Bilimsel Yöntem ve Basamakları
Bilimsel Yöntem ve Basamakları
Bilimsel yöntem, bir problemi ÇÖZMEK için izlenen sistematik adımlar dizisidir: GÖZLEM (bir durumun fark edilmesi), problem belirleme, HİPOTEZ kurma (problemin olası açıklaması/tahmini), DENEY tasarlama ve yürütme (hipotezi test etmek için, DEĞİŞKENLERİ kontrol altında tutarak), verileri ANALİZ etme ve SONUCA varma (hipotez doğrulanır ya da REDDEDİLİR). Bir deneyde DENEY (test edilen) grup ile KONTROL (değişkenin uygulanmadığı, karşılaştırma için kullanılan) grup AYRILMALIDIR.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda ilgili gerçek bir sınav sorusu ve çözümü yer almaktadır.
"Sıcaklık, moleküllerin kinetik enerjisini artırır ve dağılışlarını hızlandırır." hipotezini oluşturan bir grup öğrenci dört deney tüpü hazırlamıştır: I, II, III tüplerine (sırasıyla 30°C, 40°C, 50°C) mavi mürekkep, IV tüpüne (50°C) ise kırmızı mürekkep damlatılmıştır. Bir süre sonra I, II ve III tüplerindeki mavi mürekkebin dağılış hızları karşılaştırıldığında en hızlı III, en yavaş I tüpünde gerçekleşmiş; III ve IV tüplerindeki (aynı sıcaklıkta, farklı renkteki) mürekkeplerden ise mavi mürekkebin daha hızlı yayıldığı gözlenmiştir.
Bu deneyle ilgili olarak,
I. Sıcaklık, moleküllerin hareket hızlarını artırmıştır.
II. Sıcaklık ile birlikte molekül yapısı da hareket hızını etkilemektedir.
III. Mürekkep moleküllerinin hareketi tüp içerisinde homojen olarak dağıldıktan sonra duracaktır.
ifadelerinden hangilerinin doğru olduğu kesin olarak söylenir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III
- I, II ve III tüplerinin karşılaştırılması (aynı renk mürekkep, artan sıcaklık → artan yayılma hızı) sıcaklığın molekül hareket hızını artırdığını KESİN olarak gösterir (I doğru). III ve IV tüplerinin karşılaştırılması (aynı sıcaklık, farklı renk mürekkep → farklı yayılma hızı) molekül YAPISININ da hareket hızını etkilediğini KESİN olarak gösterir (II doğru). Deney, sadece dağılma HIZINI gözlemlemiştir; moleküllerin homojen dağılımdan sonra tamamen 'duracağı' bilgisi bu deneyden kesin olarak çıkarılamaz (moleküller dengeye ulaştıktan sonra da hareketlerine devam eder, sadece net hareket sıfırlanır) — III kesin değildir. Cevap D'dir.