Şiir Bilgisi 1
Şiir Bilgisi 1
Şiirde ölçü (vezin), dizelerdeki hece ya da hecelerin belirli bir DÜZEN içinde tekrarlanmasıdır: HECE ÖLÇÜSÜ (dizelerdeki hece SAYISININ eşit olması, halk şiirine özgü) ve ARUZ ÖLÇÜSÜ (hecelerin AÇIK/KAPALI oluşuna göre kalıplara dizilmesi, divan şiirine özgü) olmak üzere iki temel ölçü vardır. Kafiye (uyak), dize sonlarındaki YAZILIŞI/OKUNUŞU aynı ama GÖREVİ/ANLAMI farklı seslerin tekrarıdır; redif ise kafiyeden SONRA gelen, anlamı ve görevi de AYNI olan ek ya da sözcük tekrarıdır.
Gerçek Sınav Sorusu
Açma zülüflerin yâr yele karşı Senin zülfün benim telim değil mi Bülbül figan eder güllere karşı O yâr benim gülüm gülüm değil mi Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Ek ve sözcük hâlinde redif kullanılmıştır.
B) Tam kafiye vardır.
C) Teşbih sanatı örneklenmiştir.
D) Çapraz kafiye düzeniyle oluşturulmuştur.
E) 11’li hece ölçüsü ile söylenmiştir.
- 1. ve 3. dizeler "...karşı" sözüyle BİTER; ancak bu, İKİ FARKLI anlam taşıyan seslerin BENZEMESİ (kafiye) DEĞİL, AYNI sözcüğün OLDUĞU GİBİ TEKRARLANMASIDIR (REDİF); bu nedenle 1-3. dizeler arasında bir kafiye YOKTUR, "tam kafiye vardır" ifadesi (B) YANLIŞTIR. 2. ve 4. dizelerdeki "değil mi" REDİF (ek+sözcük hâlinde, A doğru), "zülüf-tel" ve "bülbül-gül" arasında TEŞBİH sanatı (C doğru), dize sonlarının a-b-a-b düzeninde olması ÇAPRAZ kafiye (D doğru) ve 11 hece SAYISI (E doğru) diğer seçeneklerde DOĞRU tespitlerdir; cevap B'dir.