Sıfat Çekimi — Belirli Artikelden Sonra

Belirli Artikelden Sonra Sıfat Çekimi (Schwache Deklination)

Almancada bir sıfat, isimden önce kullanıldığında (attributiv kullanım) mutlaka bir çekim eki alır. Bu ekin hangisi olacağı, sıfattan önce hangi tür artikelin bulunduğuna bağlıdır. der, die, das gibi belirli artikellerden veya dieser, jener, jeder, welcher, mancher, solcher gibi der-tipi kelimelerden sonra kullanılan sıfat çekimine zayıf çekim (schwache Deklination) denir. Bu çekimin Türkçe dil bilgisinde doğrudan bir karşılığı yoktur, çünkü Türkçede sıfatlar hiç çekime girmez; bu yüzden konu Türk öğrenciler için özellikle zorlayıcıdır.

Neden "Zayıf" Çekim?

Bu çekime zayıf denmesinin nedeni, cinsiyet, sayı ve durum (Kasus) bilgisinin zaten belirli artikel tarafından açıkça belirtilmiş olmasıdır. Artikel bu görevi üstlendiği için sıfatın taşıması gereken bilgi yükü azalır ve sıfat sadece iki farklı ek arasında seçim yapar: -e ve -en.

Zayıf Çekim Tablosu

Nominativ (Özne): der/die/das + sıfat-e (tüm tekil cinsiyetlerde); die (çoğul) + sıfat-en
Akkusativ (Belirtili Nesne): den + sıfat-en (eril); die/das + sıfat-e (dişil/nötr); die (çoğul) + sıfat-en
Dativ (Dolaylı Tümleç): dem/der/dem + sıfat-en (tüm cinsiyetler); den (çoğul) + sıfat-en
Genitiv (Tamlayan): des/der/des + sıfat-en (tüm cinsiyetler); der (çoğul) + sıfat-en

Görüldüğü gibi, -e eki sadece Nominativ tekilde (üç cinsiyette de) ve Akkusativ dişil/nötr tekilde ortaya çıkar; geri kalan tüm durumlarda ek daima -en olur.

Örnek Cümleler

Der alte Mann liest jeden Morgen die Zeitung.

↳ Yaşlı adam her sabah gazete okuyor.

Ich habe den alten Mann gestern im Park gesehen.

↳ Dün parkta yaşlı adamı gördüm.

Die junge Frau arbeitet seit zwei Jahren in dieser Firma.

↳ Genç kadın iki yıldır bu şirkette çalışıyor.

Mit dem netten Nachbarn rede ich gern über Politik.

↳ Kibar komşumla siyaset hakkında konuşmayı severim.

İpucu: Kuralı akılda tutmanın en kolay yolu şudur: sadece Nominativ tekil ve dişil/nötr Akkusativ tekilde -e, geri kalan HER yerde -en kullanılır.

Dikkat: Dişil ve nötr isimlerde Nominativ ile Akkusativ biçimi birbirinin aynısıdır (ikisi de -e). Öğrenciler genellikle bunu eril isimlere de uygulayıp yanlışlıkla "der junge Mann" tamlamasını Akkusativ'de de "den junge Mann" şeklinde yazar; oysa eril Akkusativ'de mutlaka -en (den jungen Mann) kullanılmalıdır.

YDS ve YÖKDİL'de bu konu genellikle bir cümle içinde artikel + sıfat + isim öbeğinin durumunu (Kasus) doğru tespit ettirip doğru eki seçtirmeyle test edilir; bu yüzden önce isim öbeğinin cümledeki görevini (özne mi, nesne mi, edat sonrası mı) belirlemek çözümün ilk adımıdır.