1. XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde saray ve çevresinde sürdürülen eğlence hayatı, köşkler, bahçeler ve mesireler şiire de yansımıştır. Bu dönemin bir şairi, sevgiliyi soyut ve ulaşılmaz bir varlık olmaktan çıkarıp İstanbul'un semtlerinde dolaşan somut bir insan gibi çizmiş; halk söyleyişlerine ve deyimlere yer vermiş, bestelenmeye elverişli kısa şiirler de yazmıştır.

Bu parçada tanıtılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

2. Bir divan şairi, övgü şiirlerinde benzetmeleri olağanın çok ötesine taşıyarak methettiği kişiyi neredeyse insanüstü bir konuma yükseltir; aynı abartıyı yergiye çevirdiğinde ise hedefini acımasızca küçülten sert bir dil kullanır. Bu yergilerini bir araya topladığı eseri, kendi sonunu hazırlayan sebepler arasında sayılır.

Bu parçada tanıtılan şair ile sözü edilen eseri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

3. XV. yüzyılda Çağatay sahasında yetişen bir şair, devrin aydınları arasında edebî dil olarak Farsçanın yeğlenmesine karşı çıkmıştır. İki dilin söz varlığını, türetme gücünü ve anlatım inceliklerini karşılaştırdığı eserinde, Türkçenin edebiyat dili olarak Farsçadan geri kalmadığını, kimi bakımlardan onu geçtiğini savunmuştur.

Bu parçada tanıtılan eser ile onun yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

4. XIII. yüzyıl Anadolu'sunda kaleme alınan Türkçe manzumelerin büyük bölümü tasavvufi düşünceyi yaymayı ve halkı eğitmeyi amaçlar. Aynı yüzyılda yazılmış kimi gazellerde ise sevgilinin güzelliği, içki meclisi ve dünya zevkleri, öğretici bir kaygı gözetilmeden işlenir. Bu şiirler, sonraki yüzyıllarda olgunlaşacak olan divan şiirinin dünyevi damarının Anadolu sahasındaki ilk örnekleri sayılır.

Bu parçada sözü edilen şiirlerin şairi aşağıdakilerden hangisidir?

5. XVIII. yüzyılın sonlarında yazılmış bir mesnevide, birbirini seven iki kahramanın adları aynı zamanda birer soyut kavrama karşılık gelir. Kahramanın sevgilisine ulaşmak için geçtiği yollar, karşılaştığı engeller ve vardığı son, insanın olgunlaşma yolculuğunun simgesel anlatımı olarak okunur. Şair bu eserinde anlamı yoğunlaştıran, alışılmamış hayallere dayanan bir söyleyişi benimsemiştir.

Bu parçada tanıtılan eserin şairi aşağıdakilerden hangisidir?

6. XV. yüzyılda yazılmış bir mesnevide, sahibinin elinde zayıf düşmüş bir hayvanın boynuz edinme isteği anlatılır. Kahramanın bu isteği yüzünden başına gelenler, dönemin toplum düzenine ve haksızlıklara yöneltilmiş dolaylı bir eleştiri olarak okunur. Eser, divan edebiyatında gülmece ile yergiyi bir arada kullanan sayılı örneklerdendir.

Bu parçada tanıtılan eser ile şairi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

7. Aşağıda XVI. yüzyılda yaşamış iki divan şairinin şiir anlayışı özetlenmiştir:

I. Aşkı bir kavuşma isteği olarak değil, sürdürülmesi gereken bir ıstırap olarak işler; beşerî aşkı ilahi aşka açılan bir basamak sayar. Dilinde Azeri Türkçesinin izleri belirgindir ve Türkçe, Farsça, Arapça olmak üzere üç dilde divanı vardır.

II. Şiirinde tasavvufi bir derinlik aramaz; dünya nimetlerinden zevk alan, hayatı kucaklayan bir söyleyişi vardır. Devrinin İstanbul Türkçesini ustalıkla kullanır, ahenge ve söz sanatlarına düşkündür; çağdaşlarınca şairlerin sultanı sayılmıştır.

Bu iki şair aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

8. I. Beng ü Bâde – Fuzûlî
II. Hayrâbâd – Nâbî
III. Cemşîd ü Hurşîd – Şeyhî
IV. Hüsrev ü Şîrîn – Fuzûlî
V. Mecâlisü'n-Nefâis – Bâkî
VI. Hadîkatü's-Süedâ – Fuzûlî
VII. Hüsn ü Aşk – Şeyh Gâlib

Yukarıdaki eser – şair eşleştirmelerinden kaç tanesi doğrudur?

9. Divan şiiri; Anadolu (Osmanlı), Azerî ve Çağatay sahalarında birbirine paralel biçimde gelişmiştir.

Aşağıdakilerin hangisinde şair ile yetiştiği edebî saha YANLIŞ eşleştirilmiştir?

10. I. Şeyh Gâlib
II. Kadı Burhâneddin
III. Nâbî
IV. Ahmed Paşa
V. Bâkî

Yukarıdaki şairlerin, edebiyat tarihlerinde anıldıkları yüzyıla göre eskiden yeniye doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

11. Fuzûlî, Bâkî, Hayâlî, Taşlıcalı Yahyâ, Şeyhülislâm Yahyâ, Ahmed Paşa, Nef'î, Nedîm

Yukarıdaki divan şairlerinden kaç tanesi edebiyat tarihlerinde XVI. yüzyıl şairleri arasında anılır?

12. Gel ey serv-i revânım, gidelim seyr ü safâya
Bırak kim ne derse desin, kulak asma o gavgâya

Geçip Üsküdar'dan ol dem varalım Çamlıca bağına
Bu gün zevk edelim, gamı salalım deryâya

Bu beyitlerde öne çıkan söyleyiş tarzı ile bu tarzın en önemli temsilcisi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

13. Divan şiirinin yüzyıllara göre gelişimiyle ilgili olarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. XV. yüzyılda divan şiiri Anadolu'da güçlenmiş; Şeyhî ve Ahmed Paşa bu yüzyılın önde gelen şairleri arasında yer almıştır.
II. XVI. yüzyılda divan şiiri klasik olgunluğuna ulaşmış; Bâkî ve Fuzûlî bu yüzyılda eser vermiştir.
III. XVI. yüzyılda bazı şairler, Arapça ve Farsça sözcüklerden kaçınarak sade Türkçeyle şiir yazmayı amaçlayan Türkî-i basit akımını ortaya koymuştur.
IV. XVII. yüzyılda sebk-i Hindî'nin etkisiyle şiir dili sadeleşmiş, halkın konuşma diline yaklaşmıştır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

14. XVII. yüzyıl divan edebiyatının bir önceki yüzyıla göre gösterdiği değişmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

15. XIII ve XIV. yüzyıllarda Anadolu sahasında gelişen Türk şiiriyle ilgili olarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. Ahmedî'nin İskendernâme'si, tarihî-efsanevi bir kahraman çevresinde dönemin bilgi birikimini de aktaran bir mesnevidir.

II. Bu yüzyıllarda Anadolu'da yazılan Türkçe eserlerin önemli bir bölümü, halkı eğitme ve tasavvufi düşünceyi yayma amacı taşır.

III. Divan şiiri bu dönemde söyleyiş inceliği ve söz sanatları bakımından en olgun örneklerini vermiştir.

IV. Kadı Burhaneddin'in tuyuğları, Anadolu sahasında yalnızca Arap ve Fars edebiyatından alınmış nazım biçimlerinin kullanıldığını gösterir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

16. XIV. yüzyılın ikinci yarısı ile XV. yüzyılın başlarında yaşamış, Azerî sahasında yetişmiş bir şair; Hurûfîlik düşüncesini şiirine taşımış ve bu inançları yüzünden öldürülmüştür. Türkçe ve Farsça divanları bulunan şair, tasavvufi düşünceyi coşkun ve lirik bir söyleyişle işlemiştir.

Bu şair aşağıdakilerden hangisidir?

17. XVII. yüzyılda yaşamış bir divan şairi, şiirlerinde anlamı yoğunlaştıran, alışılmamış hayallere ve soyut tamlamalara dayanan bir söyleyişi benimsemiştir. Kasideden çok gazelleriyle öne çıkan şairin, tasavvufi bir derinlik de taşıyan şiirleri bu nedenle kapalı bulunur; şair, Hint üslubunun kendi yüzyılındaki önde gelen temsilcileri arasında sayılır.

Bu şair aşağıdakilerden hangisidir?

18. XVII ve XVIII. yüzyıl divan şiirinde birbirinden ayrı üç söyleyiş tarzı belirginleşmiştir.

I. Sebk-i hindîde anlam yoğunlaştırılır; alışılmamış tamlamalara ve soyut hayallere başvurulduğu için şiir kapalı bir nitelik kazanır.

II. Hikemî tarz şiiri düşüncenin ve öğüdün aracı sayar; atasözü havasında, özlü söyleyişlere yer verir.

III. Mahallîleşme, şiirin dilini ve konularını günlük hayattan uzaklaştırarak yabancı sözcük ve tamlamaların ağırlığını artırır.

IV. Sebk-i hindî ile hikemî tarz, şiirin asıl amacının okuru eğitmek olduğu noktasında birleşir.

Bu tarzlarla ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

19. Sabırla koruk helvâ olur, dut yaprağı atlas
Acele eyleyen kişinin yolu sonu nedâmettir

Tamah eden bulur elbet elindekini de kaybetmiş
Bu fânî dâr-ı dünyâda kanâat bir saâdettir

Bu beyitlerdeki söyleyiş tarzı ile bu tarzın XVII. yüzyıldaki en önemli temsilcisi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

20. XV. yüzyılda yaşamış bir divan şairi, şiirlerinde atasözlerine ve deyimlere geniş yer vermiş; söylediğini halkın bildiği bir atasözüyle pekiştirme (irsâl-i mesel) yolunu ustalıkla kullanmıştır. Türkçenin yerli söyleyiş imkânlarını öne çıkaran bu tutumuyla, sonraki yüzyıllarda yerli söyleyişe yönelen şairlere yol gösterdiği kabul edilir.

Bu şair aşağıdakilerden hangisidir?