Ek-Fiil
Ek Fiil (Ek Eylem)
Ek fiil ("i-" fiili), isim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zarf) yükleme dönüştüren, onlara zaman ve kişi anlamı katan bir yardımcı unsurdur: "Öğretmen-dir", "hasta-ydı", "güzel-miş". Ek fiilin dört biçimi vardır: geniş zaman ("-dır/-dir" veya gizli, "Öğrenciyim."), görülen geçmiş zaman ("-ydi": "Öğrenciydim."), duyulan geçmiş zaman ("-ymiş": "Öğrenciymiş.") ve şart ("-yse": "Öğrenciysen."). Ek fiil ayrıca birleşik zamanlı fiil çekimlerinde kullanılır: "gelmişti" (gelmiş+idi), "gelecekti" (gelecek+idi), "gelirmiş" (gelir+imiş). Bu kullanımlarda ek fiil, bir haber kipiyle çekimlenmiş fiile eklenerek fiilin anlamını geçmişe taşır veya başkasından duyulduğunu bildirir.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- V. cümlenin yüklemi "Ayrıca... söyler." biçiminde basit bir geniş zaman çekimidir; BİRLEŞİK ÇEKİMLİ (ek fiil almış, örneğin "söylemiştir/söylüyordu" gibi) bir fiil DEĞİLDİR.
- I. cümlede "kullanılmıştır" ek eylemli bir edilgen fiildir (ek eylem: -tır), II. cümlenin yüklemi haber kipiyle (geniş zaman) çekimlenmiştir, III. cümlede "düşünmesinin" bir isim-fiil (fiilimsi)dir, IV. cümlede "aynı zamanda" edat öbeği ve cümleler arasında bağlaç işlevi gören bağlantılar bulunur.
- Bu seçeneklerin hepsi metinde doğrulanabilirken, V. cümlenin yüklemi basit bir geniş zaman çekimidir, BİRLEŞİK ÇEKİMLİ değildir.
- Doğru cevap E'dir (V. cümlenin yüklemi birleşik çekimli bir fiil DEĞİLDİR; bu seçenek YANLIŞ bilgiyi içerdiği için doğru cevaptır).