Işık Prizmaları
Anlatım
Işık Prizmaları
Prizma, saydam maddeden yapılmış, genellikle ÜÇGEN kesitli optik bir araçtır; beyaz ışığı, İÇİNDEKİ farklı renklerin (dalga boylarının) FARKLI açılarla kırılması sayesinde RENKLERİNE AYIRIR (dağılım/dispersiyon). Bu ayrışmada MOR ışık en ÇOK, KIRMIZI ışık en AZ kırılır (mor ışığın dalga boyu en kısa, kırmızının en uzundur); gökkuşağı da su damlacıklarının prizma etkisiyle oluşur.
Çözümlü örnek
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda ilgili gerçek bir sınav sorusu ve çözümü yer almaktadır.
- Kırmızı ışık, camdan yapılmış üçgen prizmanın hipotenüs yüzeyine 60°'lik açıyla gelip bu yüzeyde tam yansımaya uğrayarak Şekil I'deki yolu izlemektedir (tam yansımanın gerçekleşmesi, geliş açısının kırmızı ışık için kritik açıdan büyük olduğunu gösterir). Yeşil ışığın kırılma indisi kırmızınınkinden BÜYÜK olduğundan yeşil ışığın kritik açısı kırmızınınkinden DAHA KÜÇÜKTÜR; kırmızı ışık için zaten kritik açıyı aşan aynı geliş açısı, daha küçük olan yeşil kritik açısını da aşacağından yeşil ışık da aynı yüzeyde tam yansımaya uğrar. Yansıma kanunu (yansıma açısı = geliş açısı) kırılma indisinden bağımsız olduğundan yeşil ışığın hipotenüsteki yansıma YÖNÜ kırmızıyla aynı geometriye sahiptir; ancak ışık ikinci kez alt yüzeyden HAVAYA çıkarken (kırılırken) yeşilin kırılma indisi daha büyük olduğundan normalden daha FAZLA sapar. Şekil II'deki beş olası ışından, kırmızının izlediği yola en yakın geometride ama normalden biraz daha fazla sapmış olan 3 numaralı ışın bu duruma karşılık gelir, cevap C'dir.