Edilgen Çatı — Präsens

Passiv Präsens – Edilgen Çatı (Şimdiki Zaman)

Almancada edilgen çatı (Passiv), bir eylemin kim tarafından yapıldığından çok, eylemin kendisine veya eylemden etkilenen nesneye odaklanmak istendiğinde kullanılır. Bilimsel metinlerde, haberlerde, talimatlarda ve resmi yazışmalarda çok sık görülür; bu yüzden YDS/YÖKDİL okuma parçalarının vazgeçilmez bir unsurudur.

Yapı

werden (çekimli, Präsens) + ... + Partizip II (cümle sonunda)

ich werde ... gefragt
du wirst ... gefragt
er/sie/es wird ... gefragt
wir werden ... gefragt
ihr werdet ... gefragt
sie/Sie werden ... gefragt

Faili Belirtme: von / durch

von + Dativ: failin bir kişi ya da canlı olduğu durumlarda kullanılır. Der Kuchen wird von der Bäckerin gebacken.
durch + Akkusativ: failin bir araç, sebep veya güç olduğu durumlarda kullanılır. Das Dorf wurde durch den Sturm zerstört.

In dieser Fabrik werden täglich tausend Fahrräder hergestellt.

↳ Bu fabrikada günde bin bisiklet üretilmektedir.

Die Tür wird gerade repariert.

↳ Kapı şu anda tamir ediliyor.

Die neuen Vorschriften werden von der Regierung streng kontrolliert.

↳ Yeni yönetmelikler hükümet tarafından sıkı bir şekilde denetleniyor.

Diese Aufgabe muss bis morgen gelöst werden.

↳ Bu görev yarına kadar çözülmelidir.

Modal Fiil + Passiv

Bir modal fiil (müssen, können, sollen…) ile Passiv birlikte kullanıldığında, "werden" Infinitiv hâlinde cümlenin en sonuna, Partizip II'nin hemen ardına gider: Modalverb (çekimli) + ... + Partizip II + werden.

İpucu: Aktiv cümleyi Passiv'e çevirirken Aktiv cümledeki Akkusativ nesne, Passiv cümlenin öznesi (Nominativ) olur; Aktiv özne ise "von" ile Dativ'e geçer ya da fail belirsiz/önemsizse cümleden tamamen çıkarılabilir.

Dikkat: Modal fiilli Passiv cümlelerinde öğrenciler genellikle cümle sonundaki "werden"i unutur ve sadece "Die Aufgabe muss gelöst." gibi eksik, yanlış bir cümle kurar. Doğrusu "Die Aufgabe muss gelöst werden." şeklindedir – Partizip II'den sonra mutlaka Infinitiv "werden" gelmelidir.

YDS/YÖKDİL'de Passiv Präsens soruları genellikle bir Aktiv cümlenin Passiv karşılığını seçtirme veya boşluğa doğru "werden" çekimini/Partizip II'yi yerleştirme şeklinde karşımıza çıkar.

"man" ile Alternatif Anlatım

Passiv'e alternatif olarak, failin belirsiz olduğu Aktiv cümlelerde "man" (bir kişi/insan) öznesi de kullanılabilir: Man spricht hier Deutsch. = Hier wird Deutsch gesprochen. (Burada Almanca konuşulur.) Bu iki cümle anlamca eşdeğerdir ve okuma parçalarında birbirinin yerine geçebilir; sınavda bir "man" cümlesinin doğru Passiv karşılığını tanımak da test edilebilir.

Passiv Präsens, Zustandspassiv (sein + Partizip II) ile de sıkça karıştırılır. Kısaca hatırlamak gerekirse: werden + Partizip II bir SÜRECİ ("yapılıyor"), sein + Partizip II ise bir SONUCU/DURUMU ("yapılmış, hazır") anlatır. Bu ayrım "Zustandspassiv" konusunda daha ayrıntılı işlenmektedir.

Passiv Präsens'in olumsuz ve soru biçimleri Aktiv'deki kurallarla aynıdır: olumsuzluk eki "nicht" genellikle Partizip II'nin hemen önüne gelir (Das Fenster wird nicht geöffnet. – Pencere açılmıyor), soru cümlelerinde ise çekimli "wird/werden" başa alınır (Wird die Rechnung schon bezahlt? – Fatura şimdiden ödeniyor mu?). Uzun ve çok öğeli Passiv cümlelerinde önce çekimli werden'i, sonra cümle sonundaki Partizip II'yi bulmak, cümleyi hızlıca çözümlemenin en pratik yoludur.