8genyks sekizgenacademy.com

Şiir Bilgisi 1 — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 07.10.2026 20 soru AYT Türk Dili ve Edebiyatı

Soru Kitapçığı

Şiir Bilgisi 1 — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

Konuya dön

AYT • Türk Dili ve Edebiyatı TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ A

Bu testte 20 soru vardır.
Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Gönüldaş bağrında bir ateş yanar
Ayrılık yarası derinden kanar
Yıllardır gurbette günleri anar
Ne zaman varırım bilmem sonuna

Son dörtlüğünde şairin takma adının anıldığı bu tür kullanımla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Divan şairinin beytin ilk dizesinde adını anmasına tapşırma denir. B) Tapşırma, yalnızca gazelin son beytinde karşımıza çıkan bir uygulamadır. C) Halk şairinin takma adını son dörtlükte anmasına tapşırma denir. D) Mahlas, şairin gerçek adının kısaltılarak kullanılan biçimidir. E) Bir şiirde mahlas geçiyorsa o şiirin nazım biçimi gazeldir.

2. Bir tren geçti
Camlarında akşam vardı
Uzun uzun baktım ardından
Sonra sustum

Bu dizelerin biçim özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Dizelerin hece sayıları eşit olmadığından serbest ölçüyle yazılmıştır. B) Dört dizeden oluştuğu için nazım birimi dörtlüktür. C) Hece sayıları belirli bir kalıbı izlediğinden hece ölçüsü kullanılmıştır. D) Dize sonlarındaki ses benzerlikleri çapraz uyak oluşturmuştur. E) Açık ve kapalı heceler düzenlendiğinden aruz ölçüsü kullanılmıştır.

3. Nazım biçimi ile nazım türü ayrımıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) Koçaklama bir nazım biçimi, koşma ise bir nazım türüdür. B) Semai ile güzelleme, aynı ölçüte göre adlandırılmış iki nazım biçimidir. C) Nazım türü, şiirin birim, ölçü ve uyak düzenine göre yapılan adlandırmadır. D) Bir şiir, aynı anda hem nazım biçimi hem nazım türü adıyla anılamaz. E) Gazel bir nazım biçimi, mersiye ise bir nazım türüdür.

4. Yüreğimde tütüp duran dumandır
Bu hasret bana kalan tek zamandır

Ne varsa yitirdim bir bir yollarda
Şimdi tek dileğim senden amandır

Bu şiirin nazım birimi ve uyak örgüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Nazım birimi beyittir; ilk beyitin iki dizesiyle son dize aynı sesle uyaklıdır. B) Nazım birimi beyittir; her iki beyitte de dizeler kendi arasında uyaklıdır. C) Nazım birimi dörtlüktür; birinci dize üçüncüyle, ikinci dize dördüncüyle uyaklıdır. D) Nazım birimi dörtlüktür; birinci dize dördüncüyle, ikinci dize üçüncüyle uyaklıdır. E) Nazım birimi benttir; dört dizenin de sonu aynı ses grubuyla bitmektedir.

5. I. Sessiz sokaklarda süzülen bir ses
II. Uzun uykularda umudu unuttum
III. Karlı kayalarda kırık bir kanat

Numaralandırılmış dizelerdeki ahenk öğeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) I. dizede asonans, II. dizede aliterasyon vardır. B) I. dizede aliterasyon, II. dizede asonans vardır. C) II. dizede hem aliterasyon hem asonans vardır. D) III. dizede yalnızca asonans vardır. E) I. ve III. dizelerde yalnızca ünlü yinelemesi vardır.

6. Kapının önünde duran o çınar
Yaz boyu gölgesini bize verdi
Kışın da dallarını göğe gerdi
Şimdi yalnız kalmış, sessizce anar

Bu dörtlüğün uyak örgüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Birinci dize ikinciyle, üçüncü dize dördüncüyle uyaklıdır; düz uyak vardır. B) Birinci dize üçüncüyle, ikinci dize dördüncüyle uyaklıdır; çapraz uyak vardır. C) Birinci dize dördüncüyle, ikinci dize üçüncüyle uyaklıdır; sarma uyak vardır. D) Yalnızca ikinci ve üçüncü dizeler uyaklıdır; öbür dizeler uyaksızdır. E) Dört dizenin de sonu aynı sesle bittiği için düz uyak vardır.

7. Yayla yollarına düştü gölgemiz
Sabah rüzgârına sordum adını
Bir ince türküyle doldu gecemiz
Uzattı dağlara ak kanadını

Bu dörtlüğün ölçüsü ve durak düzeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) 10'lu hece ölçüsü, 5+5 duraklı B) 11'li hece ölçüsü, 4+4+3 duraklı C) 11'li hece ölçüsü, 5+6 duraklı D) 11'li hece ölçüsü, 6+5 duraklı E) 12'li hece ölçüsü, 6+6 duraklı

8. Sabah olur, bacalardan duman çıkar
Köyün yolu kar altında kalır
Anam pencereden yola bakar
Bir mektup gelir mi diye sorar
Gel artık, dönme vakti geldi

Öğlen olur, çarşı pazar dağılır
Değirmenin taşı boşa döner
Babam susar, gözü uzağa dalar
Kimseye söylemez, için için yanar
Gel artık, dönme vakti geldi

Bu şiirin nazım birimi ve yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Nazım birimi dörtlüktür; her dörtlüğün ardından gelen dize, birimin dışında kalan bir ek dizedir. B) Nazım birimi beşer dizelik bentlerdir; bentlerin son dizesi redif olarak yinelenmektedir. C) Nazım birimi beşer dizelik bentlerdir; bentlerin son dizesi cinaslı uyak oluşturmaktadır. D) Nazım birimi beşer dizelik bentlerdir; yinelenen dize, şairin adını andığı tapşırma bölümüdür. E) Nazım birimi beşer dizelik bentlerdir; bentlerin son dizesi nakarat olarak yinelenmektedir.

9. Türk şiirinde ölçü tercihi; döneme, topluluğa ve şairin poetikasına göre değişmiştir.

Buna göre aşağıdaki şair ya da topluluk – ölçü eşleştirmelerinden hangisi YANLIŞTIR?

A) Yahya Kemal Beyatlı – serbest ölçü B) Tevfik Fikret – aruz ölçüsü C) Mehmet Emin Yurdakul – hece ölçüsü D) Garip topluluğu – serbest ölçü E) Necip Fazıl Kısakürek – hece ölçüsü

10. I. Dalın ucundan havalandı bir kuş
Gözümde birikti bir damla yaş
II. Dağların ardında eriyordu kar
Bu yolun sonunda bir umudum var
III. Sabah olmadan uyanmıştı şehir
Gürültüsüyle doldu bütün şehir
IV. Defterin ilk sayfasına bunu yaz
Ne bahar kaldı ömrümde ne yaz
V. Köyün önünden geçiyordu ırmak
Yolcuya gölge veren tek durak

Numaralanmış dize çiftlerinin hangisinde cinaslı uyak kullanılmıştır?

A) I B) II C) III D) IV E) V

11. I. Rubai, divan şiirinde yer almasına karşın nazım birimi dörtlük olan bir nazım biçimidir.
II. Türkü, bentlerden ve bentlerin arasında yinelenen bağlama (kavuştak) bölümlerinden oluşabilir.
III. Murabba, dörder dizelik bentlerden oluşan bir divan nazım biçimidir.
IV. Şarkı, divan şiirine ait olduğundan nazım birimi beyittir.

Nazım birimiyle ilgili bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) Yalnız II B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III E) I, III ve IV

12. Akşam
Penceremin önünde titreyen bir sokak lambası
Kimse çalmıyor kapıyı
Yalnızca bir kuşun yuvası
Ve ben bekliyorum

Bu dizelerin biçim özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bazı dize sonlarında uyak bulunduğundan şiir, hece ölçüsüyle yazılmıştır. B) Serbest ölçülü olduğundan şiirde ses benzerliğine dayalı bir ahenk unsuru yoktur. C) Hece sayıları dizeden dizeye değiştiğinden serbest ölçülüdür; ancak bazı dizelerde uyak vardır. D) İkinci ve dördüncü dizelerdeki "-ası" sesleri bütünüyle redif olduğundan şiirde uyak yoktur. E) Dize uzunlukları farklı olsa da her dize durakla ikiye bölündüğünden hece ölçüsü kullanılmıştır.

13. Bir gün yola düştü garip bir derviş
Gönlünde taşırdı bitmeyen bir iş

Durdu bir çeşmenin başında bir an
Suya baktı, gördü yüzünde zaman

Dedi: Ey su, nedir bu dinmez akış
Su dedi: Yolu bilen bir bakış

Bu beyitler; uyak düzeni ve bir olayı anlatmaya yönelen içeriği dikkate alındığında aşağıdaki nazım biçimlerinden hangisinden alınmış olabilir?

A) Gazel B) Kaside C) Mesnevi D) Rubai E) Şarkı

14. Ovaya çöküyor ince bir duman
Vadiyi dolduran sessizlik derin
Bu yolun sonunda beklerdi zaman
Toprakta uyuyan sabahlar serin

Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi YANLIŞTIR?

A) Nazım birimi dörtlüktür. B) 11'li hece ölçüsüyle ve 6+5 durakla yazılmıştır. C) Uyak örgüsü çaprazdır. D) Birinci ve üçüncü dizelerdeki ses benzerliği zengin uyaktır. E) İkinci ve dördüncü dizelerde uyağın yanı sıra redif de kullanılmıştır.

15. Akşam serinliği çökmüştü bağlara
Islak bir sis inmişti karşı dağlara

Bu dizelerin sonundaki ses ve ek benzerliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) "-ağlara" bölümünün tamamı zengin uyaktır; dizelerde redif yoktur. B) "-lara" rediftir, ondan önceki "-ağ" sesleri tam uyaktır. C) "-lara" rediftir, ondan önceki "-ğ" sesi yarım uyaktır. D) "-a" rediftir, ondan önceki "-ğlar" sesleri zengin uyaktır. E) "-ara" rediftir, ondan önceki "-ağl" sesleri zengin uyaktır.

16. Bahçede gül açıldı
Yollara kar saçıldı
Sen gideli bu köyden
Bu yüreğim yarıldı

Hece ölçüsüyle yazılmış bu dörtlük; hece sayısı, uyak düzeni ve tek dörtlükten oluşması bakımından aşağıdaki nazım biçimlerinden hangisinin özelliklerini taşır?

A) Koşma B) Rubai C) Semai D) Tuyuğ E) Mani

17. I. Kurudu ağacın dalında sevda
Bir yaprak gibi düştü bu dünya
II. Gönlüme vurulmuş ağır bir taş
Gözlerimden akar durmadan yaş
III. Yazamaz derdimi elimde kalem
Her harfi bir yara, her satır elem
IV. Bakışların kaldı uzak ellerde
Sözlerin dağıldı solgun tellerde

Numaralanmış dize çiftlerinin sonlarındaki uyakların türü aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?

A) I: yarım, II: tam, III: zengin, IV: tam B) I: yarım, II: tam, III: zengin, IV: zengin C) I: yarım, II: yarım, III: zengin, IV: tam D) I: yarım, II: tam, III: tam, IV: zengin E) I: tam, II: tam, III: zengin, IV: tam

18. Ellerinde bir demet gül
Gönlümde bir eski yara
Sen gidince kaldı kara
……………………………

8'li hece ölçüsüyle yazılmış bu dörtlükte uyak örgüsünün sarma olması ve ölçünün bozulmaması için boş bırakılan dördüncü dizeye aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Yandı ocak, kaldı yalnız kül B) Yandı ocak, kaldı bir kül C) Düştü yollar bize ara D) Gönülde bir derin sızı E) Söndü ocak, kaldı kül

19. Bu dağların ardı sonsuz bir duman
Yamaçta ne kuş uçar ne yel gelir
Gönlümde kanayan yaradır zaman
Bu derdi yalnız bu kara yer bilir

Ne bir yoldaş kaldı gayrı yanımda
Bir sızı dolaşır durmaz kanımda
Bir ezgi tükenmez kalır canımda
Gözümün yaşını bir rüzgâr silir

Bu şiirin hece ölçüsü ve uyak örgüsü aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) 11'li hece ölçüsü – abab cccd B) 11'li hece ölçüsü – xaxa bbba C) 12'li hece ölçüsü – abab cccb D) 11'li hece ölçüsü – abab cccb E) 11'li hece ölçüsü – abab cdcd

20. I. Dağlar yine yeşerdi mi
II. Gurbet ellerde yalnızım
III. Yollar uzun, gün kısadır
IV. Bir haber sal sevdiğime
V. Akşam iner köyümüze

8'li hece ölçüsüyle ve 4+4 durakla yazılmış bu dizelerin hangisinde durak, bir sözcüğün ortasına düşmektedir (durak kayması)?

A) I B) II C) III D) IV E) V

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ BİTTİ.

ŞİİR BİLGİSİ 1 — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

1-C 2-A 3-E 4-A 5-B 6-C 7-D 8-E 9-A 10-D

11-D 12-C 13-C 14-E 15-B 16-E 17-A 18-B 19-D 20-B

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com