Ekosistemler ve Madde Döngüleri
Ekosistemler ve Madde Döngüleri
Ekosistem, belirli bir alandaki CANLILAR (biyotik) ile bunların içinde yaşadığı CANSIZ (abiyotik: toprak, su, iklim) çevrenin BİRBİRİYLE ETKİLEŞİMİYLE oluşan bütündür. Madde döngüleri (SU, KARBON, AZOT döngüsü gibi), ekosistemdeki maddelerin canlılar ve çevre arasında SÜREKLİ olarak DÖNÜŞTÜRÜLEREK dolaşmasıdır; bu döngüler bozulduğunda (örn. ormansızlaşmayla karbon döngüsünün bozulması) küresel iklim DENGESİ olumsuz etkilenir.
Gerçek Sınav Sorusu
Canlılar yaşamlarını devam ettirebilmek için su, oksijen, karbondioksit ve azot gibi maddelere ihtiyaç duyar. Ekolojik öneme sahip bu maddeler madde döngüleri ile yenilenir. Bu özellik, ekosistemlerin yenilenerek devamlılığını sağlar. Buna göre madde döngüleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Su döngüsü sıcaklığın ve yağışın yüksek olduğu bölgelerde daha hızlı gerçekleşir.
B) Fotosentez ile yeşil bitkiler atmosferden karbondioksit alıp oksijen vermektedir.
C) Nüfusun fazla olduğu ve sanayinin geliştiği bölgelerde atmosferdeki azot oranı daha fazladır.
D) Atmosfer ile hidrosfer arasındaki karbon alışverişi diğer doğal ortamlardan daha fazladır.
E) Su döngüsü sayesinde yeryüzündeki su miktarında büyük artış ve azalış olmaz.
- Su döngüsü, madde döngüleri arasında YERYÜZÜNDEKİ su miktarını UZUN VADEDE SABİT tutar (E doğru); sıcak-yağışlı bölgelerde su döngüsü HIZLANIR (A doğru); fotosentez KARBONDİOKSİTİ oksijene DÖNÜŞTÜRÜR (B doğru); atmosfer-hidrosfer arasındaki karbon ALIŞVERİŞİ (okyanusların CO2 EMİLİMİ) diğer ortamlardan FAZLADIR (D doğru); ancak AZOT DÖNGÜSÜNDE, nüfus ve sanayinin YOĞUN olduğu bölgelerde atmosferdeki azot ORANI DEĞİL, azot BİLEŞİKLERİNİN (kirleticilerin) miktarı artar - atmosferin kendisindeki azot GAZI ORANI HER YERDE SABİTTİR (%78); bu nedenle "söylenemez" olan C'dir.