Noktalama İşaretleri 2
Kesme İşareti ve İki Nokta
Kesme işareti, özel adlara gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılır: "İstanbul'da", "Ahmet'in". Cins isimlere gelen eklerde kesme işareti KULLANILMAZ: "kalemin", "okulda" (özel ad değildir). Kısaltmalara ve sayılara gelen eklerde de kesme işareti kullanılır: "2025'te", "TBMM'nin". Deyimlerdeki veya birleşik sözcük hâline gelmiş yer adlarındaki özel adlar bu özelliğini yitirdiği için kesme işareti almaz: "Konyaaltı'nda" değil "Konyaaltı'nda" (burada Konyaaltı tek bir yer adı olarak kalıplaştığı için normal kesme kuralı işler, fakat "Çankaya'da oturuyorum" gibi örneklerde özel ada ek gelir). İki nokta, kendisinden sonra örnek, açıklama veya alıntı verilecek cümlelerin sonuna konur: "Kitapta üç ana bölüm var: giriş, gelişme, sonuç."
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- Kesme işareti kuralına göre, TARİH bildiren gün-ay-yıl ifadelerinde sayıya gelen ekler kesmeyle ayrılır; ancak "Haziran'ının" gibi bir kullanımda ay adına gelen ek doğru ayrılmıştır.
- B seçeneğinde "1981 senesi Haziran'ının 30'uncu günü" ifadesi incelendiğinde, "30'uncu" biçiminde SAYIYA gelen sıra sayısı ekinin kesmeyle ayrılması burada YANLIŞTIR; çünkü "30." biçiminde zaten kısaltma kullanılmışsa ek ayrıca kesmeyle belirtilmez ya da yazım biçimi tutarsızdır.
- Diğer seçeneklerdeki (Batı'da, Dil Kurumu Başkanı'nın, a'dan z'ye, Boğaz Köprümüz'de) kesme kullanımları kurala uygundur.
- Doğru cevap E'dir; gerçek metinde E seçeneğindeki kullanım ("Boğaz Köprümüz'de") özel ada gelen ekin ayrılması bakımından tartışmalı görülüp yanlış işaretlenmiştir - bu tarz sorularda kesme kuralının HER PARÇAYA tek tek uygulanması gerekir.