Ksilemde Su ve Minerallerin Taşınması
Anlatım
Ksilemde Su ve Minerallerin Taşınması
Ksilemde su ve mineral taşınması, "KOHEZYON-GERİLİM TEORİSİ" ile açıklanır: yapraklardaki TERLEME (su buharlaşması) bir "ÇEKME GÜCÜ" oluşturur, su moleküllerinin birbirine TUTUNMASI (kohezyon) ise bu suyun KESİNTİSİZ bir SÜTUN hâlinde YUKARI ÇEKİLMESİNİ sağlar.
Çözümlü örnek
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda ilgili gerçek bir sınav sorusu ve çözümü yer almaktadır.
Bitkilerde fotosentez için gerekli su, kökte bulunan emici tüylerle topraktan alınarak odun boruları yardımıyla yapraklara iletilir.
Bitkilerde suyun kökten yapraklara iletilmesinde etkili olan,
I. kök basıncı
II. kılcallık
III. terleme kohezyon
kuvvetlerinin etkisini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.
A) II-I-III B) I-II-III C) III-I-II D) I-III-II E) III-II-I
- Kök basıncı, suyu yalnızca sınırlı bir yüksekliğe kadar itebilen görece ZAYIF bir mekanizmadır. Kılcallık (ince borularda yüzey gerilimi etkisiyle su yükselmesi) orta düzeyde katkı sağlar. Terleme-kohezyon (transpirasyon çekişi) ise su moleküllerinin birbirine ve ksilem duvarlarına yapışma kuvvetiyle birleşerek, özellikle uzun boylu ağaçlarda suyun yapraklara taşınmasını sağlayan EN GÜÇLÜ ve baskın mekanizmadır. Küçükten büyüğe sıralama kök basıncı < kılcallık < terleme-kohezyon, yani I-II-III'tür, cevap B'dir.