8genyks sekizgenacademy.com

Geçiş Dönemi Türk Şiiri — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 27.10.2026 20 soru AYT Türk Dili ve Edebiyatı

Soru Kitapçığı

Geçiş Dönemi Türk Şiiri — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

Konuya dön

AYT • Türk Dili ve Edebiyatı TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ A

Bu testte 20 soru vardır.
Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Aşağıdaki eser - yazar - nitelik eşleştirmelerinden hangisi YANLIŞTIR?

A) Divânu Lugâti't-Türk - Kaşgarlı Mahmud - sözlük B) Divan-ı Hikmet - Ahmet Yesevi - tasavvufi şiirler C) Atabetü'l-Hakayık - Edip Ahmet Yükneki - didaktik öğüt kitabı D) Kutadgu Bilig - Yusuf Has Hâcib - tasavvufi hikmetler E) Muhakemetü'l-Lugateyn - Ali Şir Nevai - karşılaştırmalı dil incelemesi

2. Divânu Lugâti't-Türk için yalnızca "sözlük" demek yetersiz kalır; çünkü eser, madde başlarını açıklarken sav, sagu ve koşuk örneklerine de yer verir.

Bu özellik esere aşağıdakilerden hangisini kazandırır?

A) Türk boylarının yerleşim alanlarını tanıtan bir coğrafya kitabı niteliği B) Türkçenin ses ve yapı kurallarını sıralayan bir dil bilgisi kitabı niteliği C) Devlet yönetiminin ilkelerini öğütleyen bir siyasetname niteliği D) Tasavvufi öğütleri dörtlüklerle veren bir hikmet kitabı niteliği E) Sözlü gelenekten gelen şiir ürünlerini bir araya getiren antoloji niteliği

3. Kutadgu Bilig, dört kişinin karşılıklı konuşmaları üzerine kurulmuştur; bu kişilerin her biri soyut bir kavramı temsil eder.

Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

A) Kün Toğdı, hükümdarı yani kanunu ve adaleti temsil eder. B) Ay Toldı, aklı yani doğru karar verme yetisini temsil eder. C) Ögdülmiş, saadeti yani mutluluğu ve talihi temsil eder. D) Odgurmış, devleti yani siyasal düzenin kendisini temsil eder. E) Kün Toğdı, kanaati yani dünyadan el etek çekmeyi temsil eder.

4. XI ve XII. yüzyıllarda ortaya konan Türk edebiyatı ürünlerinde bir yanda dörtlüklerle ve hece ölçüsüyle söylenmiş metinlere, öte yanda beyitlerle ve aruz ölçüsüyle kurulmuş metinlere rastlanır.

Bu ikiliğin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dönem şairlerinin aruz ölçüsünü yeterince tanımadıkları için zaman zaman heceye dönmek zorunda kalmaları B) Hece ölçüsünün bu yüzyıllarda tümüyle bırakılarak yerini aruz ölçüsüne devretmiş olması C) Sözlü gelenekten gelen birikimin, yeni benimsenen kültür dairesinin biçimleriyle bir arada yaşaması D) Aruz ölçüsünün Türkçenin ses yapısına uymaması yüzünden yalnızca çeviri metinlerde denenmesi E) Eserlerin bir bölümünün yazılı, bir bölümünün sözlü kaynaklardan derlenerek oluşturulması

5. Geçiş döneminde bir yanda aruz-beyit-ağır dil, öte yanda hece-dörtlük-sade dil çizgisinin yan yana bulunması, sonraki yüzyıllar için aşağıdakilerden hangisine zemin hazırlamıştır?

A) Türk şiirinde aruz ölçüsünün bırakılıp hece ölçüsüne geri dönülmesine B) Sözlü geleneğin yerini bütünüyle yazılı üretimin almasına C) Şiirin din dışı konulardan uzaklaşıp dinî konulara yönelmesine D) Türkçe şiirin bir süre kesintiye uğrayıp yerini Arapça-Farsça şiire bırakmasına E) Divan şiiri ile halk şiirinin ayrı gelenekler olarak gelişmesine

6. Edip Ahmet Yükneki'nin kaleme aldığı eserle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Bütünüyle dörtlüklerle kurulmuş, hece ölçüsüyle yazılmıştır. B) Bir hükümdara sunulmak üzere yazılmış, devlet yönetimini konu edinmiştir. C) Türkçenin söz varlığını Araplara tanıtmak amacıyla kaleme alınmıştır. D) Aruz ölçüsüyle yazılmış, beyit ve dörtlüklerin bir arada kullanıldığı didaktik bir eserdir. E) Hikmet adı verilen tasavvufi şiirlerden oluşan, tekke şiirinin ilk örneği sayılan eserdir.

7. Kutadgu Bilig'de olaylar hükümdar, vezir, vezirin oğlu ve bir derviş arasındaki konuşmalar üzerine kurulur; bu kişiler adalet, mutluluk, akıl ve akıbet kavramlarını temsil eder.

Bu özellikler esere aşağıdaki niteliklerden hangilerini birlikte kazandırır?

A) Lirik anlatım – iç monolog B) Epik anlatım – geriye dönüş tekniği C) Alegorik anlatım – karşılıklı konuşma D) Alegorik anlatım – iç monolog E) Gerçekçi anlatım – karşılıklı konuşma

8. Divanü Lugati't-Türk ile ilgili,
I. Türk boylarının yerleşim yerlerini gösteren bir harita içerir.
II. Türk boylarının dil ve ağız özellikleri hakkında bilgi verir.
III. Türkçe sözcükler Arapça olarak açıklanmıştır.
IV. Hece ölçüsüyle söylenmiş koşuklardan oluşan manzum bir eserdir.

yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve IV B) I, II ve III C) II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV

9. Geçiş dönemi eserlerinin ölçü ve dil tercihleri, seslendikleri kitleyle yakından ilgilidir.

Buna göre,
I. Aruz ölçüsünü kullanan eserlerin dilinde Arapça ve Farsça kökenli sözcüklerin oranı daha yüksektir.
II. Aruz ölçüsünü benimseyen eserlerde nazım birimi olarak dörtlüğe hiç yer verilmemiştir.
III. Hece ölçüsünü kullanan eserler, seslendikleri kitlenin sözlü gelenekten gelen alışkanlıklarını sürdürür.
IV. Sade Türkçeyle yazılan dönem eserleri Anadolu sahasında oluşturulmuştur.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

10. Aşağıdaki dörtlük, XI-XII. yüzyıl Türk şiirinin bir çizgisini örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.

Gönül evin arıtan
Hak yoluna varır sen
Nefsin dizgin tutmayan
Menzilinden kalır sen

Bu dörtlüğün ölçüsü, nazım birimi, dili ve konusu birlikte değerlendirildiğinde dönemin hangi eserinin özellikleriyle örtüştüğü söylenebilir?

A) Dörtlük ve öğüt birlikteliği, siyasetname niteliğindeki Kutadgu Bilig'i işaret eder. B) Hece ölçüsü, dörtlük ve sade dille verilen tasavvufi öğüt Divan-ı Hikmet'i işaret eder. C) Öğüt verici söyleyişi Atabetü'l-Hakayık'ın didaktik yapısıyla birebir örtüşür. D) Dörtlük yapısı, Divânu Lugâti't-Türk'e alınmış koşuk örnekleriyle örtüşür. E) Tasavvufi içeriği, XIII. yüzyıl tekke şiirinin ilk örnekleriyle örtüşür.

11. Dilini tutan bulur devleti
Sözünü bilen bulur izzeti
Kişi ölür, kalır güzel adı
Ondandır beylerin kuvveti

Geçiş dönemi didaktik eserlerindeki dörtlük kullanımını örneklemek üzere yazılan bu dörtlüğün uyak düzeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) aaab B) aaba C) abab D) abba E) abcb

12. Kutadgu Bilig ile ilgili,
I. Çağatay Türkçesiyle yazılmıştır.
II. Adı, 'mutluluk veren bilgi' anlamına gelir ve eserin öğretici amacını yansıtır.
III. Arapça yazılıp sonradan Türkçeye aktarılmıştır.
IV. Mesnevi biçiminin yanında dörtlüklere de yer verilmiştir.

yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) III ve IV D) I, II ve IV E) II ve IV

13. Hoca Ahmet Yesevi'nin hikmetleriyle başlayan; hece ölçüsü, sade dil ve tasavvufi öğüt üzerine kurulu şiir çizgisi, sonraki yüzyıllarda Anadolu'da halk şiirinin bir koluna dönüşmüştür.

Bu kol ve onun Anadolu'daki önemli temsilcilerinden biri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Âşık tarzı halk şiiri – Yunus Emre B) Tekke-tasavvuf şiiri – Karacaoğlan C) Divan şiiri – Yunus Emre D) Tekke-tasavvuf şiiri – Yunus Emre E) Anonim halk şiiri – Karacaoğlan

14. Geçiş dönemi eserleri, dönemin geleneğine uygun olarak bir devlet büyüğüne sunulmuştur.

Aşağıdakilerin hangisinde eser ve sunulduğu kişi birlikte doğru verilmiştir?

A) Kutadgu Bilig – Abbasi halifesi B) Divanü Lugati't-Türk – Tabgaç Buğra Han C) Atabetü'l-Hakayık – Tabgaç Buğra Han D) Divanü Lugati't-Türk – Dad Sipehsalar Muhammed Bey E) Atabetü'l-Hakayık – Dad Sipehsalar Muhammed Bey

15. Dünya malı gölgedir, kalmaz elinde
Nefsine uyan kişi kalır yol belinde
Hak yoluna gönül veren ermiş olur
Ey gafil, bu öğüdü tut sen dilinde

Tasavvufi öğüt şiirlerinin hece geleneğini örneklemek üzere yazılan bu dörtlükte dizelerden biri hece sayısı bakımından ötekilerden ayrılmaktadır.

Ötekilerden ayrılan dizenin hece sayısı kaçtır?

A) 10 B) 11 C) 12 D) 13 E) 14

16. Divan-ı Hikmet ile ilgili,
I. Eserdeki şiirlerin hepsinin Hoca Ahmet Yesevi'ye ait olmadığı, sonradan eklemeler yapıldığı kabul edilir.
II. Eserdeki şiirler 'hikmet' adıyla anılır.
III. Aruz ölçüsü ve beyit nazım birimiyle yazıldığı için divan şiirinin ilk örneği sayılır.
IV. Halka seslenmek amacıyla sade bir dil tercih edilmiştir.

yargılarından hangileri doğrudur?

A) I, II ve IV B) I ve III C) II ve III D) III ve IV E) I, III ve IV

17. Aşağıdaki beyitler, XI-XII. yüzyıl Türk şiirinin bir nazım biçimini örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.

Bilgi bir hazinedir, kapısı sabır
Onu açan kişiye uğramaz kahır

Kişi bilmez ise nedir bu adalet
Elinden uçar gider devlet ü izzet

Bu dizelerin nazım biçimi ve bu biçimin dönemdeki kullanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Her beyit kendi içinde uyaklıdır; biçim mesnevidir, dönemde Kutadgu Bilig bu biçimle kaleme alınmıştır. B) Her beyit kendi içinde uyaklıdır; biçim gazeldir, dönemde Divan-ı Hikmet bu biçimle kaleme alınmıştır. C) Beyitler aynı uyakta sürdüğü için biçim kasidedir; dönemde bu biçim Atabetü'l-Hakayık'ta kullanılmıştır. D) Dizeler dörtlüğe bölünebildiği için biçim koşmadır; dönemde Divan-ı Hikmet bu biçimi kullanmıştır. E) Beyit sayısı sınırsız olduğu için biçim terkibibenttir; dönemde bu biçimle sözlüğe parçalar alınmıştır.

18. Kutadgu Bilig ile Divanü Lugati't-Türk aynı yüzyılın iki önemli eseridir; ancak yazılış amaçları, dilleri ve biçimleri birbirinden ayrılır.

Buna göre bu iki eserin ORTAK özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Türkçe kaleme alınmış olmaları B) Baştan sona manzum olmaları C) Karahanlılar döneminde ortaya konmaları D) Araplara Türkçeyi öğretme amacı taşımaları E) Devlet yönetimine dair öğütler vermeleri

19. Kutadgu Bilig ile Divan-ı Hikmet karşılaştırıldığında,
I. İkisi de aruz ölçüsüyle yazıldığı için dilleri de aynı ölçüde ağırdır.
II. Kutadgu Bilig'de beyit, Divan-ı Hikmet'te dörtlük nazım birimi olarak kullanılır.
III. İkisi de öğüt verme amacı taşır; ancak biri dünyevi düzeni, öteki tasavvufi yaşayışı merkeze alır.
IV. Divan-ı Hikmet, Kutadgu Bilig'in nazım biçimini örnek alarak mesnevi biçiminde düzenlenmiştir.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

20. Kutadgu Bilig, Divanü Lugati't-Türk, Atabetü'l-Hakayık ve Divan-ı Hikmet geçiş döneminin başlıca eserleri olarak birlikte anılır.

Aşağıdakilerden hangisi bu eserlerin ORTAK özelliklerinden biri OLAMAZ?

A) Konularını Uygur dönemindeki Budist inanç metinlerinden almaları B) Karahanlılar döneminde ve onların hüküm sürdüğü bölgede ortaya konmaları C) Türklerin İslamiyet'i kabulünden sonra, İslam kültür çevresinde oluşmaları D) Okuyucuya bilgi vermek ya da öğüt vermek amacı taşımaları E) İslamiyet sonrası Türk edebiyatının ilk ürünleri arasında yer almaları

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ BİTTİ.

GEÇİŞ DÖNEMİ TÜRK ŞİİRİ — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

1-D 2-E 3-A 4-C 5-E 6-D 7-C 8-B 9-B 10-B

11-B 12-E 13-D 14-E 15-D 16-A 17-A 18-C 19-C 20-A

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com