Özne-Yüklem Uyumu (Subject-Verb Agreement), YÖKDİL ve YDS metinlerinde en sık tuzak kurulan konulardan biridir. Kural basit görünür — tekil özne tekil fiil, çoğul özne çoğul fiil alır — ama sınav cümleleri özneyi fiilden uzaklaştırarak, aradaki ifadelerle veya belirsiz zamirlerle sizi yanıltmak için tasarlanır. Bu derste kuralları mantığıyla birlikte öğrenip, tuzakları tanımayı öğreneceksiniz.
1. Temel Kural
Fiil, cümlenin GERÇEK öznesine göre çekimlenir; tekil özne -s/-es alan fiil biçimini (he/she/it için), çoğul özne ise -s'siz biçimi alır.
The engineer checks the results every morning.
Mühendis her sabah sonuçları kontrol eder.
The engineers check the results every morning.
Mühendisler her sabah sonuçları kontrol eder.
2. Belgisiz Zamirler ve Sıfatlar: TEKİL Fiil Alanlar
each, every, either, neither ve bunlarla türeyen everybody / everyone / everything, somebody / someone / something, nobody / no one / nothing ifadeleri anlamca çoğul bir grubu işaret etseler bile GRAMER olarak TEKİL kabul edilir.
| Yapı | Örnek | Fiil |
|---|---|---|
| Each + of + çoğul isim | Each of the buildings | tekil (is/has/does) |
| Every + tekil isim | Every student | tekil |
| Either/Neither (of) | Either of the roads | tekil |
| -body / -one / -thing | Everybody, someone, nothing | tekil |
Each of the students has a book.
Öğrencilerin her biri bir kitaba sahip.
Everybody in the department agrees with the new schedule.
Bölümdeki herkes yeni programa katılıyor (aynı fikirde).
3. none / some / all / most / half + of + İsim
Bu ifadelerde fiilin tekil mi çoğul mu olacağı, "of" öbeğinin içindeki ismin sayılabilir/sayılamaz ya da tekil/çoğul olmasına bağlıdır.
| Yapı | İsim sayılamaz/tekil | İsim çoğul |
|---|---|---|
| Some of the... | Some of the water is clean. | Some of the bottles are empty. |
| Most of the... | Most of the cake is gone. | Most of the guests have left. |
| All of the... | All of the furniture is new. | All of the chairs are new. |
| Half of the... | Half of the money was spent. | Half of the coins were lost. |
| None of the... | None of the advice was useful. | None of the answers were correct. (resmi kullanımda tekil de kabul edilir) |
Some of the information in the report is outdated.
Rapordaki bilginin bir kısmı güncel değil.
4. a number of / the number of
Görünüşte birbirine çok benzeyen bu iki yapı tamamen zıt fiil davranışı gösterir.
| Yapı | Anlam | Fiil |
|---|---|---|
| A number of + çoğul isim | "birçok..." | ÇOĞUL |
| The number of + çoğul isim | "...sayısı" (asıl özne "the number") | TEKİL |
A number of applicants have already submitted their forms.
Başvuranların birçoğu formlarını çoktan gönderdi.
The number of applicants has doubled since last year.
Başvuran sayısı geçen yıldan beri iki katına çıktı.
5. Collective Nouns (Topluluk İsimleri)
team, government, family, committee, jury, staff, audience gibi bir grubu ifade eden isimler, grup TEK bir bütün olarak hareket ediyorsa TEKİL, grubun üyeleri ayrı ayrı/birbirinden farklı davranıyorsa ÇOĞUL fiil alabilir. Bu, İngiliz İngilizcesinde daha esnek, Amerikan İngilizcesinde genelde tekile yakındır; sınavlarda bağlam belirleyicidir.
The government is planning to raise the minimum wage next month.
Hükümet gelecek ay asgari ücreti artırmayı planlıyor. (tek bir karar organı)
The committee are still arguing amongst themselves about the budget.
Komite üyeleri bütçe konusunda hâlâ kendi aralarında tartışıyor. (üyeler ayrı ayrı)
6. Miktar İfadeleri: Para, Mesafe, Zaman
Para, mesafe, ağırlık veya zaman miktarını belirten özneler, birden fazla birim içerseler bile TEK bir miktar/bütün olarak algılandığından TEKİL fiil alır.
Ten years is a long time to wait for a promotion.
On yıl, bir terfi için beklemek açısından uzun bir süredir.
Five hundred kilometres is too far to drive in one day.
Beş yüz kilometre bir günde araba sürmek için çok uzaktır.
Two thousand dollars was deducted from his account by mistake.
Hesabından yanlışlıkla iki bin dolar kesildi.
7. either...or / neither...nor: Yakın Özneye Uyum
Bu bağlaçlarla bağlanan iki özneden fiil, kendisine EN YAKIN (ikinci) özneye göre çekimlenir.
Either the manager or the employees are going to attend the meeting.
Ya müdür ya da çalışanlar toplantıya katılacak.
Either the employees or the manager is going to attend the meeting.
Ya çalışanlar ya da müdür toplantıya katılacak.
8. there is / there are
"There" bir özne değildir; gerçek özne "is/are"dan SONRA gelir. Birden fazla öge sıralandığında fiil, kendisine en yakın ilk ögeye göre çekimlenir (özellikle konuşma dilinde ve sınav cümlelerinde bu kural geçerlidir).
There is a pen, two notebooks, and a laptop on the desk.
Masada bir kalem, iki defter ve bir dizüstü bilgisayar var.
There are several problems with this proposal.
Bu öneriyle ilgili birçok sorun var.
9. Gerund ve İsim Cümleciği Özneler
Bir fiilin -ing hâli (gerund) veya "that/what/whether" ile başlayan bir isim cümleciği özne olduğunda, tek bir kavramı/durumu ifade ettiği için TEKİL fiil alır — cümlenin içindeki başka isimler çoğul olsa bile.
Collecting rare stamps is his favourite hobby.
Nadir pul biriktirmek onun en sevdiği hobidir.
That the results were manipulated has shocked the entire committee.
Sonuçların manipüle edilmiş olması tüm komiteyi şok etti.
What the researchers discovered is far more significant than expected.
Araştırmacıların keşfettiği şey beklenenden çok daha önemlidir.
10. Tekil Kabul Edilen Özel İsimler
news, mathematics, physics, economics, statistics, linguistics gibi sonu -s ile biten ancak tek bir bilim dalını/kavramı ifade eden isimler TEKİLDİR.
The news about the merger was unexpected.
Birleşme haberi beklenmedikti.
Statistics is a required course for economics majors.
İstatistik, ekonomi bölümü öğrencileri için zorunlu bir derstir.
11. the + Sıfat: ÇOĞUL Fiil
"The" belirteci bir sıfatın önüne gelip bir insan grubunu ifade ettiğinde (the rich, the poor, the young, the elderly, the unemployed), yapı her zaman ÇOĞUL fiil alır.
The unemployed are struggling to find stable jobs in this economy.
İşsizler bu ekonomide istikrarlı iş bulmakta zorlanıyor.
The elderly need more attention from healthcare providers.
Yaşlılar, sağlık hizmeti sağlayıcılarından daha fazla ilgiye ihtiyaç duyar.
12. Sınav Tuzağı: Özne ile Fiil Arasına Giren İfadeler
Bir cümlede özne ile fiil arasına bir "of" öbeği, parantez içi bilgi veya "along with / as well as / together with / in addition to" gibi ifadeler girebilir. Bu ifadeler ÖZNEYİ DEĞİŞTİRMEZ; fiil yine ASIL özneye göre çekimlenir.
The box of chocolates is still on the table, unopened.
Çikolata kutusu hâlâ masada, açılmamış durumda.
The quality of the photographs was surprisingly poor.
Fotoğrafların kalitesi şaşırtıcı derecede kötüydü.
The director, along with her assistants, is arriving tomorrow morning.
Yönetici, asistanlarıyla birlikte, yarın sabah geliyor.
Özet Tablo: En Sık Karışan Yapılar
| Yapı | Fiil | Not |
|---|---|---|
| each / every / either / neither | tekil | çoğul isim önlerine gelse bile |
| everybody / someone / nothing | tekil | - |
| a number of + çoğul | çoğul | "birçok" |
| the number of + çoğul | tekil | asıl özne "number" |
| collective noun (tek birim) | tekil | team, family, government |
| collective noun (üyeler ayrı) | çoğul | amongst themselves ile |
| zaman/para/mesafe miktarı | tekil | tek bir bütün |
| either...or / neither...nor | en yakın özneye göre | - |
| there is/are | en yakın ögeye göre | - |
| gerund / isim cümleciği özne | tekil | - |
| news / mathematics / physics | tekil | -s ile biter, tekildir |
| the + sıfat (the rich) | çoğul | bir grup insan |
| along with / as well as | asıl özneye göre | özneyi değiştirmez |