Cümlede Anlam 2
Koşul, Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi
Cümledeki iki yargı arasında farklı mantıksal bağlar kurulabilir. Koşul ilişkisinde bir yargının gerçekleşmesi diğerine bağlıdır: "Çalışırsan başarırsın." burada başarı, çalışmaya bağlı bir koşuldur. Neden-sonuç ilişkisinde bir yargı diğerinin gerekçesidir: "Yağmur yağdığı için yola çıkmadık." Yağmur nedendir, yola çıkmamak sonuçtur. Amaç-sonuç ilişkisinde ise bir eylem, başka bir eylemi gerçekleştirmek İÇİN yapılır: "Erken kalktım ki treni kaçırmayayım." Buradaki "kaçırmamak" bir sonuç değil, eylemin amacıdır. Neden-sonuç ile amaç-sonucu ayırt etmenin pratik yolu şudur: neden-sonuçta neden zaten gerçekleşmiş bir olgudur, amaç-sonuçta ise henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen bir hedeftir.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- İlk cümle: bitkilerde bulunan selülozun değiştirilmesiyle plastik üretilebildiği bilgisini verir.
- İkinci cümle: insanların çoğunun plastiğin yalnızca petrolden elde edildiğini SANDIĞI bilgisini verir.
- B seçeneği bu iki bilgiyi "...olmasına karşın insanların birçoğu ...düşünüyor" biçiminde, aralarındaki ZITLIK/KARŞITLIK ilişkisini doğru kurarak birleştirir.
- Diğer seçenekler ya nedeni sonuçla ters bağlar ya da metinde olmayan bir yargı (kalite yetersizliği, geri planda kalma gibi) ekler.
- Doğru cevap B'dir.