1. Bir edebiyat tarihçisi, Tanzimat romancılarından biri için şöyle diyor:

Onun amacı sanat yapmaktan çok okur yetiştirmekti. Bu yüzden romanın ortasında durup okuruna coğrafyadan tarihe pek çok konuda bilgi verir, gerektiğinde ona doğrudan seslenip olaydan çıkarılacak dersi kendisi söylerdi. Kalabalık bir dinleyici topluluğuna hitap eden meddahın tavrını romana taşıdığı söylenebilir.

Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

2. Türk edebiyatında roman türünün ilk örnekleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

3. Bir edebiyat tarihçisi, Tanzimat Dönemi'nde yazılmış bir eser için şunları söylüyor:

Türk edebiyatının ilk tarihî romanı sayılan bu eserde yazar, geçmiş yüzyıllarda Kırım çevresinde geçen olayları anlatır. Kahramanının serüveni çevresinde, kendi şiirlerinde de savunduğu vatan ve hürriyet düşüncesini kahramanlık teması içinde işler.

Bu parçada sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

4. Aşağıdakilerin hangisinde bir eser ve bu eserin Türk romanındaki yeri doğru olarak birlikte verilmiştir?

5. Tanzimat Dönemi Türk romanıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

6. Tanzimat Dönemi Türk romanıyla ilgili olarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. Olay örgüsünde rastlantılara yer verilmemiş, olaylar baştan sona neden-sonuç bağıyla kurulmuştur.
II. Yazarlar, kişilerini çoğu kez kendi görüşlerini dile getiren birer sözcü gibi kullanmıştır.
III. Sanatçılar okuru yönlendirmekten kaçınarak değerlendirmeyi tümüyle okura bırakmıştır.
IV. Romanlarda toplumsal sorunlara yer verilmiş, bu sorunlar okurun anlayabileceği örneklerle işlenmiştir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

7. Bir edebiyat tarihçisi, Tanzimat Dönemi'nde yazılmış bir eser için şunları söylüyor:

1872'de yayımlanan bu eser, Türk edebiyatının ilk yerli romanı kabul edilir. Birbirini seven iki gencin, görücü usulüyle kurulan bir evlilik yüzünden ayrı düşmesi anlatılan romanda, kadının evlilik konusunda söz hakkının bulunmayışı eleştirilir. Olayların düğümlenip çözülmesinde rastlantıya geniş yer verilmesi ise eserin teknik bakımdan olgunlaşmadığını gösterir.

Bu parçada sözü edilen eser ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

8. Aşağıdaki parça, bir dönemin roman anlayışını örneklendirmek üzere yazılmıştır:

Uzak bir dağ köyünden getirilen Gülizar, konağın taşlığında ilk gece sabaha kadar ağladı. Bahçedeki serviler de sanki onun derdine ortak olmuş gibi rüzgârın altında inliyordu. Ah, insanı mal gibi alıp satan bu âdet ne zalim bir âdetti! Aradan yıllar geçti; bir sabah Gülizar'ı satın almak için konağa gelen yabancı tüccar, meğer onun çocukken kaybettiği ağabeyinden başkası değildi.

Bu parçada Tanzimat romanına özgü aşağıdaki özelliklerden hangisine örnek YOKTUR?

9. Bir eleştirmen, Tanzimat romanının ikinci kuşağına ait bir eser için şunları yazıyor:

Recaizade Mahmut Ekrem'in Araba Sevdası'nda, Batılılaşmayı araba kullanmak ve konuşmasına Fransızca sözcükler serpiştirmek sanan genç, yazarın araya girip "Bakınız, bu yanlıştır." demesine gerek kalmadan kendi davranışlarıyla gülünç duruma düşer. Okur, gencin yanlışını onun kendi sözlerinden ve birbirini izleyen yanlış anlamalardan çıkarır.

Bu değerlendirmeye göre eserle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

10. Tanzimat romanının birinci kuşağı ile ikinci kuşağı karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılara ulaşılmıştır:

I. Birinci kuşakta roman bir düşünceyi yaymanın aracı sayılırken ikinci kuşakta sanat kaygısı öne çıkmıştır.
II. İkinci kuşakta roman, kendi dönemini konu almayı bırakıp tarihî olaylara yönelmiştir.
III. İkinci kuşak romanlarında kişiler, çevrelerinin ve aldıkları eğitimin izlerini taşıyan daha inandırıcı kişiler olarak kurulmuştur.
IV. Birinci kuşakta romantizmin, ikinci kuşakta ise klasisizmin etkisi ağır basar.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

11. Aşağıdaki parça, bir dönemin roman anlayışını örneklendirmek üzere düzenlenmiştir:

Halim Efendi, kızını görmeye gittiği gün cüzdanını vapurda düşürdü. Ey okuyucu! Müsaade ederseniz burada biraz durup memleketimizde vapur işletmeciliğinin nasıl başladığını anlatayım; zira bu malumat olmadan sonraki sayfalar layıkıyla anlaşılmaz... Sözü uzattık, affola. Cüzdanı bulan yolcu, tam da Halim Efendi'nin yirmi yıl önce borcunu ödeyemediği tüccarın oğluydu; parayı geri verdiği gibi o eski borcu da bağışladı.

Bu parçadan hareketle, parçanın alındığı romanla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

12. Tanzimat romanlarıyla ilgili aşağıdaki eser – edebî akım eşleştirmeleri yapılmıştır:

• İntibah – romantizm
• Cezmi – realizm
• Sergüzeşt – romantizmden realizme geçiş
• Araba Sevdası – realizm
• Felatun Bey ile Râkım Efendi – natüralizm

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi YANLIŞTIR?

13. Tanzimat romanı ile Servetifünun romanı, Batı tarzı romanın edebiyatımızdaki ilk iki aşaması olarak birbirleriyle sıkça karşılaştırılır.

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat romanını Servetifünun romanından ayıran bir özelliktir?

14. Tanzimat romancıları ve eserleriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi YANLIŞTIR?

15. Türk romanının ilk örnekleri arasında sayılan aşağıdaki eserler, kitap olarak yayımlanma tarihlerine göre eskiden yeniye doğru sıralanmak isteniyor:

• Sergüzeşt
• İntibah
• Telemak (çeviri)
• Cezmi
• Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat

Bu sıralamada dördüncü sırada yer alan eser aşağıdakilerden hangisidir?

16. Tanzimat Dönemi'ne özgü roman anlayışını örneklendirmek üzere aşağıdaki özet yazılmıştır:

Roman, Beyoğlu'ndaki bir konakta büyüyen Nevzat'ın, babasının ölümünden sonra kötü arkadaşlar edinip mirası yemesini anlatır. Nevzat'ın yanında baştan sona iyiliği temsil eden sadık dadısı, karşısında ise baştan sona kötülüğü temsil eden sahte dostu Hulusi vardır. Hulusi'nin kurduğu tuzak, Nevzat'ın tam o gece yolda karşılaştığı eski bir hizmetkârın uyarısıyla bozulur. Anlatıcı bu noktada olayı keserek gençlere israfın zararları üzerine uzun bir öğüt verir. Romanın sonunda Nevzat, bir gece içinde bütün kötü huylarından vazgeçerek örnek bir genç olur.

Bu özetteki unsurlardan hangisi, Tanzimat romanının teknik bakımdan olgunlaşmamış yönüne örnek GÖSTERİLEMEZ?

17. Türk edebiyatında Telemak ilk çeviri roman, Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat ilk yerli roman kabul edilirken Namık Kemal'in İntibah'ı ilk edebî roman sayılır.

İntibah'ın, kendisinden önce yazılmış romanlardan ayrılarak ilk edebî roman sayılmasının gerekçesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

18. Aşağıdaki parçalar, Tanzimat romanındaki anlatım tutumlarını örneklendirmek üzere yazılmıştır:

I. Ey okuyucu, bu gencin hâline acıyınız; zira ana babasının ihmali onu bu hâle getirmişti.
II. Nazlı mektubu okurken titriyordu; yan odadaki Kâmil ise onun ağladığını sanıyor, kapıyı çalmaya cesaret edemiyordu.
III. Burada hikâyemize biraz ara verip eski konaklardaki hizmetkâr düzeni hakkında okurlarımıza malumat verelim.
IV. "Bu akşam da gelmeyecek," dedi Nazlı, sesi titreyerek, gözlerini kapıdan ayırmadan.

Bu parçaların hangilerinde yazar (anlatıcı) müdahalesi vardır?

19. Tanzimat Dönemi'nde yazılmış ya da çevrilmiş romanlarla ilgili aşağıdaki eser – yazar – kişi eşleştirmeleri yapılmıştır:

• İntibah – Namık Kemal – Ali Bey
• Araba Sevdası – Recaizade Mahmut Ekrem – Bihruz Bey
• Sergüzeşt – Samipaşazade Sezai – Dilber
• Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat – Ahmet Mithat Efendi – Talat
• Zehra – Recaizade Mahmut Ekrem – Zehra
• Cezmi – Namık Kemal – Mehpeyker

Eser, yazar ve kişinin üçü birden doğru olan eşleştirmeler sayıldığında kaç eşleştirme doğrudur?

20. Tanzimat'ın birinci kuşak romancılarından Ahmet Mithat Efendi ile Namık Kemal karşılaştırılarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. Ahmet Mithat geniş halk kitlesine seslenmek için sade bir dil kullanmış, Namık Kemal ise İntibah'taki tasvirlerde daha ağır ve süslü bir dile yönelmiştir.
II. Namık Kemal'in romanlarından biri Türk edebiyatının ilk tarihî romanı sayılır.
III. Namık Kemal, İntibah'ta Ahmet Mithat'ın tersine olay akışına hiç karışmamış, yorumu tümüyle okura bırakmıştır.
IV. Ahmet Mithat, Felatun Bey ile Râkım Efendi'de yanlış Batılılaşmayı ölçülü Batılılaşmış bir karşı tiple yan yana koyarak işlemiştir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?