Belirteçler ve miktar sözcükleri (quantifiers & determiners), İngilizcede bir ismin ne kadar/kaç tane olduğunu belirtmek için kullanılır. YÖKDİL ve YDS sınavlarında bu yapılar hem boşluk doldurma hem de cümle içi hata bulma sorularında sıkça karşımıza çıkar; çünkü çoğu ikili (few/a few, little/a little, each/every, all/whole, no/none) birbirine çok benzer görünür ama anlamca ve yapıca farklıdır. Bu derste bu ayrımların her birini örneklerle inceleyeceğiz.
1. Some / Any
some genellikle olumlu cümlelerde, any ise olumsuz cümlelerde ve sorularda kullanılır. Her ikisi de hem sayılabilir çoğul isimlerle hem de sayılamaz isimlerle kullanılabilir.
| Cümle Türü | Kullanım | Örnek |
|---|---|---|
| Olumlu | some | I have some questions. |
| Olumsuz | any | I don't have any questions. |
| Soru (nötr) | any | Do you have any questions? |
| Soru (rica/teklif) | some | Would you like some coffee? |
Could you give me some advice on this matter?
Bu konuda bana biraz tavsiye verebilir misin?
2. Much / Many
many sayılabilir çoğul isimlerle, much sayılamaz isimlerle kullanılır. Modern konuşma İngilizcesinde ikisi de olumlu cümlelerde nadiren kullanılır; onların yerine genellikle a lot of / lots of / plenty of tercih edilir. Ancak sorularda ve olumsuz cümlelerde much/many hâlâ çok yaygındır.
| Sayılabilir | Sayılamaz | |
|---|---|---|
| Soru | How many books...? | How much water...? |
| Olumsuz | not many books | not much water |
| Olumlu (resmî/yazı dili) | many books | much water |
There aren't many tickets left for tonight's concert.
Bu akşamki konser için fazla bilet kalmadı.
We don't have much time before the deadline.
Son teslim tarihinden önce fazla zamanımız yok.
3. (A) Few / (A) Little
Bu ikili İngilizcede en çok karıştırılan yapılardan biridir. few sayılabilir isimlerle, little ise sayılamaz isimlerle kullanılır; ancak asıl fark başına gelen "a" harf-i tarifinden kaynaklanır:
| Yapı | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| a few + sayılabilir | birkaç tane var (olumlu, yeterli) | I have a few friends coming tonight. |
| few + sayılabilir | neredeyse hiç yok (olumsuz, yetersiz) | Few people understood the lecture. |
| a little + sayılamaz | biraz var (olumlu, yeterli) | There is a little sugar left in the jar. |
| little + sayılamaz | neredeyse hiç yok (olumsuz, yetersiz) | There is little hope left. |
There is little hope left.
Neredeyse hiç umut kalmadı.
Don't worry, we still have a little time before the train leaves.
Merak etme, tren kalkmadan önce biraz zamanımız hâlâ var.
4. A Lot Of / Lots Of / Plenty Of
Bu üç yapı da hem sayılabilir hem sayılamaz isimlerle kullanılabilir ve genellikle olumlu cümlelerde much/many'nin yerini alır. plenty of ayrıca "ihtiyaçtan fazla, bolca" anlamı da taşır.
We have plenty of time, so there's no need to rush.
Bolca zamanımız var, o yüzden acele etmeye gerek yok.
5. All / Whole
all ve whole ikisi de "bütün, tüm" anlamına gelir ama cümledeki konumları farklıdır:
| Yapı | Sıra | Örnek |
|---|---|---|
| all + the/my/this + isim | all önce gelir | all the day, all my life, all this money |
| the/a/my + whole + isim | whole harf-i tarif/iyelikten sonra gelir | the whole day, a whole cake, my whole life |
She spent the whole day cleaning the house.
Bütün günü evi temizleyerek geçirdi.
He was tired all day because of the heat.
Sıcaktan dolayı bütün gün yorgundu.
6. Both / Either / Neither
Bu üç sözcük yalnızca iki kişi/nesneden bahsederken kullanılır (üç veya daha fazlası için all/none/any kullanılır).
| Yapı | Anlam | Fiil | Örnek |
|---|---|---|---|
| both (+ of the) + çoğul isim | ikisi de (olumlu) | çoğul | Both (of the) answers are correct. |
| either (of the) + tekil isim | ikisinden biri | tekil | Either of the answers is acceptable. |
| neither (of the) + tekil isim | ikisi de değil | tekil | Neither of the answers is correct. |
Neither of the two candidates was fully prepared for the interview.
İki adaydan hiçbiri mülakata tam olarak hazır değildi.
Each vs Every
each ve every ikisi de tekil isimle kullanılır ve tekil fiil alır, ama vurguları farklıdır: each bireyleri tek tek ele alırken (iki veya daha fazla için), every genellemeye ve gruba bir bütün olarak bakar (üç veya daha fazla için, "her biri istisnasız" anlamında).
| each | every |
|---|---|
| 2 veya daha fazla nesne, bireysel vurgu | 3 veya daha fazla nesne, genelleme |
| "each of the students" (of ile kullanılabilir) | "every" doğrudan "of" ile kullanılmaz |
| each other, in turn ile birlikte sık kullanılır | every day, every single, without exception ile birlikte sık kullanılır |
Each of his hands was covered in paint.
Ellerinin her biri boyayla kaplıydı.
Every single student in the class passed the final exam this year.
Bu yıl sınıftaki her bir öğrenci final sınavını geçti.
7. No / None
no bir belirteçtir ve doğrudan isimden önce gelir (isim yerine geçmez). none ise bir zamirdir, isim yerine geçer ve genellikle "none of + isim" yapısında kullanılır.
| Yapı | Kullanım | Örnek |
|---|---|---|
| no + isim | isimden hemen önce, belirteç | There is no point in arguing. |
| none (of + isim) | isim yerine geçen zamir | None of the information was accurate. |
There is no point in arguing further; the decision is already final.
Daha fazla tartışmanın anlamı yok; karar zaten kesinleşti.
None of his suggestions was accepted, so we started from scratch again.
Önerilerinden hiçbiri kabul edilmedi, bu yüzden baştan başladık.
8. Most / Most Of
most genel bir isimden önce ("most students") doğrudan kullanılırken, belirli bir grup söz konusu olduğunda ("the students", "my friends", "these people") araya of girer: most of the students. İyelik zamirlerinden (my, his, her, our, their) önce de "of" zorunludur.
| Genel | Belirli (the/iyelik ile) |
|---|---|
| Most students like holidays. | Most of the students in this class like holidays. |
| — | Most of my colleagues speak two languages. |
Most of my colleagues speak at least two languages, which really impresses our clients.
Meslektaşlarımın çoğu en az iki dil konuşuyor, bu da müşterilerimizi gerçekten etkiliyor.
9. Several
several "birkaç, birden fazla ama çok değil" anlamında yalnızca sayılabilir çoğul isimlerle kullanılır. "a few"e yakın ama genelde biraz daha fazla sayıyı ima eder.
We invited several colleagues to the retirement party, but only a handful could attend.
Emeklilik partisine birkaç meslektaşımızı davet ettik ama sadece birkaçı katılabildi.
10. Sayılabilir / Sayılamaz İsimlerle Eşleşme Tablosu
| Belirteç | Sayılabilir Çoğul | Sayılamaz |
|---|---|---|
| some / any | ✓ | ✓ |
| many | ✓ | ✗ |
| much | ✗ | ✓ |
| a few / few | ✓ | ✗ |
| a little / little | ✗ | ✓ |
| a lot of / lots of / plenty of | ✓ | ✓ |
| several | ✓ | ✗ |
| each / every | ✓ (tekil isimle) | ✗ |
| all / most | ✓ | ✓ |
| no / none | ✓ | ✓ |
Özet: Sık Yapılan Hatalar
- few / a few ve little / a little: "a" harf-i tarifi anlamı "yeterli"den "neredeyse hiç yok"a çevirir; cümledeki olumlu/olumsuz tona bakın.
- every + tekil isim: "every students" yanlış, "every student" doğrudur; "every" doğrudan "of" almaz.
- all the vs the whole: "all" harf-i tarif/iyelikten önce, "whole" ise sonra gelir.
- none of the + isim uyumu: sayılabilir çoğul isimle fiil çoğul da olabilir tekil de (resmî kullanımda tekil), sayılamaz isimle fiil daima tekildir.
- most + iyelik zamiri veya "the" + isim: mutlaka araya of girmelidir ("most of my friends", "most of the people").