1. Emevi Devleti döneminde Arap olmayan Müslümanlar "mevali" olarak adlandırılmış; bu kesimden bazı vergiler alınmaya devam edilmiş ve bunlar devletin üst görevlerine getirilmemiştir. 750 yılında kurulan Abbasi Devleti ise bu ayrımı kaldırmış, Arap olmayan Müslümanlara da ordu ve yönetim kademelerinde görev vermiştir.

Bu değişimin bir sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

2. Talas Savaşı'ndan sonra Çinli esirlerden öğrenilen kâğıt üretimi önce Semerkant'ta, ardından Bağdat, Şam ve Kahire'de yaygınlaşmıştır. Kâğıttan önce eserler deri ve papirüs üzerine yazılıyor, bir kitabın çoğaltılması hem uzun sürüyor hem de çok pahalıya mal oluyordu.

Buna göre kâğıdın yaygınlaşmasının bilim hayatına etkisi olarak aşağıdakilerden hangisi savunulabilir?

3. Abbasi halifesi Mu'tasım, ordudaki Türk askerlerinin savaşçı niteliklerini yitirmemesi ve bu askerlerle şehir halkı arasında yaşanan sorunların çözülmesi amacıyla Bağdat yakınlarında yalnızca Türklerin yerleştirileceği Samarra şehrini kurdurmuştur.

Bu bilgilerden hareketle aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

I. Türkler Abbasi ordusundaki görevlerinden uzaklaştırılmıştır.
II. Türklerin askerî nitelikleri korunmak istenmiştir.
III. Samarra, Abbasilerin kurduğu ilk başkenttir.
IV. Türk askerleriyle yerleşik halk arasında sorunlar yaşanmıştır.

4. 1055 yılında Bağdat'a giren Tuğrul Bey, halifeyi baskı altında tutan Büveyhoğulları'na son vermiştir. Halife, Tuğrul Bey'e "Doğu'nun ve Batı'nın hükümdarı" unvanını vermiş; bu tarihten sonra İslam dünyasında siyasi ve askerî güç Selçuklu sultanlarının elinde toplanırken halife dinî önderliğini sürdürmüştür.

Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

5. Abbasiler döneminde Bağdat'ta kurulan Beytü'l-Hikme'de Eski Yunan, Hint ve İran medeniyetlerine ait eserler Arapçaya çevrilmiştir. Ancak buradaki çalışma çeviriyle sınırlı kalmamış; çevrilen eserlerdeki bilgiler yeni gözlem, deney ve hesaplarla sınanarak geliştirilmiştir.

Buna göre Abbasi dönemi bilim anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

6. Abbasiler, Bizans sınırında Tarsus'tan Malatya'ya uzanan hat üzerinde Avasım adı verilen surlarla çevrili şehirler kurmuş ve bu şehirlere Türkleri yerleştirmiştir.

Bu uygulamayla ulaşılmak istenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

7. 751 yılında Talas Irmağı kıyısında Abbasi ordusu ile Çin ordusu karşı karşıya gelmiş, bölgedeki Karluk Türkleri Abbasilerin yanında savaşa katılmış ve mücadele Çin'in yenilgisiyle sonuçlanmıştır.

Buna göre Talas Savaşı'nın sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi GÖSTERİLEMEZ?

8. Abbasiler döneminde İslam dünyasında yetişen bilginlerle ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir.

I. Harezmi, matematik alanında çalışmış ve cebri sistemli bir bilim dalı hâline getirmiştir.
II. İbn Sina, kimya alanındaki deneyleriyle tanınmış ve bu alanın kurucusu sayılmıştır.
III. Farabi, felsefe alanındaki yetkinliği nedeniyle "Muallim-i Sânî" (İkinci Öğretmen) diye anılmıştır.
IV. Biruni, tıp alanında yazdığı El-Kânûn fi't-Tıb ile yüzyıllarca okutulan bir eser bırakmıştır.

Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

9. Aşağıda Abbasi Devleti'nin tarihiyle ilgili bazı gelişmeler verilmiştir.

I. Talas Savaşı'nın yapılması
II. Abbasi Devleti'nin kurulması
III. Tuğrul Bey'in Bağdat'a girerek halifeyi koruma altına alması
IV. Samarra şehrinin Türk askerleri için kurulması

Bu gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

10. IX. yüzyıldan itibaren Abbasi Devleti'nde merkezî otorite zayıflamış; Mısır'da Tolunoğulları ve İhşidler, İran ve Horasan'da Tahiriler, Saffariler ve Samanoğulları gibi hanedanlar ortaya çıkmıştır. Tavaif-i Mülûk denilen bu devletler halifenin dinî otoritesini tanımakla birlikte kendi bölgelerini bağımsız biçimde yönetmiştir.

Bu duruma bakılarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

I. Halifelik kurumu bu dönemde ortadan kalkmıştır.
II. Abbasi toprakları üzerinde yeni siyasi güçler doğmuştur.
III. Halifenin siyasi otoritesi zayıflarken dinî otoritesi sürmüştür.
IV. Bu hanedanların tamamı halifeye karşı savaşarak kurulmuştur.