10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Dengeli (sağlıklı) beslenme kavramı, aşağıdakilerden hangisiyle en uygun biçimde tanımlanır?
A) Karbonhidrat ve protein içeren besinlerin tüketilmesi, yağ içeren besinlerin beslenmeden tamamen çıkarılması
B) Günlük enerji ihtiyacının tamamının tek bir besin grubundan, örneğin yalnızca karbonhidrattan karşılanması
C) Vücudun ihtiyaç duyduğu karbonhidrat, yağ, protein, vitamin, mineral ve suyun uygun çeşitlilik ve oranlarda alınması
D) Yalnızca vitamin ve mineral içeren besinlerin ağırlıklı tüketilip diğer besin gruplarının ihmal edilmesi
E) Enerji veren besin gruplarının (karbonhidrat, yağ, protein) günlük olarak birbirine eşit miktarlarda alınmasının zorunlu olması
2. Sağlıklı beslenmede su, aşağıdaki nedenlerden hangisiyle diğer besin gruplarının yanında mutlaka yer alması gereken bir bileşen olarak kabul edilir?
A) Su, vücutta yalnızca susuzluk hissini gidermekle sınırlı bir işlev görür; başka bir katkısı bulunmaz.
B) Su, karbonhidrat ve yağların yerini tutarak vücuda doğrudan enerji sağlayan bir besin öğesidir.
C) Su, yalnızca sindirim sisteminde görev alır; hücre içindeki metabolik tepkimelerle bir ilgisi yoktur.
D) Su, vücutta yalnızca vitamin ve minerallerin depolanmasına ortam sağlayan bir sıvıdır.
E) Su, vücutta madde taşınmasına ve hücre içi metabolik tepkimelerin gerçekleştiği ortama zemin oluşturduğu için vazgeçilmezdir.
3. Karbonhidrat, yağ ve protein; vücutta gerekli oldukları miktar bakımından sınıflandırıldığında ortak olarak hangi grupta yer alır?
A) Vücutta çok az miktarda yeterli olan, düzenleyici işlev gören besin grubunda
B) Vücudun büyük miktarda ihtiyaç duyduğu, makrobesin olarak sınıflandırılan besin grubunda
C) Enerji deposu işlevinin yanında, vitamin ve minerallere özgü düzenleyici görevi de üstlenen besin grubunda
D) Besin piramidinde en az miktarda tüketilmesi önerilen besin grubunda
E) Yalnızca hayvansal kaynaklı besinlerde bulunan besin grubunda
4. Beslenme dengesizliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Yalnızca yetersiz beslenme sağlık sorunlarına yol açabilir; aşırı beslenmenin herhangi bir olumsuz etkisi yoktur.
B) Yalnızca aşırı beslenme sağlık sorunlarına yol açabilir; yetersiz beslenmenin herhangi bir olumsuz etkisi yoktur.
C) Beslenme dengesizliği yalnızca belirli bir yaş grubunu etkiler, diğer yaş gruplarında herhangi bir soruna yol açmaz.
D) Hem gerekenden az hem de gerekenden fazla beslenme, farklı biçimlerde de olsa vücut için sorun oluşturabilir; önemli olan besin gruplarının dengeli alınmasıdır.
E) Beslenme dengesizliğinin vücut üzerindeki etkisi, kişinin bilinçli beslenme alışkanlığıyla değil, tamamen kalıtsal etkenlerle belirlenir.
5. Bir öğün tabağında yalnızca pirinç ve ekmek bulunmaktadır; bu öğünde et, süt ürünü, sebze veya meyveden herhangi biri yer almamaktadır. Bu öğünle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Bu öğün ağırlıklı olarak karbonhidrat içerir; protein, vitamin ve mineral bakımından zayıf kalabilir.
B) Bu öğün, vücudun ihtiyaç duyduğu tüm besin gruplarını yeterli miktarda karşılar; başka besin eklemeye gerek yoktur.
C) Pirinç ve ekmek protein bakımından et kadar zengin olduğundan, bu öğün protein ihtiyacını tam olarak karşılar.
D) Bu öğün yalnızca yağ bakımından zayıftır; diğer besin gruplarının tamamı yeterli düzeydedir.
E) Pirinç ve ekmek başlı başına dengeli bir öğün oluşturduğundan, öğüne çeşitlilik eklenmesi beslenme açısından anlamsızdır.
6. Dengeli beslenmedeki 'denge' kavramı göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Karbonhidrat alımı büyük ölçüde kesilirse vücudun enerji ihtiyacını protein ve yağdan karşılamaya yönelmesi, bu iki besin grubunun yapı taşı olma gibi asıl işlevlerinde aksamaya yol açabilir.
B) Karbonhidrat, yağ ve proteinden yalnızca biri yeterli miktarda alındığında, diğer ikisi hiç alınmasa da vücudun tüm ihtiyaçları eksiksiz karşılanır.
C) Yağ tüketiminin artırılması, protein ve karbonhidrat alımına gerek bırakmaksızın tek başına dengeli beslenmeyi sağlar.
D) Bir besin grubunun aşırı ya da eksik alınması yalnızca o besin grubunun kendi işlevini etkiler, diğer besin gruplarının işlevlerini etkilemez.
E) 'Karbonhidrat zararlıdır' ya da 'yağ zararlıdır' gibi genellemeler bilimsel açıdan doğrudur; bu nedenle beslenmede bu gruplardan tamamen kaçınılmalıdır.
7. Kırmızı et ağırlıklı bir öğün tüketen bir kişi, bu besinle temel olarak hangi besin grubunu ve bu gruba bağlı hangi işlevi almış olur?
A) Karbonhidrat grubunu; hızlı ve temel enerji sağlama işlevini
B) Protein grubunu; vücutta yapı taşı olma, doku onarımı ve büyümeye katkı sağlama işlevini
C) Yağ grubunu; yalnızca uzun süreli enerji depolama işlevini
D) Vitamin grubunu; vücutta düzenleyici görev üstlenme işlevini
E) Mineral grubunu; yalnızca kemik ve diş yapısına katkı sağlama işlevini
8. Vitamin ve mineraller (mikrobesinler) ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Vücutta çok az miktarda gerekli oldukları için eksiklikleri hiçbir zaman sağlık sorununa yol açmaz.
B) Yalnızca belirli, tek bir besin grubunun (örneğin yalnızca et) tüketilmesiyle bütün mikrobesin ihtiyacı karşılanabilir.
C) Mikrobesin ihtiyacı, makrobesinlerden (karbonhidrat, yağ, protein) farklı olarak çeşitlilik gerektirmeden tek bir kaynaktan tam olarak sağlanabilir.
D) Az miktarda gerekli olmaları, bu grupların önemsiz olduğu anlamına gelmez; uzun süreli yetersiz alınmaları çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.
E) Vücutta hiçbir koşulda depolanamadıkları için her öğünde mutlaka aynı miktarda alınmaları gerekir.
9. Bir öğün planında yalnızca haşlanmış tavuk göğsü ve yeşil salata (zeytinyağsız) bulunmaktadır. Bu öğünle ilgili olarak aşağıdaki ifadeler veriliyor:
I. Öğün, protein bakımından önemli ölçüde zengin bir kaynak (tavuk göğsü) içermektedir.
II. Öğünde yağ kaynağı bulunmadığından, yağın vücutta üstlendiği işlevler (örneğin yağda çözünen vitaminlerin emilimine katkı) bu öğünle sağlanamayabilir.
III. Bu öğün tek başına, uzun vadede tüketilen tüm öğünlerin karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ve su bakımından da dengeli olduğu anlamına gelmez.
Bu ifadelerden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
10. Aşağıda üç besin örneği ve bu besinlerin ağırlıklı olarak sağladığı besin grubu eşleştirilmiştir:
I. Zeytinyağı — Yağ
II. Portakal — Vitamin (özellikle C vitamini)
III. Yoğurt — Yalnızca mineral, protein içermez
Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III