8genyks sekizgenacademy.com

Boylardan Devlete-I — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 16.09.2026 10 soru TYT Sosyal Bilimler

Çalışma Kağıdı

Boylardan Devlete-I — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. Asya Hun hükümdarı Mete Han ordusunu onluk, yüzlük, binlik ve on binlik birliklere ayırmış; her birliğin başına doğrudan kendisinin atadığı bir komutan getirmiştir. Böylece askerler, mensup oldukları boyun beyine göre değil bu sayısal düzene göre bölüklere dağıtılmıştır.

Bu düzenlemenin öncelikle aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu savunulabilir?

A) Ordunun boy bağlılığından koparılıp kağana bağlı merkezî bir yapıya kavuşturulmasını B) Askerlik görevinin yalnızca hanedana yakın boylara bırakılmasını C) Ordunun büyük bölümünün yerleşik düzene geçirilerek tarımla uğraştırılmasını D) Ücret karşılığı savaşan yabancı askerlerden sürekli bir ordu kurulmasını E) Komutan atama yetkisinin kağandan alınıp kurultaya devredilmesini

2. Türk topluluklarında aynı soydan gelen ailelerin (oguş) birleşmesiyle uruğ, uruğların birleşmesiyle boy, boyların birleşmesiyle budun, budunların bir kağanın yönetiminde toplanmasıyla il (devlet) meydana gelirdi.

Bu örgütlenme biçimine bakarak Türk devlet yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Boylar, devlete katıldıktan sonra kendi adlarını ve beylerini yitirmiştir. B) Toplumsal birimler, kan bağı yerine ortak toprak esasına göre oluşmuştur. C) Devlet, soy bağıyla bağlı toplulukların kademeli olarak birleşmesiyle ortaya çıkmıştır. D) Kağanın yetkisi yalnızca kendi boyunun sınırları içinde geçerli olmuştur. E) Siyasi örgütlenmenin en geniş birimi budun, en dar birimi ise boydur.

3. Mete Han, Çin ordularını birçok kez yenmesine karşın Çin topraklarını doğrudan ülkesine katmamış; Çin'i vergiye bağlamakla yetinerek buradan gelen ipek, tahıl ve değerli eşyanın Hun ülkesine akmasını sağlamıştır.

Mete Han'ın bu tutumunun temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

A) İki ülke arasında aşılması güç doğal engellerin bulunması B) Hun ordusunun Çin ordusu karşısında sayıca yetersiz kalması C) Ticaret yollarının denetimini Çin yönetimine bırakmayı amaçlaması D) Kalabalık Çin nüfusu içinde Türklerin kimliğini yitirmesinden çekinmesi E) Çin'in kendi isteğiyle Hun egemenliğini kabul etmiş olması

4. Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşüldüğü meclise kurultay (toy) denirdi. Kurultaya kağan başkanlık eder; hatun, hanedan üyeleri ve boy beyleri katılırdı. Savaş, barış ve ekonomiyle ilgili konular burada görüşülür, varılan görüşler kağana sunulur; son sözü kağan söylerdi. Bununla birlikte kağan da töre kurallarına uymak zorundaydı.

Bu bilgilere dayanarak,
I. Yönetimde danışma geleneği vardır.
II. Kağanın yetkileri sınırsız değildir.
III. Kurultayda varılan görüşleri kağan uygulamak zorundadır.
IV. Kurultaya katılacak kişiler halkın seçimiyle belirlenmiştir.
V. Boy beyleri kağanı görevden alma yetkisine sahiptir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) II ve V D) III ve IV E) IV ve V

5. Orhun Yazıtları, II. Göktürk Devleti döneminde Bilge Kağan, kardeşi Kültigin ve vezir Tonyukuk adına dikilmiştir. Yazıtlarda kağan halka doğrudan seslenmekte, geçmişte devletin nasıl yitirildiği ve Çin egemenliğine nasıl girildiği anlatılmakta, beylerin ve halkın uyarılması gerektiği belirtilmektedir.

Buna göre Orhun Yazıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Türk tarihine ait olaylar Türkçe olarak yazıya geçirilmiştir. B) Yalnızca kağanlar adına değil, devlet görevlileri adına da dikilmiştir. C) Yöneticilerin halka karşı hesap verme anlayışı taşıdığı görülmektedir. D) Geçmişteki bağımlılık döneminden ders çıkarma amacı güdülmüştür. E) Türklerin yerleşik yaşama geçişini anlatan ilk yazılı kaynaktır.

6. Uygurlar, Bögü Kağan döneminde Mani dinini benimsemiştir. Et yemeyi ve savaşmayı yasaklayan bu dinin kuralları toplumda yayılmış; aynı dönemde Uygurlar şehirler kurmuş, tapınak ve saraylar inşa etmiş, tarım ve ticaretle uğraşmaya başlamıştır.

Bu gelişmelerin Uygurlar üzerindeki etkisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Konar-göçer yaşamın güçlenip hayvancılığın tek geçim kaynağı hâline gelmesi B) Yerleşik yaşamın gelişmesine karşılık askerî güçlerinin zayıflaması C) Türk devletlerinde ilk kez tek tanrı inancının benimsenmiş olması D) Çin ile siyasi ve ticari ilişkilerin tümüyle sona ermesi E) Ordunun onluk sisteme göre yeniden düzenlenmiş olması

7. I. Göktürk Devleti'nde ülke doğu ve batı olmak üzere iki yönetim bölgesine ayrılmıştır. Doğuda Bumin Kağan, batıda ise kardeşi İstemi Yabgu görev yapmış; batı kanadı iç işlerinde geniş yetkiler kullanmakla birlikte doğudaki kağana bağlı kalmıştır.

Bu bilgilere dayanarak,
I. Ülke yönetiminde iş bölümüne gidilmiştir.
II. Batı kanadı, doğudan bağımsız bir devlet niteliği kazanmıştır.
III. Yönetim görevleri boy beyleri arasından seçimle dağıtılmıştır.
IV. Yönetim görevleri hanedan üyeleri arasında paylaştırılmıştır.
V. Devletin merkezi batı kanadına taşınmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve V D) III ve IV E) III ve V

8. Aşağıda Türk tarihinin ilk dönemlerine ait bazı gelişmeler karışık olarak verilmiştir:
I. Kutluk (İlteriş) Kağan'ın Göktürk Devleti'ni yeniden kurması
II. Mete Han'ın Asya Hun Devleti'nin başına geçmesi
III. Bumin Kağan'ın I. Göktürk Devleti'ni kurması
IV. Uygurların Ötüken'de kendi devletlerini kurması
V. Kavimler Göçü'nün başlaması

Bu gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) II - III - V - I - IV B) II - V - III - IV - I C) II - V - I - III - IV D) V - II - III - I - IV E) II - V - III - I - IV

9. Türk boyları hayvancılığa dayalı konar-göçer bir yaşam sürmüş; yazın yaylalara, kışın kışlaklara göç etmişlerdir. Kullandıkları eşyaları taşınabilir malzemeden yapmış, çadırlarda yaşamış; sürülerini korumak ve otlak alanları elde etmek için sık sık mücadele etmek zorunda kalmışlardır.

Bu bilgilere göre Türk boylarının yaşam biçimiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ULAŞILAMAZ?

A) Ekonomik yaşamın temelini hayvancılık oluşturmuştur. B) Yerleşim yerleri mevsim koşullarına göre değiştirilmiştir. C) Boylar arası ilişkiler yazılı hukuk kurallarıyla düzenlenmiştir. D) Kalıcı mimari eser bırakma imkânı sınırlı kalmıştır. E) Halkın savaşa hazır bir yapıda olması zorunlu hâle gelmiştir.

10. Türk devletlerinde ülkeyi yönetme yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiğine inanılır, bu yetkiye kut denirdi. Kutun kağanın kanıyla ailesinin bütün erkek üyelerine geçtiği kabul edildiğinden hanedanın her erkek üyesi kendini tahta çıkmaya yetkili sayardı.

Bu inancın Türk devletlerinin siyasi yaşamında yol açtığı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yönetim yetkisinin din adamlarının denetimine girmesi B) Hükümdarlığın babadan en büyük oğula geçmesi kuralının doğması C) Kağanı belirleme yetkisinin boy beylerinin eline geçmesi D) Hanedan üyeleri arasında taht kavgaları çıkıp devletin zayıflaması E) Kağanın töre kurallarının üzerinde bir konuma yükselmesi

Cevap Anahtarı

1-A 2-C 3-D 4-A 5-E 6-B 7-B 8-E 9-C 10-D

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com