1. Düyun-ı Umumiye İdaresi'nin kurulmasından sonraki dönemde Osmanlı Devleti'ne gelen yabancı sermaye; demiryolu, liman ve maden işletmeciliği ile su ve havagazı gibi kentsel hizmetlere yatırım yapmış, fabrika üretimine ise sınırlı ölçüde yönelmiştir. Yapılan demiryollarının önemli bir kısmı ham madde üretilen bölgeleri liman kentlerine bağlamıştır.

Bu bilgilere göre yabancı sermaye yatırımlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

2. Tanzimat döneminde kurulan Islah-ı Sanayi Komisyonu; aynı işi yapan esnafın şirketler hâlinde birleşmesini teşvik etmiş, bu şirketlerin makine getirmesini kolaylaştırmış ve ustaların yeni üretim tekniklerini öğrenebileceği bir sanayi mektebinin açılmasına öncülük etmiştir.

Komisyonun bu çalışmalarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

3. XIX. yüzyılda Osmanlı'daki sanayileşme çabaları daha çok devletin fabrika kurup işletmesiyle yürütülmüştür. II. Meşrutiyet döneminde çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu ile ise belirli sayıda işçi çalıştıran yerli sanayi işletmelerine bazı vergilerden muafiyet, makine ve ham madde ithalatında gümrük kolaylığı ve kuruluş için arazi tahsisi gibi imkânlar tanınmıştır.

Bu iki dönemin uygulamaları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

4. 1881'de yayımlanan Muharrem Kararnamesi ile Osmanlı Devleti'nin dış borçlarını yönetmek üzere Düyun-ı Umumiye İdaresi kurulmuştur. Alacaklı ülkelerin temsilcilerinden oluşan bu idareye tuz, tütün, ipek ve damga gibi kalemlerden elde edilen bazı vergi gelirlerini doğrudan toplama yetkisi verilmiştir.

Bu düzenleme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

5. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde kurulan bazı üretim tesisleri ile bunların başlıca üretim alanları aşağıda eşleştirilmiştir:

• Feshane – Top dökümü
• Hereke Fabrikası – İpekli kumaş dokumacılığı
• Beykoz Fabrikası – Deri ve kundura
• Zeytinburnu Fabrikası – Fes üretimi
• Tophane-i Amire – Top ve silah üretimi
• İzmit Çuha Fabrikası – Ordu için çuha (yünlü kumaş)
• Bakırköy Baruthanesi – İpekli kumaş dokumacılığı

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

6. Osmanlı ekonomisine ilişkin bazı gelişmeler aşağıda karışık olarak verilmiştir:

I. Hereke'de dokuma fabrikasının kurulması
II. Ramazan Kararnamesi'nin yayımlanması
III. İlk dış borcun alınması
IV. Balta Limanı Ticaret Antlaşması'nın imzalanması
V. Muharrem Kararnamesi'nin yayımlanması

Bu gelişmelerin kronolojik sırası aşağıdakilerden hangisidir?

7. 1838'de İngiltere ile imzalanan Balta Limanı Ticaret Antlaşması ile ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. İngiliz tüccarlar Osmanlı ülkesinin her yerinde ticaret yapabilme hakkı elde etmiştir.
II. Yerli üreticiler iç pazarda yabancı tüccarlar karşısında vergi bakımından avantaj kazanmıştır.
III. İthal mallardan alınan gümrük vergisi düşük tutulmuştur.
IV. Osmanlı Devleti bu antlaşmayla yabancı bir devlete ilk kez ticari ayrıcalık tanımıştır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

8. İngiltere'de başlayan Sanayi İnkılabı'nın XIX. yüzyılda Osmanlı ekonomisine etkileriyle ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Makineyle üretilen ucuz Avrupa mallarının rekabeti, geleneksel el tezgâhlarının gerilemesine yol açmıştır.
II. Avrupa sanayisinin ihtiyaç duyduğu pamuk, ipek ve yün gibi ham maddelerin Osmanlı'dan ihracı artmıştır.
III. Osmanlı dış ticaretinde ham madde ihraç edip mamul mal ithal eden bir yapı belirginleşmiştir.
IV. Osmanlı'da makineli fabrika üretimi, geleneksel üretimin yerini kısa sürede almıştır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

9. 1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması ile devletin belirli ürünlerin alım-satımını tek elde topladığı yed-i vahid (tekel) uygulaması kaldırılmıştır. O dönemde Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'nın ordusunu ve fabrikalarını finanse ettiği gelirlerin önemli bölümü Mısır'da uyguladığı tekel sistemine dayanıyordu. Osmanlı Devleti, antlaşma hükümlerinin Mısır'da da uygulanmasını istemiştir.

Bu bilgilere göre Osmanlı Devleti'nin antlaşmayı ekonomik sakıncalarına rağmen imzalamasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenebilir?

10. Aşağıdaki tablo, XIX. yüzyılda bir Osmanlı dokuma merkezindeki tezgâh sayılarını göstermektedir. Tablodaki değerler gerçek istatistik değildir; konuyu yorumlamak için kurgulanmış VARSAYIMSAL verilerdir.

Yıl | Tezgâh sayısı
1825 | 6000
1835 | 4500
1845 | 3150
1855 | 2520
1865 | 2268

Tabloda tezgâh sayısının bir önceki ölçüme göre ORANSAL olarak en çok azaldığı aralık ile bu aralıkta gerçekleşen gelişme aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?