🎯 Sınavda nasıl karşımıza çıkar
ÖSYM sınavlarında bu konu genellikle bir cümlede boş bırakılan fiilin '-ing' mi yoksa 'to + fiil' formunda mı olması gerektiğini soran dilbilgisi ve cloze sorularında karşımıza çıkar. Kimi zaman 'suggest doing' ile 'want to do' gibi iki farklı kalıbın şıklarda birlikte sunulduğu, kimi zaman da 'remember to do' / 'remember doing' gibi anlam ayrımı gerektiren tuzaklı seçenekler görülür. Ayrıca 'in order to', 'so as to', 'so that' gibi amaç bildiren yapılar cümle tamamlama ve cümle çevirisi sorularında sıkça test edilir.
🔑 Çözüm stratejisi
- Boşluktan önceki fiili belirleyin ve bu fiilin hangi kalıbı aldığını hatırlayın: 'enjoy, avoid, suggest, consider, mind, finish, deny, admit' gibi fiiller daima '-ing' (gerund) alır.
- 'decide, manage, refuse, agree, plan, afford, fail, hope, promise' gibi fiiller daima 'to + fiil' (infinitive) alır; bu listeyi karıştırmamak için kalıpları anlamdan çok ezber olarak öğrenin.
- 'want, expect, allow, ask, tell, advise, persuade, force' gibi fiillerde bir nesne (object) olup olmadığına bakın: bu fiiller 'verb + object + to do' kalıbını gerektirir (örn. 'want him to leave').
- Cümlede bir edat (preposition) varsa ('in, at, of, without, before, after, instead of') bu edattan sonra gelen fiil daima '-ing' formunda olur; bu kural neredeyse istisnasızdır.
- 'remember, forget, stop, regret, try, mean, go on' gibi anlam değiştiren fiillerde bağlama bakın: geçmişe/tamamlanmış bir eyleme atıf varsa '-ing', gelecekteki bir göreve/niyete atıf varsa 'to do' seçin (örn. 'remember locking the door' vs 'remember to lock the door').
- Cümlede bir amaç ('niçin/ne amaçla yapıldığı') ifade ediliyorsa 'to..., in order to..., so as to...' veya farklı özneli durumlarda 'so that...' yapısını arayın.
- Şıkları elerken önce fiil kalıbı kesin olanları (adım 1-2) işaretleyin, kalan belirsiz şıklarda bağlamsal ipuçlarına (zaman zarfları, olay sırası) odaklanın.
⚠️ Sık tuzaklar
- 'suggest' ve 'recommend' gibi fiillerden sonra yanlışlıkla 'to + fiil' seçmek; bu fiiller '-ing' veya 'that-clause' alır, infinitive almaz.
- Edattan sonra gelen fiili infinitive sanmak (örn. 'without to check' yanlış, doğrusu 'without checking').
- 'stop to do' ile 'stop doing' arasındaki anlam farkını karıştırmak: 'stop to do' bir işi durdurup başka bir şey yapmak için durmak, 'stop doing' ise bir alışkanlığı/eylemi tamamen bırakmak anlamına gelir.
- 'be used to doing' (alışkın olmak) ile 'used to do' (eskiden yapardı) yapılarını birbirine karıştırmak; birincisi '-ing' alır, ikincisi 'bare infinitive' alır.
- 'make/let' gibi causative fiillerden sonra 'to' kullanmak; bu fiiller 'bare infinitive' (to'suz) alır (örn. 'let him go', 'to go' değil).
✍️ Kuralı gösteren örnek
The scholar avoided drawing (avoid + -ing: kesin kalıp) hasty conclusions before analysing all the data thoroughly. She decided to postpone (decide + to: kesin kalıp) the publication of her findings until additional evidence was collected. Without consulting (edattan sonra daima -ing) her colleagues, she would never have noticed the flaw in her methodology. In order to strengthen (amaç: in order to + fiil) her argument, she asked her supervisor to review (verb + object + to: ask sb to do) the manuscript, and afterwards she remembered to send (gelecekteki bir görevi hatırlamak: remember to do) the revised version to the journal editor.