10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. X enzimi yalnızca Y maddesini tepkimeye sokabilirken yapısal olarak Y'ye çok benzemeyen Z maddesini tepkimeye sokamamaktadır.
Bu durum enzimlerin hangi özelliğiyle açıklanır?
A) Substrat özgüllüğü
B) Optimum sıcaklık
C) Optimum pH
D) Denatürasyon
E) Aktivasyon enerjisi
2. Bir enzim molekülü, katalizlediği tepkimenin sonunda yapısal olarak değişikliğe uğramadan kalır.
Bu bilgiye dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) Enzim molekülü, yalnızca bir substrat molekülünü tepkimeye soktuktan sonra kullanılamaz hâle gelir.
B) Enzim, substratla birleşip kalıcı bir bileşik oluşturarak ortamdan ayrılır.
C) Aynı enzim molekülü, uygun koşullar sürdüğü sürece farklı substrat moleküllerini art arda tepkimeye sokabilir.
D) Enzim, tepkime sonunda substratın bir parçası hâline gelerek ürünün yapısına katılır.
E) Enzim, yalnızca tek bir tepkimede görev aldıktan sonra vücut tarafından hemen yıkılıp yeniden üretilmesi gerekir.
3. Enzimler, katalizledikleri tepkimelerin gerçekleşme hızını artırırken tepkimenin ürününü değiştirmez; yalnızca tepkimenin ne kadar hızlı gerçekleşeceğini etkiler.
Buna göre enzimlerin bu etkiyi sağlama biçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Enzimler, tepkimeye giren maddelerin miktarını artırarak tepkimeyi hızlandırır.
B) Enzimler, tepkime sonunda ürünün yapısına katılarak ortadan kalkar ve yeniden kullanılamaz.
C) Enzimler, ortamın sıcaklığını kendiliğinden yükselterek tepkimeyi hızlandırır.
D) Enzimler, tepkimenin gerçekleşmesi için gerekli olan enerji miktarını azaltarak tepkimenin daha kolay ve hızlı gerçekleşmesini sağlar.
E) Enzimler, tepkimeye giren maddenin türünü değiştirerek farklı bir ürün oluşmasını sağlar.
4. Bir öğrenci enzimlerle ilgili şu ifadeleri yazıyor:
I. Hücrede gerçekleşen kimyasal tepkimeleri hızlandırır.
II. Yapısında çoğunlukla protein bulunur.
III. Katalizlediği tepkime sonunda kendisi de tüketilerek ortadan kalkar.
Bu ifadelerden hangileri enzimler için doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) I, II ve III
5. Mide öz suyunda etkili olan bir sindirim enzimi asidik bir ortamda en yüksek etkinliği gösterirken, ince bağırsakta etkili olan başka bir sindirim enzimi farklı (daha az asidik) bir ortamda en yüksek etkinliği göstermektedir.
Bu bilgiye dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) Bütün enzimler, ortamın pH'ından bağımsız olarak her zaman aynı hızda çalışır.
B) Bir enzim için uygun olan pH aralığı, vücuttaki başka bir enzim için de mutlaka aynı sonucu verir.
C) Sindirim enzimlerinin etkinliği yalnızca sıcaklığa bağlıdır; ortamın pH'ı etkinliği değiştirmez.
D) Vücuttaki bütün enzimler, en yüksek etkinliği yalnızca asidik ortamlarda gösterir.
E) Farklı enzimler, en yüksek etkinlik gösterdikleri pH bakımından birbirinden farklı olabilir; her enzimin kendine özgü bir optimum pH aralığı vardır.
6. Bir enzimin aktivitesi ile ortam sıcaklığı arasındaki ilişki incelendiğinde, enzimin belirli bir sıcaklık aralığında en yüksek etkinliği gösterdiği; bu aralıktan hem düşük hem yüksek sıcaklıklara uzaklaşıldıkça etkinliğin azaldığı görülür.
Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi bu bilgiyle tutarlıdır?
A) Sıcaklık ne kadar yükseltilirse yükseltilsin enzimin etkinliği hep artar.
B) Enzimin etkinliği yalnızca düşük sıcaklıklarda azalır, yüksek sıcaklıklarda azalma görülmez.
C) Enzimin etkinliği, ortam sıcaklığından bağımsız olarak her zaman sabit kalır.
D) Sıcaklık optimum değerin altına indiğinde enzim kalıcı olarak yapısını kaybeder ve sıcaklık tekrar yükseltilse de eski etkinliğine dönemez.
E) Enzimin en yüksek etkinlik gösterdiği bir sıcaklık aralığı vardır; bu aralıktan uzaklaşıldıkça (düşük ya da yüksek yönde) etkinlik azalır.
7. Bir enzimin çalıştığı ortam sıcaklığı, optimum değerinin oldukça üzerine çıkarılmaktadır.
Buna göre bu durumun enzimin aktivitesi üzerindeki olası etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Enzimin aktivitesi sürekli artarak en yüksek düzeyine ulaşır.
B) Enzimin yapısı bozularak (denatüre olarak) aktivitesini büyük ölçüde ya da tamamen kaybedebilir.
C) Enzim, substrat derişimi ne olursa olsun aynı hızda tepkimeyi katalizlemeye devam eder.
D) Enzimin optimum sıcaklığı da kendiliğinden yükselerek yeni sıcaklığa uyum sağlar.
E) Enzimin aktif bölgesi geçici olarak küçülüp substratla daha güçlü bir bağ kurar.
8. Bir öğretim materyalinde enzim-substrat ilişkisi, bir kilidin yalnızca kendisine uygun anahtarla açılmasına benzetilmektedir.
Bu benzetmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Bu benzetme, bir enzimin yapısal olarak birbirinden tamamen farklı bütün substratlarla aynı verimle etkileşebildiğini anlatır.
B) Bu benzetme, enzimin aktif bölgesinin, substrat bağlandıktan sonra ortam sıcaklığı ne kadar yükselirse yükselsin hiçbir zaman bozulmayacağını anlatır.
C) Bu benzetme, aynı enzim molekülünün yalnızca bir substrat molekülünü tepkimeye soktuktan sonra tükeneceğini anlatır.
D) Bu benzetme, enzimin aktif bölgesinin substratın şekline uygun özel bir yapıya sahip olduğunu; enzimin bu nedenle genelde yalnızca kendisine uygun substratla etkileştiğini anlatan basitleştirilmiş bir modeldir.
E) Bu benzetme, uygun şekle sahip bir substrat bulunamadığında substratın kendi yapısını değiştirerek enzime uyum sağladığını anlatır.
9. Bir tepkimede substrat miktarı sabit ve sınırlı tutulup ortama giderek daha fazla enzim eklenmektedir.
Buna göre tepkime hızıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi beklenir?
A) Tepkime hızı, substrat tamamen tepkimeye girene kadar artabilir; substrat sınırlı olduğu için bir noktadan sonra enzim eklemek hızı artırmaz.
B) Enzim miktarı ne kadar artırılırsa tepkime hızı da sınırsız biçimde artmaya devam eder.
C) Tepkime hızı yalnızca enzim miktarına bağlıdır; substrat miktarının hıza hiçbir etkisi yoktur.
D) Enzim eklenmesi tepkime hızını değil yalnızca tepkimenin gerçekleştiği süreyi etkiler.
E) Substrat sınırlı olduğu için ortama enzim eklendikçe tepkime hızı giderek azalır.
10. Bazı enzimler, birbirine yapısal olarak çok yakın birden fazla substrat üzerinde de (farklı verimlerde olsa da) etkili olabilirken bazı enzimler yalnızca tek bir substrata özgüdür.
Bu bilgiye göre enzimlerin substrat özgüllüğüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Substrat özgüllüğü bütün enzimler için birebir aynı derecededir; hiçbir enzim yapısal olarak yakın substratlarla etkileşemez.
B) Enzimler genelde belirli bir substrata ya da yapısal olarak ona çok yakın substratlara özgüdür; bu özgüllük derecesi enzimden enzime değişebilir.
C) Substrat özgüllüğü yalnızca ortam sıcaklığının uygun olduğu durumlarda ortaya çıkan geçici bir özelliktir.
D) Bir enzim hangi substratla etkileşirse etkileşsin oluşan ürün her zaman birebir aynıdır.
E) Substrat özgüllüğü yüksek olan enzimler, düşük olanlara göre her zaman daha yüksek sıcaklıkta çalışır.