Congiuntivo Trapassato: Geçmişin Geçmişi
Congiuntivo trapassato, iki geçmiş olay arasında bir öncelik ilişkisi kurmak için kullanılır: ana cümle geçmiş zamanda olduğunda ve yan cümledeki eylem, ana cümledeki eylemden de önce gerçekleşmişse bu zaman kullanılır. Ayrıca geçmişte gerçekleşmemiş, hayali koşulları anlatan üçüncü tip koşul cümlelerinin (periodo ipotetico dell'irrealtà) de temelini oluşturur.
Kuruluş
Congiuntivo trapassato, yardımcı fiilin (avere/essere) congiuntivo imperfetto hâli + participio passato ile kurulur:
- avere ile: avessi parlato, avessi parlato, avesse parlato, avessimo parlato, aveste parlato, avessero parlato
- essere ile: fossi andato/a, fossi andato/a, fosse andato/a, fossimo andati/e, foste andati/e, fossero andati/e
Kullanım 1: Zaman Uyumunda Öncelik
Ana cümle geçmiş zamanda, yan cümledeki eylem ondan da önce gerçekleşmişse congiuntivo trapassato kullanılır: Pensavo che tu avessi già finito i compiti (Ödevlerini zaten bitirdiğini düşünüyordum — bitirme eylemi, düşünme eyleminden önce gerçekleşti).
Kullanım 2: Periodo Ipotetico dell'Irrealtà (Üçüncü Tip Koşul)
Geçmişte gerçekleşmemiş, artık değiştirilemeyecek hayali koşulları anlatmak için kullanılan yapı şu şekildedir: Se + congiuntivo trapassato, condizionale passato. Örneğin: Se avessi studiato di più, avrei superato l'esame (Daha çok çalışsaydım, sınavı geçerdim — ama çalışmadım, gerçekleşmedi).
İpucu: Trapassato'yu "geçmişin geçmişi" olarak düşünün: tıpkı indicativo'daki trapassato prossimo'nun (avevo parlato) rolüne benzer şekilde, congiuntivo trapassato da congiuntivo dünyasında iki geçmiş olay arasındaki önceliği gösterir.
Örnek 1: Pensavo che tu avessi già finito i compiti. (Ödevlerini zaten bitirdiğini düşünüyordum.)
Örnek 2: Se avessi saputo la verità, non avrei detto nulla. (Gerçeği bilseydim, hiçbir şey söylemezdim.)
Örnek 3: Speravo che non fosse successo niente di grave. (Ciddi bir şey olmamış olmasını umuyordum.)
Örnek 4: Era la cosa più bella che avessi mai visto. (Gördüğüm en güzel şeydi.)
Örnek 5: Se fossimo partiti prima, non avremmo perso il treno. (Daha önce yola çıksaydık, treni kaçırmazdık.)
Tuzak: Periodo ipotetico dell'irrealtà'da "se" cümleciğinde congiuntivo imperfetto kullanmak (yanlış: se sapessi la verità, non avrei detto nulla — bu ikinci tip koşulu ifade eder, farklı bir anlam) ile congiuntivo trapassato kullanmak (se avessi saputo la verità... — üçüncü tip, geçmişe dönük gerçekleşmemiş koşul) arasındaki fark sık karıştırılır. Ayrıca ana cümlede condizionale presente yerine condizionale passato (avrei + participio) kullanılması gerektiği de unutulmamalıdır.
Congiuntivo Passato ile Congiuntivo Trapassato Karşılaştırması
Congiuntivo passato ile trapassato birbirine çok benzer görünse de referans noktaları farklıdır: congiuntivo passato, ana cümlenin şimdiki zamanına göre bir önceki geçmişi anlatırken (penso che abbia già mangiato — bence çoktan yemiş), congiuntivo trapassato ana cümlenin kendisi zaten geçmiş zamanda olduğunda, ondan da önceki bir geçmişi anlatır (pensavo che avesse già mangiato — çoktan yemiş olduğunu düşünüyordum). Ana cümlenin zamanına dikkat etmek, doğru congiuntivo zamanını seçmenin ilk adımıdır.
Sınavda nasıl çıkar? YDS/YÖKDİL'de periodo ipotetico dell'irrealtà (üçüncü tip koşul cümlesi), hem gramer hem çeviri sorularında düzenli olarak karşımıza çıkan klasik bir konudur.