İsim ve Sıfat Tamlamaları
İsim Tamlaması ve Sıfat Tamlaması
İsim tamlamasında iki isim arasında bir aitlik/ilgi ilişkisi vardır: tamlayan (genellikle -ın/-in eki alır) ve tamlanan (-ı/-i, iyelik eki alır). Belirtili isim tamlamasında her iki ek de bulunur: "öğrencinin kitabı". Belirtisiz isim tamlamasında tamlayan eksiz, tamlanan iyelik ekli olur ve tamlayan genel bir kavramı bildirir: "okul kitabı" (herhangi bir okulun kitabı değil, okula ait bir TÜR kitap). Takısız isim tamlamasında (zincirleme olmayan başka bir tür) her iki öge de eksizdir ve genellikle madde-yapıldığı şey ilişkisi kurulur: "demir kapı". Sıfat tamlamasında ise bir sıfat bir ismi niteler veya belirtir, aralarında aitlik ilişkisi YOKTUR, ek de bulunmaz: "kırmızı kalem", "bu ev".
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- Sıfat tamlaması, bir sıfatın bir ismi doğrudan (eksiz) nitelediği yapıdır.
- Beş numaralı cümle içinde SIFAT TAMLAMASI olmayan cümle aranmaktadır; cevap anahtarına göre bu I. cümledir.
- I. cümlede "üretimi" gibi isim tamlaması yapıları bulunsa da, bir sıfatın doğrudan bir ismi nitelediği bir sıfat tamlaması yapısı YOKTUR; diğer cümlelerde ("yapay zekâ uygulamaları", "emek gerektiren birçok iş" gibi) sıfat tamlamaları mevcuttur.
- Doğru cevap A'dır (I. cümlede sıfat tamlaması yoktur).