirildiği aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?

A) Birikinti konisi — akarsuyun denize döküldüğü ağız kesiminde alüvyon bırakması B) Delta ovası — dağlık alandan ovaya geçilen eğim kırıklığında malzeme yığılması C) Dev kazanı — eğimin azaldığı vadi tabanında iri blokların birikmesi D) Dağ eteği ovası — yan yana gelen birikinti yelpazelerinin birleşmesi E) Irmak adası — akarsuyun yatağını derine aşındırarak yükselti bırakması

6. Bir akarsuyun sularını topladığı alana havza, iki havzayı birbirinden ayıran çizgiye su bölümü çizgisi, akarsuyun aşındırmasını sürdürebileceği en alçak düzeye ise taban seviyesi denir.
Buna göre bu kavramlarla ilgili aşağıdaki öncüllerden;
I. Su bölümü çizgisi, havzaları ayıran yüksek kesimlerden geçer.
II. Bir akarsuyun taban seviyesi, döküldüğü denizin ya da gölün su yüzeyidir.
III. Akarsuyun yatağını genel taban seviyesinin altına indirmesi beklenir.
IV. Havza genişledikçe su bölümü çizgisinin uzunluğu kısalır.
hangileri doğrudur?

A) I ve III B) I ve IV C) II ve III D) I ve II E) III ve IV

7. Bir akarsuyun kaynağı ile ağzı arasındaki yatak eğiminin iyice azalarak aşındırmanın durma noktasına geldiği duruma denge profili denir.
Buna göre denge profiline ulaşmış bir akarsuyun havzasında aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?

A) Yer şekillerinin aşınarak hafif dalgalı düzlüklere dönüşmesi B) Derine aşındırmanın hızlanarak kanyon vadilerin derinleşmesi C) Akarsuyun yatağını genel taban seviyesinin altına indirmesi D) Şelale ve dev kazanı sayısının giderek artması E) Akarsuyun taşıma gücünün artarak iri blokları sürüklemesi

8. Akarsu vadilerinin biçimi, derine aşındırma ile yana aşındırmanın hangisinin baskın olduğuna göre değişir.
Buna göre vadi tipleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) Kanyon vadiler, yana aşındırmanın derine aşındırmadan güçlü olduğu yerlerde oluşur. B) Tabanlı vadiler, eğimin çok fazla olduğu yüksek dağlık kesimlerde yaygındır. C) Çentik vadiler, derine aşındırmanın baskın olduğu eğimli kesimlerde görülür. D) Boğaz vadiler, akarsuyun taban seviyesine ulaştığı ağız kesiminde oluşur. E) Menderesli vadilerde akarsu yatağını yalnızca derine doğru aşındırır.

9. Bir akarsuyun aşağı çığırında yatak eğimi iyice azalmış, akarsu geniş bir vadi tabanı üzerinde büklümler çizerek akmaya başlamıştır.
Bu duruma ilişkin aşağıdaki öncüllerden;
I. Akarsuyun akış hızı ve derine aşındırma gücü azalmıştır.
II. Büklümlerin dış kenarında aşındırma, iç kenarında biriktirme yapılır.
III. Büklümler yalnızca biriktirmeyle oluştuğundan yatak boyunca aşınma görülmez.
IV. Akarsuyun kaynağı ile ağzı arasındaki uzunluğu kısalmıştır.
hangileri söylenebilir?

A) I ve III B) II ve IV C) III ve IV D) I ve IV E) I ve II

10. Türkiye akarsularının çoğunun rejimi düzensizdir; akımları ilkbaharda en yüksek, yaz sonunda en düşük düzeye iner. Ayrıca akarsular kısa boyludur ve yatak eğimleri fazladır.
Bu bilgilere dayanarak Türkiye akarsularıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ULAŞILAMAZ?

A) Hidroelektrik enerji potansiyellerinin yüksek olduğuna B) Ulaşım amacıyla kullanılmaya elverişli olmadıklarına C) Yıl içinde taşıdıkları alüvyon miktarının değiştiğine D) Aşındırma güçlerinin fazla olduğuna E) Yıllık ortalama akımlarının dünya ortalamasının üzerinde olduğuna

Cevap Anahtarı

1-B 2-C 3-B 4-A 5-D 6-D 7-A 8-C 9-E 10-E

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com